Hoe vermeerder je heide?

Heideplanten zijn adorabele struikjes die dankzij hun wintergroene blad en bloei met klokvormige bloemen bijzonder decoratief zijn in de tuin.

Of het nu om zomerheide, winterheide of struikheide gaat, heideplanten kun je zowel in de volle grond als in een pot kweken. Ze zijn bovendien heel gemakkelijk te vermeerderen. Stekken, afleggen of scheuren: we bekijken hoe je je heideplant verjongt of eenvoudig en gratis nieuwe planten kweekt.

Wil je alles weten over het kweken van heide, lees dan ook ons artikel: Heideplanten: planten, snoeien en verzorgen

Heide afleggen

Afleggen is een van de meest effectieve technieken om heide te vermeerderen. Bij deze methode begraaf je een deel van de plant, zodat dit nieuwe wortels kan ontwikkelen. Afleggen kan zelfs spontaan in de tuin of in de natuur gebeuren wanneer een liggende stengel van een heideplant langere tijd contact houdt met de bodem. Zo krijg je een nieuwe plant met dezelfde kenmerken als de oorspronkelijke moerplant.

Heideplanten kun je in het voorjaar afleggen, wanneer alle kans op vorst voorbij is en de temperaturen milder zijn geworden, idealiter vóór de groei weer op gang komt.

Benodigd materiaal

• Een kleine schep of een grote lepel
• Haken of soepele ijzeren stengels
• Een kleine plantensteun of een houten stokje
• Touw
• Een snoeischaar
• Een licht substraatmengsel : grond of potgrond met een handvol zand

Hoe leg je heide af?

• Kies een stengel aan de buitenkant van de basis van de heideplant
• Graaf een kleine geul van ongeveer 3 tot 5 cm diep, vlak onder deze stengel
• Buig de stengel voorzichtig en leg hem in de geul, zonder hem van de moerplant los te maken
• Houd de stengel met de haken in de geul
• Steek de plantensteun in de geul en bind hiermee met het touw het uiteinde van de stengel vast dat boven de grond uitkomt en verticaal omhoogstaat
• Dek de geul af met het gemengde substraat
• Geef overvloedig water

Geef regelmatig water totdat het afleggen is gelukt. Wanneer de plant na enkele maanden weer begint te groeien, heeft het begraven deel eigen wortels ontwikkeld en verschijnen er nieuwe scheuten aan de stengel. Op dat moment kun je de stengel met een vooraf ontsmette snoeischaar van de moerplant losmaken en de nieuwe plant in een pot of op een andere plek in de tuin uitplanten.

Heide stekken

Stekken is een eenvoudige en voordelige manier om een nieuwe heideplant te kweken. Uit een deel van de plant ontstaat zo een nieuwe plant die identiek is aan de moerplant.

Je kunt in het voorjaar of aan het einde van de zomer stekken, rond de maand augustus. Stekken is ook de meest effectieve methode om struikheide te vermeerderen, die groter wordt dan gewone heide.

Benodigd materiaal

• Een kweekpotje met een gat in de bodem, van plastic of turf
• Een plantenspuit
• Een potlood of een stokje
• Een snoeischaar
• Een licht substraatmengsel : zaai- en stekgrond, heidegrond en zand

Hoe stek je heide?

• Vul het kweekpotje met het substraatmengsel
• Maak met een plantenspuit het hele substraat vochtig
• Kies op de moerplant van je heideplant een halfverhoutte stengel, die het jaar ervoor is gegroeid, van ongeveer 5 tot 10 cm lang
• Knip de stengel met een goed scherpe en vooraf ontsmette snoeischaar af, vlak onder een oog (het punt waar een blad ontspringt)
• Verwijder de bladeren op de onderste helft van de stengel en alle eventuele bloemen. Zo kan de stengel zich concentreren op de vorming van wortels en beperk je verdamping
• Maak met een potlood een gat in het midden van het kweekpotje en steek de heidestek erin
• Druk de potgrond voorzichtig met je vingers aan zodat de stengel goed in het substraat blijft staan en luchtbellen verdwijnen
• Zet het kweekpotje op een warme, lichte plek, maar bescherm het tegen direct zonlicht

Om de kans op aanslaan te vergroten, kun je de stek onder glas of plastic zetten. Plaats hiervoor de onderkant van een doorgesneden plastic fles of een klein transparant diepvrieszakje rond de plant. Zo boots je warme, vochtige omstandigheden na die gunstig zijn voor het aanslaan van de plant, zoals in een kweekkasje.

Houd het substraat vochtig totdat de eerste tekenen van groei zichtbaar zijn. Na enkele weken verschijnen er nieuwe bladeren en wortels. Wanneer de plant te groot wordt voor het kweekpotje of de wortels uit de gaten beginnen te groeien, verpot je de heideplant in een grotere pot of plant je hem rechtstreeks in de volle grond. Dit doe je bij voorkeur in het voorjaar of najaar.

Heide scheuren

Bij scheuren verdeel je de wortelkluit van een plant in meerdere delen, die elk hun eigen wortels hebben. Zomerheide scheur je in het najaar, tussen september en november, buiten vorstperioden. Winterheide scheur je in het voorjaar, na de bloei.

Door heide te scheuren verjong je een verouderde plant die kaal begint te worden of zich te sterk uitbreidt. Scheuren doe je bij goed gevestigde wortelkluiten die al 3 of 4 jaar oud zijn.

Benodigd materiaal

• Een spade
• Een goed scherp mes
• Een licht substraatmengsel : heidegrond en zand

Hoe scheur je heide?

• Bereid de plekken voor waar je de nieuwe pollen wilt planten door ze onkruidvrij te maken
• Steek de spade rondom de te scheuren heideplant in de grond en til de grond voorzichtig met een hefboombeweging op, zodat de hele wortelkluit loskomt
• Haal de plant uit de grond en beschadig daarbij zo weinig mogelijk wortels
• Verwijder zo nodig overtollige grond en onkruid om de basis vrij te maken
• Verdeel de wortelkluit met het mes in twee of drie delen
• Plant de oude pol onmiddellijk terug en plant de nieuwe delen op de vooraf voorbereide plekken
• Voeg het substraatmengsel toe en geef alle planten royaal water

De gescheurde delen kunnen ook in een pot worden geplant, in een mengsel van potgrond, heidegrond en zand.

Blijf de eerste maanden regelmatig water geven om de wortelgroei van je nieuwe planten te bevorderen.