Perenboom planten, snoeien en onderhouden

Beschrijving en plantkunde

Het geslacht Pyrus omvat 65 soorten, verspreid over een uitgestrekt gebied dat loopt van gematigd Eurazië tot Noord-Afrika, en behoort tot de Rozenfamilie (Rosaceae). De gewone peer (Pyrus communis) is de fruitboom die oorspronkelijk uit Centraal-Azië komt en die in China al meer dan 6000 jaar geleden werd gedomesticeerd vanwege de smaak van zijn peren. De peer werd rond de 6e eeuw in Europa geïntroduceerd. De perenboom heeft een veelheid aan variëteiten voortgebracht, die men al in de Romeinse tijd door enten wist te vermeerderen. Hoewel de ontwikkeling ervan in de middeleeuwen beperkt bleef, waren er tijdens de renaissance bijna 200 variëteiten. Sindsdien is het aantal variëteiten voortdurend toegenomen. Tegenwoordig wordt de boom in alle Franse regio’s onder 1000 m hoogte geteeld, waar hij profiteert van een gematigd klimaat.

De perenboom heeft een goede levensduur, hard hout en een vrij langzame groei in zijn natuurlijke leefgebied. De wilde vorm kan 12 tot 15 m hoog worden, terwijl gekweekte vormen 3 tot 5 m hoog zijn. De groeiwijze van perenbomen verschilt per variëteit, van een spilvorm met korte twijgen tot een brede, uitgespreide of zelfs hangende groeiwijze. De bruine of donkergrijze schors barst open in een patroon van vierkantjes.

De afwisselend geplaatste bladeren zijn enkelvoudig, donkergroen en glanzend, met een kale lichtgroene onderzijde, waardoor de boom goed te onderscheiden is van de appelboom, waarvan de onderkant behaard is. Ze staan op een dunne bladsteel die bijna even lang is als de bladschijf en bij het minste briesje een geruis veroorzaakt. In het najaar krijgen de bladeren een mooie goudgele kleur, vaak met oranjerode tinten.

Pyrus communis – botanische illustratie van PJ Redouté

De nashipeer (Pyrus pyrifolia) is een soort uit het Verre Oosten met bijna ronde vruchten die aan appels doen denken, vandaar de andere naam nashipeer. Hij wordt ook Aziatische peer of Japanse peer genoemd. Het zeer knapperige en sappige vruchtvlees is niet lang houdbaar en wordt alleen rauw gegeten, nadat de bronskleurige, met crèmekleurige stipjes bedekte schil is verwijderd. De soort werd pas vanaf de jaren 80 in Frankrijk geïntroduceerd en geteeld, met name in het zuidwesten, omdat de boom slechts vorst tot -15°C verdraagt. Deze soort is niet zelfbestuivend en kan worden bestoven door de gewone peer, zoals de variëteit Williams, die bekendstaat als een zeer goede bestuiver van de meeste perenbomen.

Er bestaan perenbomen met kleine, wrange vruchten die uitsluitend voor hun sierwaarde worden geteeld, zoals Pyrus calleryana Chanticleer. Deze onderscheidt zich door zijn smalle, kegelvormige groeiwijze, doornige takken, rijke bloei en vooral een zeer mooie rode en magentakleurige herfstverkleuring, waardoor hij vaak langs wegen of lanen wordt aangeplant. Een andere soort, Pyrus salicifolia Pendula (wilgbladige peer), heeft langwerpig, zilverkleurig loof dat aan een olijfboom doet denken en een hangende groeiwijze, met een hoogte van 5 tot 6 m en een breedte van 4 m. Hij is een zeer mooie solitair en verdraagt bovendien droge bodems, zeewind en kou.

