Ziekten en plagen van kool

Groot koolwitje, vijand nummer één van kool

Gemakkelijk te herkennen: de nummer één-vijand van kool is een vlinder met vleugels die melkachtig wit zijn en bezaaid met zwarte vlekken. Het groot koolwitje is op verschillende momenten in de moestuin te vinden: van april tot juni, midden in de zomer, van half juli tot eind augustus, en in september en oktober als het weer zacht is. Deze vlinder legt zijn goudgele eitjes op de bladeren. De larven hebben een kleur die varieert van groenachtig tot geelachtig en zijn versierd met gele lengtestrepen en kleine zwarte stippen.

Vlinder, pop en rups van het groot koolwitje

De symptomen

De bladeren worden aangevreten, doorboord en bevuild met zwarte uitwerpselen. Soms blijven alleen de nerven over.

Preventie en bestrijding

• Leg in het voorjaar insectengaas over de planten
• Behandel de planten tijdens de vliegperiodes met aftreksels van boerenwormkruid, absint of ijzerhard. Gebruik daarentegen absoluut geen brandnetelgier, want die trekt het groot koolwitje aan
• Verzamel alle eitjes, nimfen en rupsen met de hand. Dit is de beste bestrijding
• Bevorder de biodiversiteit om natuurlijke vijanden aan te trekken, zoals sluipwespen die de larven van het groot koolwitje letterlijk van binnenuit opeten. Je kunt kruidenplanten en nectarplanten planten, schuilplaatsen voor biologische bestrijders maken of natuurlijke zones behouden
• Bij een zware aantasting kun je behandelen met Bacillus Thuringiensis of thuricilline. Dit biologische bestrijdingsmiddel veroorzaakt de dood van de rupsen

De kooluilvlinder, een andere maar nachtelijke vlinder

De kooluilvlinder is een andere nachtvlinder die aanzienlijke schade aanricht in de moestuin. Het is een grijsbruine nachtvlinder die moeilijk te spotten is, net als zijn rups, die ‘s nachts eet. Overdag blijven ze verborgen in of op de bodem. Ze zijn grijs of bruin van kleur, met lengtestrepen, en rollen zich spiraalvormig op wanneer ze worden gestoord. Over het algemeen zijn ze vanaf het begin van het voorjaar actief, vooral in juli en augustus.

Vlinder en rups van de kooluilvlinder

De symptomen

De jonge larven voeden zich met de bladeren boven de grond, waarvan alleen de nerven overblijven. De grotere larven tasten ook de wortelhals aan.

Preventie en bestrijding

• In het voorjaar aangebracht insectengaas is zeer effectief
• Ter preventie afkooksels van boerenwormkruid of alsem vernevelen om de vrouwtjesvlinders te verjagen
• De rupsen zowel overdag als ‘s nachts verzamelen
• De bodem vochtig houden door regelmatig water te geven en mulch aan te brengen
• Regelmatig schoffelen om de rupsen van uilvlinders op te sporen en ze over te leveren aan natuurlijke vijanden zoals merels, kraaien en loopkevers

Galmug van de kool: vlieg dol op bloemkool

De galmug van kool is een kleine lichtbruine vlieg die haar eieren aan de voet van de stengels of in de hartbladeren legt. De larven vreten aan het bovenste deel van de bladsteel en verhinderen zo de ontwikkeling van de weefsels. De larven zijn vooral dol op bloemkool, maar tasten ook sluitkool, Chinese kool, koolrabi en spruitkool aan.

De symptomen

De groei wordt vertraagd, de bladeren zijn opgezwollen en krullen om zichzelf heen. De centrale bladknop wordt vernietigd, waardoor blinde kolen (zonder hart) of meerdere kroppen ontstaan.

Preventie en bestrijding

• Tijdens de vlucht een insectengaas aanbrengen
• Aangetaste planten verwijderen
• Behandelen met varenextract, vermengd met een beetje bruine zeep

De aardvlo, het kleine springende kevertje

De aardvlo is een kever van 1,5 tot 3 mm groot, blauwgroen tot glanzend zwart, die overwintert onder de bladeren en in de bodem. In het voorjaar, wanneer de temperatuur 20 °C bereikt, komen de aardvlooien tevoorschijn en vallen ze kolen aan, waarbij ze van de ene plant naar de andere springen. In mei leggen ze hun eitjes in de bodem, waar de verpopping plaatsvindt. Warmte en droogte bevorderen de ontwikkeling van aardvlooien.

