Hoe kies je een heideplant?

Op basis van de bloemkleur

Het kleurenpalet van heide is minder uitgebreid dan dat van andere planten, maar dat neemt niet weg dat er variëteiten voor elke smaak zijn. Van de meest ingetogen tot de meest originele tinten, van de felste tot de zachtste kleuren: je vindt beslist een kleurrijke heide die bij je past.

Roze heide

Ongetwijfeld de meest voorkomende kleur en de eerste die bij ons opkomt wanneer we aan de bloei van heide denken: roze! Deze kleur is verkrijgbaar in allerlei zeer subtiele tinten, van de lichtste tot de donkerste.

Tot de lichtste variëteiten behoort de zomerheide Calluna vulgaris ‘Spring Torch’, met bloemen in een crèm roze tint. De winterheide Erica x darleyensis ‘Ghost Hills’ heeft een veranderlijke kleur: eerst lichtroze, daarna mauve. ‘Winter Belles Phoebe’ produceert op haar beurt zalmroze klokjes.

In wat koelere tinten biedt ‘Darley Dale’ een lilaroze kleur, de kerstboomheide Erica canaliculata een violetroze kleur en Calluna vulgaris ‘Silver Knight’ een lavendelroze kleur.

Erica darleyensis ‘Eva Gold’ biedt een prachtige magentaroze kleur, net als ‘Winter Belles Tylou’.

Origineel is de Corsicaanse heide Erica terminalis, die roze bloeit en daarna mauve tinten krijgt om uiteindelijk koperoranje te worden.

Tot slot produceert de zomerheide Calluna vulgaris ‘Allegro’ felroze bloemen die naar rood neigen: een bijzonder levendige kleur. Dat geldt ook voor Erica x darleyensis ‘Kramer’s Rote’, die in de winter voor veel vrolijkheid zorgt.

Erica darleyensis ‘Winter Belles Phoebe’, Calluna vulgaris ‘Spring Torch’, Erica ‘Eva Gold’, Calluna vulgaris ‘Allegro’ en Erica x darleyensis ‘Kramer’s Rote’ (foto Wikipedia)

Witte heide

Heide met witte bloei past in elke tuin. De neutrale kleur laat zich met elke andere kleur combineren, zorgt voor luchtigheid en brengt een echte lichte toets.

De zomerheide Calluna vulgaris ‘Sandy’ en ‘Alba’ tooien zich met klokjes in prachtig zuiver wit. De boomheide ‘Great Star Le Vasterival’ is wat groter dan haar soortgenoten en verspreidt een lichte honinggeur. Deze variëteit heeft een porseleinwitte kleur met een roze tint.

De witte bloei van winterheide verlicht het koude seizoen, in een periode waarin maar weinig planten bloeien. Soms kunnen de planten zelfs met sneeuw bedekt raken, waardoor ze perfect opgaan in het winterse landschap. Daartoe behoren Erica darleyensis ‘White Perfection’, ‘Winter Belles Katia’ en Erica carnea ‘Springwood White’. Ze produceren allemaal klokjes in smetteloos wit, die alleen worden geaccentueerd door kleine bruine meeldraden. De klokjes van Erica darleyensis ‘Silberschmelze’ hebben daarentegen een witte kleur met subtiele zilverkleurige weerschijn.

Erica darleyensis ‘Springwood White’, Erica darleyensis ‘Silberschmelze’, Calluna vulgaris ‘Sandy’, Erica ‘Great Star Le Vasterival’ en Erica darleyensis ‘Winter Belles Katia’

Andere heidekleuren om te ontdekken

Laten we bij de minder voorkomende en verrassende kleuren beginnen met de heide Eric nana ‘Limoncello’, een variëteit met ongelooflijke buisbloemen (Asteraceae) die eerst groengeel zijn en daarna citroengeel worden. Een echte zon in de tuin!

De heide Calluna vulgaris ‘Winter Chocolate’ heeft prachtig blad in warme tinten die het najaar aankondigen, in een schitterend contrast met de verrassende purperen tot violette bloemen.

Een andere kleine schat is de zomerheide Calluna vulgaris ‘Marlies’ met haar opvallende robijnrode bloemen. Een echt bloementapijt in een kleur die bij heide niet vaak voorkomt.