De bloei van de perenboom bestaat uit boeketten van witte bloemen met een diameter van ongeveer 3 cm, die vóór de bladontwikkeling en vrij vroeg in het voorjaar verschijnen, in maart-april. Ze trekken veel hommels en bijen aan, die bijdragen aan hun bestuiving, omdat weinig bloemen zelfbestuivend zijn. De variëteit Williams staat bekend als een goede bestuiver van alle variëteiten. De bloemen bestaan uit 5 groene kelkbladen en 5 witte of rozige bloembladen, met in het midden een boeket rode meeldraden rond de stamper. De perenboom is soms gevoelig voor beurtjaren (het ene jaar een goede oogst en het andere niet). In dat geval kan het uitdunnen van de jonge vruchten na de junirui helpen dit nadeel te beperken.

Peren zijn pitvruchten met uiteenlopende vormen: langwerpig, kegelvormig, buikig of cilindrisch. Het uiteinde van de vrucht wordt breder en draagt aan de top de resten van de kelkbladen en meeldraden. Net als bij de appel gaat het om een schijnvrucht of piridion, die ontstaat door het opzwellen van de bloembodem, die het vruchtbeginsel met de zaden ( klokhuis) omsluit. Bij de kleinste variëteiten, die dicht bij de wilde peer staan, is de vrucht 5 cm lang, terwijl de grootste tot 700 g wegen, zoals Beurré Clairgeau. De groene schil kleurt bij rijpheid geel, soms met een roze, rode of bronzen blos en soms met een grijs gespikkeld uiterlijk. Oude peren met de naam Beurré, zoals Beurré Hardy, hebben bijzonder zacht vruchtvlees, vooral wanneer ze vlak voor de rijpheid worden geplukt. Andere hebben korrelig, zogenaamd steenachtig vruchtvlees door de aanwezigheid van cellen met zeer dikke wanden, de steencellen. Peren met een muskaatachtige smaak, zoals Bon Chrétien, liggen aan de oorsprong van de Williams-peer, die ook Williams Bon Chrétien of Bartlett wordt genoemd en waarvan een variant met rode schil bestaat, Red Bartlett. Sommige peren, zoals Conférence, moeten 15 dagen vóór hun rijpheid worden geplukt, eind september-begin oktober, om tot januari goed bewaard te kunnen worden. De smaakeigenschappen van peren hangen sterk af van de teeltomstandigheden. Daarom is het belangrijk te controleren of de variëteit goed bij je regio past. De beperkingen van de bodem kunnen echter worden opgevangen door een geschikte onderstam te kiezen, want perenbomen uit de boomkwekerij zijn altijd geënt. De onderstam beïnvloedt ook de groeikracht van de plant, waardoor bepaalde snoeivormen mogelijk zijn, zoals een vrij uitgroeiende boom geënt op een “zaailing van de peer” of een palmet geënt op een “kweepeer”.

Pyrus communis: bloemen en vruchten

Belangrijkste variëteiten van perenbomen

Belangrijkste variëteiten

Nashiperenvariëteiten

Perenboom Beurre Hardy

Een zeer winterharde en productieve variëteit, geschikt voor alle klimaten tot 800 m hoogte. Ronde peren met een gladde, bronsgroene schil en fijn, sappig, wit vruchtvlees, zeer zoet en met een krachtig, smakelijk aroma dat haar bekend heeft gemaakt. Oogst in september en oktober.

• Bloeitijd mei
• Uiteindelijke planthoogte 4,50 m

Productfiche bekijken

Perenboom Delbardélice Georges Delbard

Een regelmatig productieve variëteit met grote, lichtgele vruchten die zeer geurig en smakelijk zijn, met fijn en sappig vruchtvlees dat bijzonder aangenaam is om te eten. Oogst in september voor directe consumptie. Een boom die goed bestand is tegen ziekten.

