Tetrapanax: 5 ideeën voor combinaties

Een stedelijke jungle

Mooie plantencombinaties zijn niet voorbehouden aan eigenaars van grote tuinen. Patio’s, terrassen en zelfs stedelijke balkons bieden allemaal mogelijkheden om groene oases te creëren waarin je de drukte van de stad even vergeet. Door zijn groeiomstandigheden heeft de Tetrapanax buren nodig die, net als hij, houden van een niet al te hete standplaats. Combineer meerdere potten met elkaar en plant er bijvoorbeeld bamboes in, die op deze manier gemakkelijk onder controle blijven. Phyllostachys nigra beloont je met zijn mooie halmen, die bij rijpheid zwart zijn, terwijl ze bij Phyllostachys aureosulcata ‘Aureocaulis’ geel zijn. Niet-woekerende bamboes zijn eveneens uitstekende kandidaten. Ze hebben vaak een zeer soepele groeiwijze, zoals de Fargesia, en blijven bovendien lager. Chimonobambusa tumidissinoda ‘Microphylla’ heeft dan weer een bijna treurende groeiwijze. Schefflera taiwaniana is wat lastiger te kweken, maar wel behoorlijk winterhard en bestand tegen korte vorstperiodes tot ongeveer -12 °C.

Ook voor de voorgrond is de keuze groot en hangt die af van je smaak en wensen. Niets weerhoudt je ervan om Hydrangea macrophylla, de bolhortensia’s, te planten, hoewel sommige variëteiten een verfijndere bloei bieden, zoals Hydrangea ‘Mousmee’. Voor meer kleur kies je voor gemakkelijke vaste planten met een mooie bloei, die het hele jaar door na elkaar bloeien. Voor de winter zijn heideplanten en nieskruid vaste waarden. In het voorjaar verschijnen de bloemkronen van het Kaukasisch vergeet-mij-nietje en het gebroken hartje. In de zomer komen de liriope’s aan de beurt, voordat de herfstanemonen in het najaar het stokje overnemen. Reken ook op het decoratieve blad van purperklokjes en hosta’s, en ook op bollen, die gemakkelijk te kweken zijn en elk jaar opnieuw trouw verschijnen.

Phyllostachys aureosulcata ‘Aureocaulis’, Tetrapanax papyrifera ‘Rex’, Chimonobambusa tumidissinoda ‘Microphylla’, Hydrangea ‘Mousmee’, Schefflera taiwaniana en Hosta ‘Big Daddy’

Een tropische sfeer

Het enorme, ingesneden blad van de Tetrapanax nodigt uit tot exotisme, dat nog wordt versterkt door er planten met een al even tropische uitstraling naast te zetten, zoals bijvoorbeeld een Nieuw-Zeelands vlas. De weinig winterharde Phormium houdt van een lichte, beschutte standplaats en vormt een pol met lansvormige bladeren, waarvan de kleuren per soort en variëteit verschillen. Voor een ton-sur-toneffect heeft Phormium tenax egaal groen blad. Phormium ‘Dark Delight’, half zo groot (1 m), zorgt dankzij zijn diep purperen tinten voor een sterk contrast, net als de variëteit ‘Jester’, met tinten waarin roze, rood, brons en groen samengaan.

Onmisbaar in een exotische tuin laten de palmen ons wegdromen naar verre, exotische streken. De grootste exemplaren zet je achteraan; ze kunnen je Tetrapanax bovendien aangename schaduw geven. Dat geldt bijvoorbeeld voor de bekende Chinese waaierpalm, die winterhard is tot -15 °C, of voor de minder winterharde maar minder algemene Mexicaanse waaierpalm, die veel groter wordt en snel groeit. Kleinere exemplaren, zoals de dwergpalmetto, die niet hoger wordt dan 2 meter, kun je meer op de voorgrond zetten. Vergeet ook de bananenplanten niet, die eveneens sterk exotisch aandoen. Musa basjoo is door zijn goede winterhardheid (-15 °C) de meest verspreide soort in ons land, maar in mildere streken kun je Musa velutina proberen, een soort met roze bloemen.

