Een oud, lokaal fruitras kiezen

Waarom kiezen voor lokaal fruitbomen?

Lokale fruitboomrassen hebben kwaliteiten die moderne hybriderassen of exotische rassen niet altijd hebben. Ze leveren weliswaar niet de «perfecte» en mooi uniforme vruchten op die de grootdistributie verlangt, en daarom worden ze zelden door industriële bedrijven gekozen. Toch zijn er tal van andere redenen om voor deze rassen te kiezen.

Een natuurlijke weerstand

Omdat ze aangepast zijn aan specifieke klimaat- en bodemomstandigheden, hebben deze rassen minder verzorging nodig: overwintering, behandelingen tegen ziekten en plagen (schimmelwerende middelen, antiparasitaire middelen…), snoei, water geven enzovoort. Dat bespaart tijd en geld, maar voorkomt ook het gebruik van stoffen die schadelijk zijn voor het milieu.

In de loop der tijd hebben de selecties zichzelf voltrokken, zodat alleen de rassen die het best aangepast waren aan de lokale teeltomstandigheden konden overleven. In de warme streken van Zuid-Frankrijk zijn deze rassen beter bestand tegen watertekort en droogte. In berggebieden zijn ze bestand tegen strenge vorst. In vochtigere gebieden blijken ze minder gevoelig voor ziekten.

Kiezen voor een lokaal ras betekent dus kiezen voor een fruitboom die van nature aangepast is aan zijn streek.

Een optimaal potentieel

De bloei en vruchtvorming van deze rassen zijn aangepast om een goede opbrengst te verkrijgen. In streken met lange winters bloeien fruitbomen later en vindt de vruchtvorming later plaats, zodat ze niet beschadigd raken door vorst die in het voorjaar nog kan optreden. Omgekeerd kan de bloei vroeg vallen in gebieden met korte winters.

Lokale fruitbomen zorgen meestal voor een goede bestuiving, die ook gunstig is voor andere planten die in de buurt staan.

Meer biodiversiteit

Door voor lokale soorten te kiezen, draagt u ook bij aan het behoud van de biodiversiteit. Insecten, reptielen, kleine zoogdieren, vogels… tal van soorten zijn voor hun voedsel, bescherming en dus overleving afhankelijk van inheemse planten.

Waarom kiezen voor oude rassen?

Oude rassen verkiezen is niet alleen een bevlieging van enkele nostalgici. Deze keuze draagt bij aan het behoud van zeldzame soorten of soorten die met uitsterven worden bedreigd. Het genetische erfgoed behouden van deze soorten, die deel uitmaken van onze geschiedenis, betekent voorkomen dat bepaalde smaken, vormen of texturen verdwijnen.

Deze keuze is ook een alternatief voor de gestandaardiseerde en weinig gevarieerde vruchten die in supermarkten worden verkocht. Dankzij het behoud van deze soorten kunnen we vergeten fruitbomen, hun smaken en hun toepassingen herontdekken.

Tot slot zijn deze bomen ook nuttig voor het creëren van nieuwe soorten die inspelen op de huidige klimaatuitdagingen. Ze maken het mogelijk de genetische bronnen van beschikbare planten uit te breiden en vormen daarmee een oplossing voor de toekomst. 

Waar vind je lokale en oude fruitbomen?

Oude variëteiten vind je op internet, bijvoorbeeld op onze website. Bij boomkwekerijen, op markten of bij lokale kwekers vind je ook inheemse en oude variëteiten. Denk er ook aan om contact op te nemen met een hoogstamboomgaard of vereniging bij jou in de buurt.

Een variëteit kiezen op basis van de smaak en het gebruik van de vruchten

Het is natuurlijk de belangrijkste factor bij de keuze van een fruitboom: de vruchten! Op basis van hun smaak, maar ook hun textuur, vorm en kleur… Je hebt volop keuze uit oude en lokale variëteiten.

Kies je fruitboom natuurlijk op basis van je smaak, maar ook op basis van het gebruik dat je ervan wilt maken.

Fruit om zo te eten

Voor tafelvruchten die rauw worden gegeten, bestaat er een ruime keuze aan variëteiten. Houd je meer van knapperige, friszure vruchten die je zo kunt eten, direct geplukt van de boom? Kies dan voor de appelboom ‘Reinette du Mans’ of de appelboom ‘Belle Fille de Salins’, een zeldzame variëteit uit de Jura.

Houd je meer van vruchten met sappig en zoet vruchtvlees? Kies dan voor de druif ‘Muscat de Hambourg’ of de vijgenboom ‘Brown Turkey’.

Ben je op zoek naar ‘superfruit’, dat bekendstaat om het hoge gehalte aan vitaminen en antioxidanten die goed zijn voor de gezondheid? Probeer dan de zwarte bes ‘Noir de Bourgogne’, met zijn friszure, zwarte bessen.

De beroemde ‘Muscat de Hambourg’ en zwarte bes ‘Noir de Bourgogne’, oude variëteiten om als tafelvrucht te eten

Fruit om te verwerken

Met fruit kun je ook allerlei culinaire bereidingen maken. Je kunt er jam, gelei, chutney, desserts en allerlei dranken mee bereiden.

Ben je op zoek naar zachte, zoete vruchten om jam van te maken? Kies dan voor de gewone vlier of de mirabelboom ‘Mirabelle de Nancy’. Voor gebak kun je de gele perzik of de abrikoos ‘Royal’ kiezen.

Zin om je eigen cider te maken? Probeer dan de appelbomen ‘Petit Jaune’ of ‘Marie Ménard’.