• Bloeitijd mei
• Uiteindelijke planthoogte 5 m

Productfiche bekijken

Perenboom Williams' Bon Chrétien

Wereldwijd bekende variëteit, in de VS Williams- of Bartlett-peer genoemd, productief en zelfbestuivend. De buikige, botergele groengele peren worden half augustus geoogst en zijn zoet, sappig en smeltend. Planten op een zonnige, beschutte standplaats, beschermd tegen wind en kou (vroege bloei).

• Bloeitijd mei
• Uiteindelijke planthoogte 6 m

Productfiche bekijken

Perenboom Doyenné du Comice

Afkomstig uit Maine-et-Loire en vaak beschouwd als de beste peer. De grote, buikige vruchten met een dunne groengele schil hebben fijn, sappig en geurig vruchtvlees. Oogsten rond eind september, wanneer de vrucht bij licht draaien loslaat. Een variëteit die zeer geschikt is om te bewaren.

• Bloeitijd mei
• Uiteindelijke planthoogte 6 m

Productfiche bekijken

Perenboom Conference

Zeer winterharde variëteit, niet vorstgevoelig en weinig vatbaar voor schurft, geschikt voor alle regio's van Frankrijk. Groene peren, onregelmatig bruin gemarmerd en langwerpig als een waterdruppel. Zoet, sappig en licht stevig vruchtvlees. Begin oktober vóór de rijpheid oogsten voor een goede bewaring.

• Bloeitijd april, mei
• Uiteindelijke planthoogte 6 m

Productfiche bekijken

Perenboom Delbard Gourmande Georges Delbard

Variëteit met een regelmatige productie en geurende vruchten, gewaardeerd om hun evenwichtige zoet-zure smaak, vergelijkbaar met Doyenne du Comice. Smeltend en sappig vruchtvlees met aroma's van banaan en Engels snoep, met geuren van tabak, paddenstoelen en munt. Goed geplukte en opgeslagen peren zijn 2 tot 3 maanden houdbaar. Makkelijk te telen boom; planten in het najaar, oogst in oktober.

• Bloeitijd mei
• Uiteindelijke planthoogte 5 m

Productfiche bekijken

Nashipeer Shinseiki - Pyrus pyrifolia

Aziatische perenboom die een sterke sier- en fruitboom vormt. Produceert vanaf half augustus ronde vruchten met een dikke, gladde geelgroene schil en knapperig, sappig wit vruchtvlees. Winterharde heester, gevoelig voor late vorst, maar heeft winterkou nodig om vrucht te dragen.

• Bloeitijd april, mei
• Uiteindelijke planthoogte 4,50 m

Productfiche bekijken

Nashipeer Hosui - Pyrus pyrifolia Georges Delbard

Brede boom met een mooie roze bloei en geel tot rood najaarsloof. Vrij grote vrucht, vergelijkbaar met een appel, met een perensmaak en een bronzen schil. Verfrissend, geurig en sappig vruchtvlees. Oogst in augustus. Goed koel te bewaren. Kan door Williams worden bestoven.

• Bloeitijd mei
• Uiteindelijke planthoogte 5 m

Productfiche bekijken

Planten

Waar plant je de perenboom?

De perenboom staat in de boomgaard of tuin, als vrij uitgroeiende boom of geleid langs een steun. Kies een zuidoostelijke of zuidwestelijke standplaats.

Omdat de perenboom warmte nodig heeft, plant je hem beschut tegen de overheersende wind, vooral ten noorden van de Loire. De perenboom houdt van vochthoudende en voedselrijke bodems, maar verdraagt geen te droge of te kalkrijke bodems. Sommige variëteiten, zoals Garden Gem® of Garden Pearl®, hebben een dwerggroei, waardoor je ze in de volle grond of in een pot op kleine oppervlakken kunt telen.

Net als de appelboom heeft de perenboom een andere variëteit in de buurt nodig (bestuiver) voor een goede vruchtzetting. Williams bloeit gespreid, waardoor deze variëteit de meeste andere variëteiten en ook nashisoorten kan bestuiven.

Nashi (Pyrus pyrifolia)

Wanneer planten?