De kustbanksia, waarvan het blad bij temperaturen onder -10 °C verdwijnt maar vanuit de wortel weer uitloopt, vormt een struik of kleine boom met gele bloeiwijzen in aren, die in het voorjaar verschijnen. Veel winterharder zijn de yucca’s, die gewaardeerd worden om hun sculpturale blad en witte bloei, maar je moet ze wel op een zonnigere plek zetten. Tot slot is Elegia capensis een vaste plant met een vederachtige, luchtige uitstraling, die het goed doet in vochthoudende maar goed doorlatende grond en op een halfschaduwrijke standplaats, ergens tussen een varen en een bamboe in.

Tetrapanax papyrifera ‘Rex’, Banksia integrifolia (foto rexness), Phormium ‘Jester’, Musa basjoo en Trachycarpus fortunei

Een tuin met Japanse sfeer

Dankzij zijn oorsprong behoort Tetrapanax tot de planten waarmee je tuinen in Japanse stijl kunt samenstellen. Combineer hem met de onmisbare Japanse esdoorns, met hun karakteristieke blad dat in het voorjaar en vooral in het najaar prachtig gekleurd is. De coniferen, in wolken gesnoeid en Niwaki genoemd, zijn kenmerkend voor deze tuinstijl. Kies soorten die geschikt zijn en zich goed lenen voor deze kunst, zoals de Japanse den.

Wat het blad betreft, is dat van de hemelse bamboe wintergroen. Afhankelijk van de variëteit kan het goudgeel, groen, rood of bont zijn. In de zomer verschijnen witte bloemen, die vaak worden gevolgd door een overvloedige vruchtzetting met helderrode bessen. Camellia’s, rododendrons en azalea’s brengen kleur dankzij hun bloei in zeer uiteenlopende tinten. Veel ervan zijn bovendien wintergroen, net als de Pieris. Deze planten, die 30 centimeter tot meer dan 3 meter hoog worden, zijn decoratief dankzij hun wintergroene, veranderende blad en hun voorjaarsbloei met witte, roze of, zeldzamer, rode klokjes, zoals bij Pieris Japonica ‘Valley Valentine’.

Kies als bodembedekker voor de Hosta’s met hun weelderige blad (bescherm ze tegen naaktslakken), de Ophiopogon (waarvan de variant ‘Nigrescens’ diepzwart is) of de Hakonechloa, een prachtig gras met een onweerstaanbare fonteinachtige groeiwijze. Dit gras verliest zijn blad in de winter en kan worden vervangen door wintergroene Carex, zoals Carex oshimensis ‘Everillo’, met goudgeel blad, of Carex ‘Evergold’, met fijn, lijnvormig blad dat groen en geel bont gekleurd is.

Pieris japonica ‘Valley Valentine’, Acer palmatum ‘Shirasawanum Moonrise’, Carex oshimensis ‘Evergold’, Tetrapanax papyrifera ‘Rex’ en conifeer in Niwaki-wolkvorm

Een tuin aan zee

Zeewindbestendig, de Tetrapanax houdt van warme standplaatsen en een vochtige omgeving, zoals die vaak voorkomt in kustgebieden. Hij past daarom goed in een tuin aan zee, op voorwaarde dat hij wordt beschermd tegen harde wind, die zijn bladeren kan beschadigen. Om hem gezelschap te houden, vormen heesters zoals Cordylines, met hun al even uitgesproken uitstraling, een mooie combinatie. De aardbeiboom, met een herfstbloei en eetbare vruchten, of de oleander, met zomerse bloemkronen in verschillende kleuren die soms heerlijk geuren, zorgen voor een blijvende structuur. Met variëteiten van 50 cm tot ongeveer 3 meter hoog is ook de Escallonia een klassieker in kusttuinen.

