Een berk kiezen

Op basis van de hoogte

De berk komt in zeer uiteenlopende formaten voor en staat bekend om zijn snelle groei tijdens de eerste jaren (met uitzondering van de dwergberken). We onderscheiden 3 categorieën berken:

Berken met een geringe groei

Dwergberken worden minder dan één meter hoog en zijn daarmee de kleinste berken. Het zijn heesters en geen bomen. De botanische soort Betula nana wordt ongeveer 60 cm hoog en heeft de neiging zich uit te spreiden tot een breedte van maximaal 1,20 m. In ons assortiment vormt de variëteit Betula nana ‘Golden Treasure’ een compacte struik van 90 cm in alle richtingen.

Berken met een gemiddelde groei

Berken die niet hoger worden dan 20 meter zijn talrijk en sommige worden niet hoger dan 10 meter:

• De Betula pendula ‘Youngii’, de Betula pendula ‘Royal Frost’ en de Betula pendula ‘Golden Cloud’ zijn kleine bomen en groeien matig, tot een hoogte van 3 tot 6 m.
• Iets groter zijn de Chinese berk en de zwarte berken ‘Shiloh Splash’ en ‘Heritage’, die ongeveer 8 à 9 m hoog worden.
• Tot slot varieert, net als bij de zwarte berk en de Betula utilis ‘Jacquemontii’ en ‘Doorenboos’, de hoogte van sommige cultivars van de ruwe berk tussen 12 en 18 m: Betula pendula ‘Fastigiata’, Betula pendula ‘Tristis’ en Betula pendula ‘Crispa’.

Berken met een sterke groei

Op volwassen leeftijd worden deze bomen 20 tot 25 m hoog. Dat geldt voor de papierberk (Betula papyrifera), de ruwe berk (in het Latijn Beluta pendula, alba of verrucosa) en de zachte berk (Betula pubescens).

Betula nana (foto Wikipedia), Betula pendula ‘Youngii’ (foto Babij) en Betula pendula (foto A. Rockstein)

Op basis van de groeiwijze

De meeste berken hebben een opgaande groeiwijze, met een kegelvormige of ronde kroon, waardoor deze bomen een luchtig silhouet krijgen. Maar dat is nog niet alles! Hier volgt een overzicht van de verschillende silhouetten die een berk kan hebben:

• De ruwe berk laat zijn hoofdtakken omhoog groeien. Daarna hangen de soepele en slanke twijgen sierlijk naar beneden. Daarom wordt hij in het Latijn Betula pendula genoemd. Deze berk staat trouwens ook bekend als ruwe berk of wrattige berk, vanwege de kleine harswratten op de jonge takken. De variëteit Betula pendula ‘Crispa’ is ook een goed voorbeeld van een treurberk.
• Daarentegen gedraagt de cultivar Betula pendula ‘Fastigiata’ zich anders en heeft hij een smal opgaande groeiwijze (zuilvormig).
• Sommige berken hebben een kroon met een piramidevorm: bijvoorbeeld de Betula papyrifera, de zachte berk of de Betula utilis var. jacquemontii ‘Doorenbos’.
• Heel anders zijn de Betula pendula ‘Youngii’ en Betula pendula ‘Tristis’, die met hun sterk neerhangende takken aan de treurwilg doen denken.
• De dwergberken behoren tot de kleinste berken en groeien uit tot een bolvormige struik, soms kruipend.

Berk met een smal opgaande groeiwijze (Betula pendula ‘Fastigiata’), treurberk, berk met een kegelvormige groeiwijze en dwergberk ‘Golden Treasure’

Afhankelijk van het blad

Berken dragen bladverliezend loof dat vaak een driehoekige vorm heeft. De bladeren zijn afhankelijk van de soort ook meer of minder getand, langwerpig, puntig en soms behaard: dubbel getand met een langwerpige en zeer fijne punt bij de ruwe berk (Betula pendula), enkel getand en behaard bij Betula pubescens of iets ovaler bij de zwarte berk. Er zijn echter uitzonderingen die eruit springen. Zo onderscheidt de treurberk ‘Crispa’ zich door zijn bladverliezende zeer diep ingesneden, fijn ingesneden bladeren. Ook de dwergberk (Betula nana) heeft een bladerdek dat bestaat uit piepkleine glanzende bladeren met een afgeronde en getande rand.

Wat de kleur betreft, biedt het blad vele groentinten, maar ook originelere kleuren. De Betula pendula ‘Royal Frost’ toont bladeren met een intense chocoladepurperen kleur. De zwarte berk ‘Shiloh Splash’ tooit zich met helder groen blad met witte schakeringen. Voor goudgeel blad kun je ten slotte kiezen voor de dwergberk ‘Golden Treasure’ of de ruwe berk ‘Golden Cloud’.

Berken krijgen in het najaar prachtige kleuren, van goudgeel tot oranjerood en soms rood, voordat ze hun bladeren verliezen voor de winterperiode.

Groene bladeren van Betula pendula ‘Youngii’, purperen bladeren van Betula pendula ‘Royal Frost’, afgeronde bladeren van Betula ‘Nana’ en goudgeel blad in het najaar

Afhankelijk van de schoonheid van de schors

De berk wordt vooral gewaardeerd om zijn decoratieve schors, die in repen afschilfert en nieuwe kleurschakeringen onthult.