Aardvlo van de kool

Symptomen

De bladeren van jonge koolplanten zijn doorboord met kleine gaatjes. In het voorjaar kunnen ook de zaden en kiemblaadjes worden aangetast.

Preventie en bestrijding

• De beste oplossing is de bodem te mulchen, zodat deze vochtig blijft en aardvlooien worden ontmoedigd. Ook door water te geven, jaag je ze weg
• Strooi houtas aan de voet van de kolen
• Plant boerenwormkruid in de buurt van de kolen of vernevel een aftreksel van boerenwormkruid of alsem

De koolvlieg, aangetrokken door de geur van de Kruisbloemenfamilie (Brassicaceae)

De koolvlieg (Phorbia brassicae) lijkt sterk op een huisvlieg en legt tussen april en mei haar eieren in de bodem, bij de wortelaanzet. De larven komen na een week uit en eten de wortels op. De larven van de koolvlieg zijn vooral dol op bloemkool en zomerkool.

De symptomen

De larven vreten de wortels en de wortelhals van jonge planten aan. De bladeren verwelken en verkleuren. Bij een zware aantasting sterven de planten af.

Preventie en bestrijding

• Plant kolen vroeg of laat uit, buiten de vliegperiode
• Plant de kolen diep, aard ze aan en schoffel regelmatig
• Geef water bij droog weer
• Breng een mulchlaag aan van sterk geurende planten die de koolvlieg afweren, zoals boerenwormkruid of absint
• Strooi houtas uit
• Verwijder oude koolstronken
• Bevorder de biodiversiteit om natuurlijke vijanden van de koolvlieg aan te trekken, zoals loopkevers en kortschildkevers

De galmijtkever, de galmkever

De koolgalboorder is een zwarte kever van 2 tot 3 mm lang. Tussen april en juni en in augustus of september legt hij zijn eitjes in holtes die hij in het onderste deel van de stengel heeft uitgegraven. Rond de eitjes ontstaat een soort gal waarvan de larven zich voeden. Vervolgens vindt de verpopping plaats in de bodem.

De symptomen

Er verschijnen uitstulpingen met holtes in het midden op het weefsel. Deze zijn te onderscheiden van de knolvoetknobbels, die massief zijn en geen larven bevatten.

Preventie en bestrijding

• Kool diep planten en goed aanaarden
• Aangetaste planten verwijderen
• De bodem bedekken met sterk geurende planten
• Het stronkje en de wortel na de oogst verwijderen

De melige koolluis bij een warme zomer

De asgrijze koolluis ontwikkelt zich massaal tijdens een warme zomer. Hij legt in september zijn eieren en overwintert vervolgens, waarbij hij temperaturen tot -15 °C verdraagt. De eerste generatie verschijnt eind mei en zorgt voor de verspreiding van de bladluizen. Ze hebben een voorkeur voor kool, maar ook voor koolzaad en radijs.

De asgrijze koolluis

De symptomen

De bladeren verkleuren en krullen om zichzelf heen. Ze verschrompelen. De vorming van de kool kan worden belemmerd. Virale ziekten kunnen de kool aantasten.

Preventie en bestrijding

• Bevorder de biodiversiteit om biologische bestrijders zoals lieveheersbeestjes, zweefvliegen en gaasvliegen aan te trekken
• Besproei met een oplossing op basis van zwarte zeep

Koolmot, een andere vlinder om voor op te passen

Plutella xylostella is een mot waarvan de larven koolbladeren opeten. De larven zijn lichtgroen en worden 7 tot 8 mm lang. Bij de geringste beweging laten ze zich aan een zijden draad naar beneden zakken. De bruingrijze mot is vooral actief bij het vallen van de avond.

Plutella xylostella of koolmot

Symptomen

De buitenste bladeren zijn aangevreten. Vervolgens richten de larven zich op de binnenste bladeren van de krop. Uiteindelijk droogt de plant uit.

Preventie en bestrijding

• Bevorder de biodiversiteit om loopkevers, gaasvliegen en vogels aan te trekken
• Span een insectengaas
• Besproei met een aftreksel van tomatenbladeren
• Besproei met in water verdunde zwarte zeep

Naaktslakken: laatste plaag voor kolen en andere moestuinplanten...

Naaktslakken vreten de zachte bladeren van de kolen aan. Ze hebben de vervelende eigenschap zich zeer snel voort te planten.

