Hoe droog je berkenbladeren?

Bekend om zijn decoratieve schors en zeer geliefd als sierboom, kan de berk ook voor geneeskrachtige toepassingen worden gebruikt. Hoewel je tegenwoordig veel hoort over de voordelen van berkensap, zijn ook de bladeren, bladknoppen, schors en bloemen geschikt om bepaalde klachten te verlichten. Dankzij hun vele eigenschappen worden berkenbladeren gebruikt voor een kruidenthee die “berkensap” wordt genoemd. Verwar deze thee niet met berkenwater, dat overeenkomt met het sap van de boom. Wil je meer weten? Ontdek onze tips om berkenbladeren op de juiste manier te oogsten en te drogen. Zo kun je profiteren van alle voordelen van een vochtafdrijvend aftreksel dat je lichaam zuivert en gifstoffen helpt afvoeren!

Welke berk kies je?

De berk die voornamelijk in de fytotherapie wordt gebruikt, is Betula pendula (ook bekend als Betula verrucosa of Betula alba). In het Nederlands heet deze soort ruwe berk. De boom heeft kale twijgen en dubbel getande, driehoekige bladeren met een fijne, lange punt en een lange bladsteel.

Ook de soort Betula pubescens (zachte berk) kan worden gebruikt. Deze soort lijkt sterk op de ruwe berk, maar onderscheidt zich door licht viltige, behaarde en enkel getande bladeren.

Wanneer oogst je berkenbladeren?

Berkenbladeren kun je in het voorjaar oogsten, nadat ze zijn uitgelopen en nog zacht zijn. Pluk de jonge bladeren bij droog en zonnig weer, zonder dauw. Oogst de bladeren bij voorkeur 's ochtends vóór 10.00 uur, omdat de plant beschadigd raakt wanneer de zon te fel wordt. Bescherm de geoogste bladeren tijdens het plukken zo goed mogelijk tegen zonlicht, bijvoorbeeld door ze in een stoffen tas, een mand met deksel of een mand met hoge randen te bewaren. Oogst geen bladeren van berken die dicht bij wegen of landbouwgrond staan: door vervuiling en gewasbeschermingsmiddelen zijn de bladeren niet geschikt voor consumptie. Verspil ten slotte niets en oogst alleen de hoeveelheid bladeren die je nodig hebt.

Hoe droog je de bladeren?

Bekijk je bladeren goed. Als ze niet vuil en niet erg stoffig zijn, hoef je ze niet te wassen. Zo drogen ze gemakkelijker.

Drogen aan de lucht

Gebruik houten kistjes of rieten manden die voor een goede ventilatie en dus een optimale droging zorgen. Heb je die niet, vraag dan bij je groenteteler of supermarkt of zij je eventueel gratis kistjes kunnen geven. Handige klussers kunnen zelf een droogrek maken door horrengaas of een dunne doek over een houten frame te spannen. Kies je voor een kunststof of metalen schaal, leg de bladeren dan op een schone theedoek en draai ze elke dag om. Verdeel de berkenbladeren in één laag. Zet alles op een donkere plek (zolder, kast), die droog en goed geventileerd is, en laat de bladeren ongeveer een week drogen.

Drogen in een gewone oven

Verwarm je oven voor op de laagst mogelijke temperatuur. Idealiter is dat 40 °C. Leg de berkenbladeren zo op de bakplaat dat ze elkaar niet overlappen. Zet de bakplaat 30 minuten op het laagste niveau in de oven. Draai de bladeren daarna om en zet ze nog 45 minuten terug in de oven om verder te drogen. Zet de oven ten slotte uit en laat de bladeren er nog een uur in afkoelen.

Je kunt de bladeren ook in een elektrische voedseldroger drogen. Raadpleeg in dat geval de gebruiksaanwijzing van de fabrikant voor de droogtijd en temperatuur.

Controleer vóór je de bladeren opbergt of ze helemaal droog zijn, want anders kunnen ze gaan schimmelen. Als ze bij het vastpakken niet breken, laat ze dan nog verder drogen. Bewaar de bladeren heel en vermaal ze niet, zodat ze zo veel mogelijk van hun eigenschappen behouden.

Bewaar ze vervolgens beschermd tegen licht in een glazen of metalen pot (jampot, metalen theeblik), in een papieren zak of stoffen zak. Zo blijven ze een jaar goed. Etiketteer je voorraad gedroogde bladeren met de naam van de plant en de oogstdatum en eventueel de plaats waar je ze hebt geoogst.

Hoe maak je berkenbladthee?

Je kunt twee keer per jaar een kuur met berkenbladeren volgen, in het voorjaar of najaar. Drink niet meer dan 3 koppen per dag en neem je aftreksel tussen de maaltijden door. Een kuur duurt meestal 20 dagen. Breng één liter water aan de kook. Haal de pan van het vuur en laat 20 tot 40 gr gedroogde berkenbladeren 10 minuten trekken. Om de thee krachtiger te maken, kun je 1 gr zuiveringszout toevoegen wanneer het aftreksel een temperatuur van 40 °C heeft. Zuiveringszout helpt namelijk om harsachtige bestanddelen gemakkelijker op te lossen. Houd er rekening mee dat de houtachtige en harsachtige smaak bij 40 gr getrokken bladeren veel sterker is en daardoor moeilijker te drinken. Belangrijk: drink tijdens je kuur met berkenbladeren veel water, want berkenbladeren hebben een sterk vochtafdrijvend effect.

Wat zijn de voordelen van berkenbladeren?

Berkenbladeren zijn rijk aan saponinen en flavonoïden en hebben veel eigenschappen, waaronder een vochtafdrijende, zuiverende, ontstekingsremmende en ontsmettende werking. Ze worden vooral aanbevolen bij jicht en urineweginfecties, omdat ze de afvoer van afvalstoffen uit het lichaam bevorderen door het urinevolume aanzienlijk te verhogen. Berkenbladeren zouden ook een gunstige werking hebben bij reuma, artritis, artrose en reumatoïde polyartritis. Dankzij hun infectiewerende, ontstekingsremmende en wondhelende eigenschappen kunnen berkenbladeren helpen bij kleine huidaandoeningen. Ten slotte zouden ze ook helpen tegen vochtretentie, oedeem en cellulite.

Contra-indicaties en waarschuwing

Het drinken van berkenbladthee wordt afgeraden aan zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, kinderen jonger dan 12 jaar en mensen die allergisch zijn voor berkenpollen of paracetamol, maar ook aan mensen met ernstige hart- of nierinsufficiëntie.

Raadpleeg je huisarts of een andere zorgprofessional voordat je aan een kuur begint. Het gebruik van planten in de fytotherapie is niet zonder risico.