Fruit om te bewaren

Als je je fruit enkele maanden wilt kunnen bewaren, kies dan voor late appelbomen, zoals ‘Belle de Boskoop’. De oogst vindt plaats in oktober-november en het fruit kan tot maart worden bewaard.

Denk ook aan de perenboom ‘Doyenné du Comice’, waarvan de vruchten vanaf het begin van het najaar worden geoogst en goed kunnen worden bewaard.

De bloei- en oogstperiode

Naast de vruchtvorming kan ook de bloei sierwaarde hebben. Je kunt ervoor kiezen deze over het seizoen te spreiden, zodat je er meerdere maanden lang in de tuin of boomgaard van kunt genieten. Maar de bloeiperiode bepaalt vooral de periode van vruchtvorming en oogst. Als je wilt dat het oogsten van fruit over de maanden wordt gespreid, kies dan niet alleen rassen die aan het einde van de zomer of in het najaar rijp zijn.

Kies voor een vroege oogst vanaf half juni voor de kersenbomen ‘Anglaise Hâtive’ of ‘Griotte de Montmorency’. Plant ook de perzikboom ‘Red Robin’ en de perenboom ‘St Jean’ aan.

De pruimenboom ‘Mr Hâtif’ doet zijn naam eer aan: hij geeft vroeg fruit, dat al vanaf eind juli kan worden geplukt. De vijgenboom ‘Goutte d’Or’ is daarentegen tweemaal dragend: hij draagt een eerste keer in juli en vervolgens een tweede keer halverwege augustus.

Kies voor een late oogst in oktober-november voor appelbomen zoals ‘Calville Rouge d’Hiver’ of perenbomen zoals ‘Duchesse d’Angoulême’.

Houd bij fruitbomen ook rekening met beurtelings dragen. Dit natuurlijke verschijnsel leidt bij sommige pit- en steenvruchten om het andere jaar tot een kleinere oogst (appelbomen, perenbomen, kersenbomen, citrusbomen enzovoort). Lees meer hierover: Wat is beurtelings dragen bij fruitbomen?

Zelfbestuivende of zelfsteriele fruitbomen?

Bij planten zijn er soorten die uit zichzelf vrucht kunnen dragen, omdat ze hun eigen stuifmeel hebben. Deze zelfbestuivende variëteiten hebben als voordeel dat ze geen andere variëteit nodig hebben om vruchten te dragen. Dat is bijvoorbeeld het geval bij de abrikoos ‘Tardif de Tain’, de perzik ‘Sanguine vineuse’, de vijgenboom ‘Portogallo’ of de pruimenboom ‘Reine Claude d’Oullins’.

Andere variëteiten hebben daarentegen aanvullende variëteiten nodig om vruchten te kunnen dragen. Het is belangrijk om voor deze variëteiten de juiste keuze te maken, zodat de planten gelijktijdig bloeien. Zo moet de kersenboom ‘Bigarreau Hedelfingen’ worden gecombineerd met een kersenboom ‘Bigarreau Summit’ of ‘Bigarreau Van’ binnen een straal van maximaal 30 meter. Ook heeft de ciderappel ‘Douce Coët Ligné’ andere appelboomvariëteiten in de buurt nodig.

De vijgenboom ‘Portogallo’, een oude zelfbestuivende variëteit

Een fruitboomras kiezen op basis van de grootte

De keuze voor een lokale of oude fruitboom hangt ook af van de beschikbare ruimte en van je wensen voor de inrichting.

Kies in kleine tuinen voor variëteiten met een bescheiden groei. Dat geldt bijvoorbeeld voor de vijgenboom ‘Rouge de Bordeaux’, een vroeg ras dat uitstekend geschikt is voor de teelt in beperkte ruimtes (2,50 meter hoog en 3,50 meter breed). Denk ook aan de aalbes ‘Versaillaise blanche’ (1,50 meter hoog en 1 meter breed). Sommige oude fruitbomen kunnen zelfs in een pot worden gekweekt, zoals de aalbes ‘Gloire des Sablons rose’ (1,30 meter in alle richtingen).

In grote tuinen en boomgaarden kun je kiezen voor grotere bomen. Kies bijvoorbeeld voor de kwetspruim ‘Altesse simple’ (6 meter hoog en 4 meter breed), de walnoot ‘Corne du Périgord’ (7 meter hoog en 6 meter breed) of de tamme kastanje (20 meter hoog en 15 meter breed). Hoogstamfruitbomen zijn meestal voorbehouden aan grote tuinen, omdat hun stam tussen 1,80 en 2 meter hoog is.

Als je een multifunctionele fruitboom zoekt die bijvoorbeeld ook voor schaduw moet zorgen, kies dan voor een druif, die perfect is om een pergola te laten begroeien. De druif Vitis vinifera ‘Altesse’ is bijvoorbeeld een oud ras dat in de jaren 30 en 40 in de hoge Rhônevallei werd aangeplant. De druif wordt gebruikt om witte wijn te maken.

Denk ook na over de manier waarop je de vruchten wilt plukken. Wil je ze met de hand kunnen plukken, op ooghoogte? Wil je dat de kinderen ook kunnen helpen bij de oogst? Kies dan voor kleine fruitbomen, zoals de aalbes ‘Jonkheer van Tets’ (1,50 meter in alle richtingen). Als het gebruik van een ladder tijdens de oogst voor jou geen probleem is, kies dan gerust voor de grootste fruitbomen!

De mooie aalbes ‘Versaillaise blanche’, ideaal voor een kleine tuin