Witte schors:

• Er zijn heel wat berken met witte schors, maar de berk met de witste stam is de himalayaberk Betula utilis ‘Jacquemontii’.
• De Betula pendula is bedekt met witte schors met zwarte spleten, die de boom zijn charme geven.
• De Betula papyrifera staat bekend als de papierberk, omdat zijn schors sterk afschilfert en papierachtige rollen vormt. De oorspronkelijke bewoners van Amerika gebruikten deze berkenschors ook om kano’s te maken. Daarom wordt hij ook wel de papierberk genoemd.
• Kies in een contrastrijke tuin voor de Betula pendula ‘Royal Frost’ , waarvan de zeer witte schors afsteekt tegen het purperen, zeer donkere blad.
• Andere berken met zilverwitte schors zijn de treurberken ‘Crispa’, ‘Tristis’, ‘Youngii’ en ‘Golden Cloud’.

Bruine schors:

• De Betula albosinensis ‘Fascination’ onthult een koperkleurige schors, die met het ouder worden verandert in roze, bruine, oranje en grijze tinten.
• De Betula nigra ‘Heritage’ heeft prachtige roze, crèmewitte en bruine kleuren en schilfert sterk af.

Zwarte schors:

Net als de cultivar ‘Heritage’ schilfert de botanische soort Betula nigra sterk af. De schors is in zijn jonge jaren kaneelkleurig, maar wordt na verloop van tijd donkerder en bijna zwart. Daar dankt deze berk zijn naam aan.

Berk met witte schors (foto Leonara Enking – Flickr), berk met bruine schors (Betula albosinensis ‘Fascination’) en zwarte berk (foto Plant Image Library)

Afhankelijk van de aard van je bodem

Wat de bodem betreft, is de berk over het algemeen niet erg veeleisend. Hij verkiest een vochthoudende, neutrale, goed gedraineerde en humusrijke bodem, maar past zich ook aan een arme, kleiige, zandige, venige, licht zure of tijdelijk droge bodem aan.

Houd er echter rekening mee dat de zwarte berk de voorkeur geeft aan zeer vochtige bodems. Daarom wordt hij ook wel ‘zwarte berk’ genoemd. De zachte berk geeft eveneens de voorkeur aan vochtige, met water verzadigde plaatsen.

Afhankelijk van het gebruik

Met zijn uiteenlopende groeivormen en verschijningsvormen kan de berk in een koel klimaat op verschillende manieren worden toegepast:

In groepen

De middelgrote en grote berken vinden vanzelf hun plek in grote tuinen. Creëer een berkenbosje door soorten en variëteiten met een decoratieve schors te mengen: Betula nigra ‘Heritage’, Betula utilis jacquemontii en Betula albosinensis ‘Fascination’. Houd er rekening mee dat je berk ook met andere bomen kan worden aangeplant, zoals een esdoorn, haagbeuk, valse acacia, treurwilg en coniferen. De middelgrote berken kunnen achter in een border als decoratie dienen: Betula nigra ‘Shiloh Splash’ met zijn bonte bladeren of Betula pendula ‘Golden Cloud’ met zijn goudgele blad. We wijzen je er echter op dat deze bladverliezende boom een oppervlakkig wortelstelsel heeft. Kies daarom zorgvuldig de planten die je in de buurt zet, anders kunnen ze door wortelconcurrentie afsterven.

Solitair

Berken met een treurende groeiwijze met hangende takken komen solitair het best tot hun recht: ‘Crispa’, ‘Tristis’, ‘Youngii’. Voor een nog mooier effect raden we je aan de paarse berk ‘Royal Frost’ solitair aan te planten. Je kunt ook een berkenstoof van drie solitair geplante berken creëren. Dit houdt in dat je drie berken van dezelfde soort in hetzelfde plantgat zet, zodat een groep van meerdere bomen ontstaat.

In een rij

Het slanke silhouet van berken met een witte schors is perfect voor bomenrijen (bijvoorbeeld de Betula pendula). Deze stammen verlichten doorgangen of kunnen worden gebruikt om zones af te bakenen. Denk ook aan de Betula pendula ‘Fastigiata’ met zijn zuilvormige groeiwijze, die perfect geschikt is voor dit gebruik.

In een bak, border, rotstuin of op een talud

Dwergberken (Betula nana) zijn geschikt om in een pot te planten als je geen tuin hebt of als je tuin klein is. Dankzij hun compacte groeiwijze en gematigde ontwikkeling kunnen ze bovendien in een border met vaste planten en heesters of op een talud worden geplant. Het goudgele blad van de Betula nana ‘Golden Treasure’ is een mooie troef om kleine ruimtes aan te kleden.

Links berken in een rij, rechts een berkenstoof solitair

Meer lezen

• Bekijk ons ruime assortiment berken op onze website
• Lees onze fiche voor meer informatie over berken: planten, snoei en onderhoud
• Lees meer over de mooiste schorsen
• Onze selectie van 7 bijzondere berken om te ontdekken en 10 treurbomen
• Volg onze tutorial stap voor stap: Hoe droog je berkenbladeren?