Calluna vulgaris ‘Marlies’ (foto Ole Husby)

Op basis van de vorm van de bloemen

De meeste heides dragen schattige kleine klokvormige bloemen, waarvan de meeldraden iets kunnen uitsteken. Ze staan in lange trossen langs de takken.

De Ierse heide Daboecia cantabrica  en haar witte variëteit ‘Alba’ vallen op door hun grote, hangende klokjes van 8 mm lang en 3 tot 4 mm in doorsnee. Dat geldt ook voor de variëteiten uit de reeks ‘Winter Belles’, zoals ‘Lucie’, waarvan de klokjes bijna twee keer zo groot zijn als die van de klassieke variëteiten.

De Zuid-Afrikaanse cultivars, zoals de Kaapse heide Erica verticillata of de heide Eric nana ‘Limoncello’, hebben buisbloemen van 2 cm lang, die samen dichte trossen vormen en de takken bijna volledig bedekken.

Calluna vulgaris ‘Marleen’ vormt klokjes die gesloten blijven. Hun kleur verandert van wit met roodpaars gespikkeld naar paarsrood.

Tot slot heeft de zomerheide Calluna vulgaris ‘H.E Beale’ zeldzame gevulde bloemen, die kleine lichtroze pompons vormen.

Daboecia cantabrica (foto Wikipedia), Erica verticillata (foto Andrew Massyn), Calluna vulgaris ‘Marleen’ en Calluna vulgaris ‘H.E Beale’

Op basis van de geur

Heideplanten zijn honingdragende planten die onvermijdelijk bestuivende insecten aantrekken. Sommige variëteiten zijn ook subtiel geurend en verspreiden lichte honingtonen. Dat geldt voor de boomheide ‘Great Star Le Vasterival’, de Corsicaanse heide en ook voor de kerststruikheide, waarvan de zoetige geur aan sommige milde zepen zou doen denken.

Op basis van de bloeiperiode

Het praktische aan heide is dat veel variëteiten hun bloeiperiode meteen in hun naam aangeven: we kunnen inderdaad zomerheide, die in het warme seizoen bloeit, onderscheiden van winterheide, die logischerwijs rond het koude seizoen bloeit.

Winterheide van het geslacht Erica bloeit van het najaar tot het begin van het voorjaar. Dat geldt bijvoorbeeld voor ‘Kramer’s Rote’, ‘Silberschmelze’ en ‘Winter Belles Tylou’, die tussen november en maart bloeien. ‘Spring Surprise’ doet haar naam eer aan, want ze zorgt in het voorjaar voor een lange en late bloei, van maart tot mei.

Zomerheide staat daarentegen meestal in bloei tussen augustus en oktober, zoals ’Alba’, ‘Silver Knight’ of ‘Marleen’. Ook Kaapse heide bloeit in de zomer. Calluna vulgaris ‘Sandy’ is een van de laatste bloeiers, met een bloei tussen september en november.

Bij struikheide kunnen de variëteiten vrijwel in elk seizoen bloeien, van het einde van de winter tot de zomer: tussen april en mei voor ‘Limoncello’, tussen maart en mei voor boomheide ‘Great Star Le Vasterival’ en tussen juli en augustus voor Corsicaanse heide…

Door verschillende variëteiten heide te combineren, kun je dus bijna het hele jaar door van hun bloei genieten!

→ Lees ook: Zomerheide, de mooiste variëteiten

Calluna vulgaris ‘Marleen’ (foto Wikipedia)

Op basis van het blad

Heideplanten hebben als voordeel dat ze wintergroen zijn en van nature in elk seizoen decoratief blad hebben, ook in de winter. De bladeren zijn meestal smal en lancetvormig, middelgroen of donkergroen.

Maar sommige variëteiten zijn bijzonder origineel, met andere kleurschakeringen of zelfs blad dat in de loop van het jaar van kleur verandert.

