Cycas revoluta - Sagopalm

De Cycas revoluta, ook wel Japanse sagopalmvaren of kortweg sago genoemd, is een prehistorische plant die de oude geologische tijdperken heeft overleefd. Half varen, half palm, deze bijzondere halfharde heesterachtige plant is niettemin een bijzonder decoratieve soort, zeer gewild in de tuinarchitectuur. De plant vormt langzaam een korte, dikke en ruwe stam met daarop een compacte kroon van lange, licht gebogen bladeren, verdeeld in fijne, donker blauwgroene blaadjes. Hoewel teelt in volle grond alleen mogelijk is in een smalle kuststrook aan de Middellandse Zee of Atlantische Oceaan, gedijt hij ook uitstekend in een grote pot die in koudere streken 's winters binnen kan worden gezet.

De Cycas revoluta draagt afhankelijk van de regio ook de namen palmvaren, minipalm of sagopalm. Hij behoort tot een zeer oude botanische familie, de cycadeeën, die duidelijk archaïsche kenmerken vertonen. Deze in zijn natuurlijke omgeving zeldzaam geworden plant is afkomstig van de Nansei- en Ryukyu-eilanden in Japan, evenals van de Chinese kust van Fujian. Daar groeit hij op steile kliffen en in rotsachtige graslanden van deze gebieden, maar ook bij boeddhistische tempels en shinto-heiligdommen, in de vorm van eeuwenoude exemplaren die worden vereerd en gerespecteerd. Botanisch gezien vertoont de Cycas revoluta kenmerken die tussen varens en palmen in liggen. Het is een tweehuizige plant, waarvan mannelijke en vrouwelijke exemplaren gescheiden zijn.

In cultuur, onder ons klimaat, zal deze plant zelden meer dan 1,50 m in alle richtingen bereiken. Hij bestaat allereerst uit een korte, gedrongen en conische stam, vaak schuin staand, een soort valse stam met een okerkleurige tot bruine, ruwe textuur met bladlittekens. Deze stam, meestal enkelvoudig, kan soms ook meervoudig zijn. Het bladvormige, persistente loof, in concentrische rozetten gerangschikt, ontwikkelt zich aan het uiteinde van de stam. De geveerde bladeren, 70 cm tot 1 m lang en 15-20 cm breed bij volwassenheid, zijn verdeeld in talrijke lijnvormige en puntige blaadjes. Ze worden gedragen door een korte bladsteel met doornen. De jongere, lichtere bladeren verschijnen in de vorm van krullen die zich ontrollen zoals die van varens.

De bloei vindt plaats in de zomer, na vele jaren teelt in volle grond, en is zeer zeldzaam bij planten die in potten worden gekweekt. De bloeiwijzen verschijnen in het centrum van de kroon. Mannelijke cycassen ontwikkelen een grote, rechtopstaande lichtgele kegel, vrouwelijke exemplaren dragen kleinere bloeiwijzen van beige kleur met een fluweelachtig uiterlijk. Wanneer de bestuiving van de vrouwelijke exemplaren heeft plaatsgevonden, ontwikkelen deze grote, ronde, helderrode zaden.

De Cycas revoluta is wereldwijd de meest voorkomende soort in cultuur, vanwege zijn relatieve winterhardheid, die echter niet meer bedraagt dan -6/-8°C op een zeer beschutte standplaats. In volle grond plaatst u hem solitair, bijvoorbeeld niet ver van een zwembad, in gezelschap van een kleine palm, Tetrapanax Rex, bananenplanten, Agave of yucca's, in een exotisch geïnspireerd decor. Maar deze plant komt het best tot zijn recht als solitair of in een grote rotstuin. Enigszins moeilijk te combineren vanwege zijn sterke persoonlijkheid, kunt u hem niettemin in groepen van 3 exemplaren planten en omringen met een tapijt van hoornbloem, een zaaisel van postelein of een bed van Felicia. Een hedendaagse tuin zal hem verwelkomen boven een zee van witte kiezels. Hij vormt een prachtig exemplaar in de serre, op het terras of balkon, geplant in een zorgvuldig gekozen grote bak.