Wat vaste planten betreft, zorgen de Afrikaanse lelies met hun min of meer bolvormige bloemhoofden voor ritme in de border, in groepen aangeplant of hier en daar verspreid. De blauwe zeedistel, die je op een zonniger plek zet, trekt ook de aandacht met zijn stekelige, staalblauwe blad, dat in de zomer wordt bekroond door bollen met bloemen in dezelfde tint. Tussen al deze planten met hun sterke, sierlijke vormen kan het interessant zijn om grassen toe te voegen, die zowel luchtigheid als beweging brengen. Als je genoeg ruimte hebt, waarom zou je dan niet kiezen voor het reuzenriet? Arundo donax ‘Variegata’ heeft bovendien zeer licht bont blad.

Het wat ingetogenere diamantgras is niet minder opvallend: de aren vangen het licht als geen ander. De Miscanthus is verkrijgbaar in variëteiten van 1 tot 3 meter hoog. Ze worden gewaardeerd om hun mooie fonteinachtige groeiwijze en om hun bloeiaren. Sommige krijgen bovendien zeer fraaie herfstkleuren, zoals Miscanthus ‘Malepartus’ en ‘Ghana’. De kleinere Pennisetum is geschikt om de hoek van een border te markeren of om aantrekkelijke, onderhoudsvriendelijke randen te creëren. Tot slot hebben de Carex vaak als voordeel dat ze wintergroen zijn en het hele jaar door interessant blijven.

Tetrapanax papyrifera, Eryngium maritimum, Cordyline australis ‘Southern Splendour’, Nerium oleander ‘Emilie’ en Arundo donax ‘Variegata’

Een ‘prehistorische’ tuin

Vaak afgekort tot de naam ‘T-Rex’, verwijst de Tetrapanax, dankzij zijn bladeren naar de scherpe klauwen van de gelijknamige dinosaurus. Waarom zou je je dus niet laten verleiden en een ‘prehistorische’ tuin creëren, bevolkt door planten waarvan de oorsprong teruggaat tot onheuglijke tijden, of waarvan het uiterlijk je een sprong terug in de tijd laat maken?

De Araucaria kan uitgroeien tot een boom van zo’n vijftien meter hoog en heeft horizontale takken, dicht bedekt met elkaar overlappende wintergroene bladeren, die hem een tegelijkertijd vreemd en fascinerend uiterlijk geven. De Metasequoia kan een reus worden, maar de variëteit ‘Gold Rush’ wordt ongeveer vijftien meter hoog, waardoor hij geschikt is voor middelgrote tuinen. Het varenachtige blad loopt lichtgeel uit en eindigt het seizoen in roestkleurige tinten voordat het afvalt.

Ook Dicksonia antarctica doet denken aan het Krijt en is een van de meest winterharde boomvarens. Hij vormt een zijdeachtige stam, bekroond met brede, ingesneden bladeren die als een parasol uitgespreid staan. Je kunt geen planten met een prehistorisch uiterlijk noemen zonder de sagopalm, met zijn bijzondere silhouet, te noemen. Hij is weinig winterhard en kan het best worden aangeplant in tuinen die weinig last hebben van strenge en langdurige vorst. Veel winterharder en ook zeer oud is de schaafstro, dat kale, cilindervormige stengels met zwarte ringen vormt. Deze plant verlangt vochthoudende grond en kan, net als de Tetrapanax, de ruimte koloniseren, maar zijn verticale groeiwijze vormt een mooi contrast. Je kunt het geheel aanvullen met een akant met architectonisch blad, dat in een zacht klimaat wintergroen blijft, en witroze tot purperen bloeiwijzen die op lange, verticale stengels staan. Een Hosta met enorme bladeren, zoals de variëteit ‘Empress Wu’, en een Farfugium ‘Gigantea’ maken de onderdompeling in een andere wereld compleet, alsof je verdwaald bent in de geschiedenis.

Tetrapanax papyrifera ‘Rex’, Dicksonia antarctica, Equisetum hyemale, Araucaria araucana, Farfugium japonicum ‘Gigantea’ en Metasequoia glyptostroboides ‘Gold Rush’