• Calluna vulgaris ‘Sandy’ heeft opvallend goudgeel blad
• ‘Silver Knight’ heeft behaarde bladeren met zilverachtige weerschijn, die rood kleuren onder invloed van de kou
• ‘Winter Chocolate’ heeft goudgeel tot bronzen blad van een kleine cipres, dat in de winter naar roodbruin verkleurt
• ‘Allegro’ heeft bladeren die in het najaar van groen naar brons-paars verkleuren, net als ‘Dark Beauty’
• Erica carnea ‘Jenny Porter’ heeft in het voorjaar donkergroen blad met crèmekleurige uiteinden
• Naast de bloei brengt Erica (x) darleyensis ‘Silberschmelze’ kleur in de winter met blad dat rood kleurt door de kou; de bladeren zijn in het voorjaar lichtgroen met crèmekleurige vlekken en in de zomer donkergroen
• De kou verandert ook de kleur van de bladeren van ‘Kramer’s Rote’, die van groen naar koperbrons verkleuren, net als bij ‘Ghost Hills’
• ‘Eva Gold’ verandert van lichtgroen voorjaarsblad naar goudgeel zomerblad en tooit zich in de winter met donkergroen blad

Goudgeel blad van Calluna vulgaris ‘Sandy’ en grijsgroen blad van Calluna vulgaris ‘Silver Knight’

Op basis van de grootte en vorm

Hoewel de meeste heide laag blijft, bestaan er ook grotere variëteiten. Ook qua silhouet is heide veelzijdig: de groeiwijze kan spreidend of bossig, compact of soepel zijn.

Heide voor potten

Door hun trage groei en geringe omvang kan de meeste heide in een pot of bloembak worden gekweekt, die je op de vensterbank, het balkon of terras kunt zetten.

Kies bijvoorbeeld voor Erica darleyensis ‘Eva Gold’, die een schattige, compacte bol vormt van 40 cm in alle richtingen, of voor Daboecia cantabrica ‘Alba’, met dezelfde afmetingen, maar een soepelere, landelijke groeiwijze.

Bodembedekkende heide

Deze heide met een bredere dan hoge groeiwijze is geschikt voor rotstuinen, taluds, de voorgrond van borders en ook voor randen.

zomerheide ‘Alba’ en ‘Marleen’ (30 cm hoog en 50 cm breed) of winterheide ‘White Perfection’ en ‘Ghost Hills’ (40 cm hoog en 70 cm breed). De imposantere boomheide ‘Great Star Le Vasterival’ vormt met een hoogte van 1,50 meter en een breedte van 2 meter ook een prachtig wit tapijt.

Struikheide

De klassieke heidevariëteiten worden ongeveer 30 tot 50 cm hoog. Maar er bestaan ook zogenoemde ‘struikheidevariëteiten’, die groeikrachtiger en groter zijn en 1 tot meerdere meters hoog kunnen worden. Deze grote heidevariëteiten kunnen solitair, in een vrije struikhaag of achter in een border worden gekweekt.

Dat geldt voor de mediterrane heide Erica mediterranea, een prachtige, dicht vertakte struik van 1,20 meter in alle richtingen, maar ook voor Erica canaliculata, een grote heide van 1,50 meter hoog en breed, die perfect is voor zachte en vochtige klimaten.

Afhankelijk van de teeltvereisten

Verdraagzaamheid voor kalk

Heideplanten houden van arme, goed doorlatende bodems waarin geen water blijft staan. Ze houden ook van bodems met een zure pH. Wil je weten of heideplanten in je tuin kunnen worden aangeplant, test dan gerust onze applicatie Plantfit, die je de planten adviseert die het best bij je teeltomstandigheden passen.

Sommige heideplanten zijn echter iets beter bestand tegen kalk dan andere. Ze kunnen daardoor een iets meer alkalische pH verdragen. De winterheide ‘Darley Dale’ en ‘Silberschmelze’, de Corsicaanse heide en de zomerheide Erica mediterranea behoren tot deze kandidaten.

Als je bodem bijzonder kalkrijk is, herinneren we je eraan dat het kweken van heideplanten in potten heel eenvoudig is en je in elke tuin van de sierwaarde van deze struikjes kunt genieten!

Winterhardheid

De winterhardheid van heideplanten verschilt per cultivar, maar ligt vaak rond -15 °C tot -20 °C. Winterheide is uiteraard goed winterhard en kan vorst en sneeuw verdragen, maar ook zomerheide is goed bestand tegen kou.

Omgekeerd zijn de grootste variëteiten struikheide door hun herkomst doorgaans minder winterhard (-5 °C tot -10 °C). Ze zijn daarom in de volle grond alleen geschikt voor zachte mediterrane klimaten of het Atlantische kustgebied.