Araucaria araucana - Apenboom

De Apenboom, de Araucaria araucana of A. imbricata in het Latijn, is een grootgroeiende conifeer die altijd verrast door de geometrie van zijn vertakking, nauw omsloten door een mantel van glanzend groene schubben. Hij dankt zijn andere volksnaam 'Wanhoop der apen' ongetwijfeld aan de hardheid van deze kleine, scherpe blaadjes, hoewel er geen primaten in zijn inheemse Andes-bossen leven. De Araucaria verdraagt weliswaar verschillende grondsoorten, maar heeft een duidelijke voorkeur voor zachte en vochtige, zelfs mistige klimaten in de zomer, en zijn winterhardheid bedraagt maximaal -12°C. Zorg voor voldoende ruimte voor deze op zijn minst originele grote boom die uiteindelijk 20m hoogte en 8 à 9m breedte kan bereiken!

De Araucaria araucana, ook wel Chileense araucaria genoemd, behoort tot de familie van de Araucariaceae. Hij is afkomstig uit Chili, waarvan hij de nationale boom is geworden, en Argentinië, en meer specifiek van de regenrijke hellingen van de Cordillera de los Andes, tot 1700m hoogte, en de Cordillera de Nahuelbuta. In zijn natuurlijke omgeving kan deze boom meer dan 25m hoog worden en een massieve stam vormen van meer dan 1m diameter. Hoewel zijn groei soms als wat traag wordt beschouwd, is zijn levensduur indrukwekkend: sommige exemplaren kunnen 1000 jaar oud worden. In ons klimaat zal hij zelden meer dan 15m hoogte en 8m breedte bereiken. Zijn koepelvormige habitus, ondersteund door kruisende takken in de jonge jaren, evolueert met de tijd en de toename van de stam: in de loop der jaren krijgt hij het silhouet van een grote parasol op een zeer lange steel.

De Araucaria imbricata ontwikkelt een zeer rechte stam, bedekt met een dikke, harsachtige schors, min of meer grijsachtig of roodachtig, met een veelhoekig patroon als gevolg van de littekens van oude twijgen. De takken zijn in min of meer horizontale spiralen gerangschikt. Ze zijn bedekt met kleine, blijvende, afgeplatte blaadjes, puntig en scherp aan het uiteinde, dicht op elkaar geplaatst. Ze zijn 3 à 5cm lang en 0,8 à 2,5cm breed. Bij deze soort zijn mannelijke en vrouwelijke exemplaren gewoonlijk gescheiden, maar er zijn uitzonderingen waarbij één boom zowel mannelijke als vrouwelijke kegels draagt. De kegels vormen zich in het bovenste deel van de kroon, op exemplaren van 30 à 40 jaar oud. De mannelijke kegels zijn langwerpig, 7 à 15 cm lang, lichtbruin van kleur bij rijpheid, in kleine groepjes verzameld aan het uiteinde van de takken. De vrouwelijke kegels, geïsoleerd of in paren, kunnen de grootte van een meloen bereiken en brengen grote zaden voort die pijnboompitten worden genoemd, eetbaar en zeer gewaardeerd, zowel puur als in de keuken.

De Araucaria, zeer populair in Groot-Brittannië in de 19e eeuw, geldt als excentriek en intrigeert liefhebbers van bijzondere planten. Hoewel het kleine exemplaar in zijn pot verleidt door zijn pittoreske uitstraling, dat men graag niet ver van het huis zou plaatsen om het te kunnen bekijken, zelfs bewonderen tijdens de grijze winterdagen, moet men rekening houden met zijn aanzienlijke groei die hem in enkele decennia tot een reus maakt. Kies voor deze grote conifeer aan de rand van een grote tuin, waar zijn vreemde structuur zich zal aftekenen, als een solitaire verschijning, tegen een bosje groenblijvende of bladverliezende bomen. Omdat hij wat koudegevoelig is en een hekel heeft aan warmte en droogte, zal hij het goed doen in de westelijke kustgebieden van ons land, met name in tuinen in een zone van Bretagne tot Aquitaine.