De symptomen

Aan de bladeren is geknabbeld. Op en rond de bladeren zijn slijmsporen zichtbaar

Preventie en bestrijding

Er zijn duizend-en-een manieren om naaktslakken te bestrijden: sommige zijn vergezocht, andere willekeurig en omslachtig, en weer andere doeltreffender. We nodigen je uit het artikel van Ingrid B. te lezen, waarin zij 7 doeltreffende en natuurlijke manieren om naaktslakken te bestrijden met ons deelt. Pascal laat je in een video zien hoe je een naaktslakkenval maakt.

Knolvoet: onzichtbaar maar verwoestend

Knolvoet bij kool wordt veroorzaakt door een schimmel die in de bodem leeft en de wortels binnendringt. De schimmel veroorzaakt gezwellen, die eerst licht zijn en later donker worden. De vrijgekomen sporen kunnen meerdere jaren overleven. Vocht in combinatie met hoge temperaturen bevordert het ontstaan van de ziekte.

Knolvoet veroorzaakt door Plasmodiophora brassicae

De symptomen

Bij warm weer verwelken de bladeren en verkleuren ze geel. De schade bevindt zich echter vooral onder de grond, aan de wortels.

Preventie en bestrijding

• Bemest de bodem niet met gier of verse stalmest
• Verleng de vruchtwisseling
• Belucht de bodem om de drainage te verbeteren
• Strooi 10 tot 14 dagen voor het planten kalk als de bodem te zuur is
• Zaai groenbemesters vóór de kool, zoals wikke en haver
• Vernietig aangetaste koolplanten
• Desinfecteer je gereedschap goed

Alternaria en grauwe schimmel, veroorzaakt door verschillende schimmels

Over het algemeen wordt alternaria bij kool veroorzaakt door schimmels van de soort Alternaria brassicae of brassiciola. Deze schimmelziekte ontwikkelt zich bij vochtig weer. De schimmels kunnen 6 tot 7 jaar in de bodem aanwezig blijven.

De symptomen

Op de bladeren ontstaan kleine donkere vlekken, omgeven door een lichtere halo. Vervolgens vloeien de vlekken samen.

Preventie en bestrijding

• Plant niet te dicht op elkaar
• Pas een goede vruchtwisseling toe
• Geef de kolen water aan de voet
• Spuit bij een aantasting Bordeauxse pap

De ziekte met zwarte vlekken, een andere schimmelziekte

Het is de schimmel Mycospharella brassicicola die deze ziekte specifiek veroorzaakt

De symptomen

Er verschijnen grijze, ronde vlekken, soms omgeven door een gele rand, tussen de nerven van de oudere bladeren. Uiteindelijk vallen de bladeren af. Deze ziekte heeft invloed op de groei van de koolkroppen.

Preventie en bestrijding

• Plant niet te dicht op elkaar
• Pas een goede vruchtwisseling toe
• Geef de kolen water aan de voet
• Spuit bij aantasting met Bordeauxse pap

Kiemplantenziekte of voetrot

Deze ziekte wordt veroorzaakt door verschillende schimmels die in de cellen van de groenteplant leven. Ze tasten de kiemen en jonge planten aan. Ze ontwikkelen zich bij vochtig weer, wanneer de luchtvochtigheid hoog is.

De symptomen

Aan de basis van de stengels ontstaan roodachtige plekken, die snel verdrogen. De jonge planten sterven af.

Preventie en bestrijding

• Bereid de bodem goed voor op het zaaien
• Zaai of plant niet te dicht op elkaar
• Besproei met een afkooksel van heermoes
• Pas een goede vruchtwisseling toe

Voor meer informatie kun je het artikel van Jean-Christophe lezen: kiemplantenziekte begrijpen, bestrijden en voorkomen.

Valse meeldauw, de ziekte van natte jaren

Ook hier zijn schimmels verantwoordelijk voor de valse meeldauw. Ze ontwikkelen zich uitsluitend in natte jaren en veroorzaken van het begin van het najaar tot het volgende voorjaar veel schade.

De symptomen

Op de bovenkant van de bladeren ontstaan bruingeelachtige vlekken. Aan de onderkant van de bladeren is een witte tot grijs-paarse viltlaag te zien.

Preventie en bestrijding

• Verwijder de resten van de kool na de oogst goed
• Belucht de zaai of aanplant
• Besproei met een afkooksel van heermoes