De perenbomen die met blote wortel worden verkocht, plant je idealiter tussen oktober en maart, buiten de vorstperiode. Bomen die in containers worden aangeboden, kun je het hele jaar door planten, behalve tijdens periodes met hoge temperaturen of vorst, op voorwaarde dat je voldoende water geeft.

Hoe planten?

Staat je perenboom in een container?

• Dompel de pot onder in een emmer water, zodat de wortelkluit goed vochtig wordt.
• Maak de bodem diep los en verwijder stenen en ongewenste kruiden.
• Breng indien nodig wat grind aan om de drainage te verbeteren.
• Graaf een ruim plantgat dat minstens 3 keer zo groot is als het volume van de wortelkluit. Leg de grond onder in het plantgat aan de ene kant en de bovenste grondlaag aan de andere kant.
• Meng hoornmeel (rijk aan stikstof), basisbemesting (rijk aan fosfor en kalium) en organische stof (potgrond, compost…) door de grond onder in het plantgat en giet dit mengsel op de bodem van het plantgat.
• Plaats de wortelkluit, bedek deze met de bovenste grondlaag zonder de veredelingsplaats te begraven en druk de grond aan. Geef overvloedig water (ongeveer 10 liter).
• Het kan nuttig zijn om de perenboom te steunen met een tuisysteem: plaats 3 steunpalen in een driehoek op 50 cm rond de stam en verbind ze met stukken hout. Bescherm de schors bijvoorbeeld met een stuk rubber en bevestig de steunpalen met metaaldraad aan de stam.

Heeft je perenboom blote wortels?

• Maak eerst een praliné van 1/3 zeer fijne grond of potgrond, 1/3 koeienmest of compost en 1/3 regenwater. Woon je in de stad en is koemest schaars, weet dan dat je praliné ook in de winkel kunt kopen.
• Snoei indien nodig de wortels, zodat je gladde snijvlakken krijgt,
• Dompel de wortels onder in de praliné om te voorkomen dat er luchtholtes tussen de wortels en de bodem ontstaan.

Je kunt de perenboom ook leiden langs een steun (bijvoorbeeld als U-palmet of Verrier-palmet):

• Plaats vóór het planten een stevige constructie voor het leiden en steunen: eindpalen met een schoor en tussenpalen,
• Span ijzerdraad,
• Bind de scheuten die de gesteltakken moeten vormen met een soepel bindmateriaal vast.

Geleide perenbomen langs een muur en als snoer

Snoei, onderhoud, mogelijke ziekten

• Breng elk jaar in het najaar goed verteerde compost aan de oppervlakte aan. Strooi vervolgens in de winter een kleine schep houtas, rijk aan kali, om de vruchtzetting te verbeteren.
• Hak de grond rond de voet van de boom los om het onkruid te verwijderen, vooral ter hoogte van de projectie van de rand van de kroon, waar de opnamewortels zich bevinden.
• Geef tijdens de eerste twee of drie jaar regelmatig water, afhankelijk van je klimaat.
• Wanneer de peren in juni voorgevormd zijn, dun je de vruchten uit: behoud slechts 1 tot 2 vruchten per vruchttros, waarbij je de peren aan de buitenkant de voorkeur geeft. Je peren zullen dan een grotere omvang bereiken. Lees meer in onze handleiding Waarom en hoe je fruitbomen uitdunt?

Mogelijke ziekten en plagen

De perenboom kan last hebben van verschillende ziekten en plagen. Bacterievuur heeft in het verleden in Frankrijk ernstige schade aangericht. Daarom mogen de meest gevoelige variëteiten niet worden aangeplant, maar het blijft belangrijk alert te blijven als je vooral na de bloei merkt dat bepaalde takken plotseling verdrogen.

Tegen schurft (bruine vlekken op de bladeren), moniliose (verdroging van de bloemen en rotting van de vruchten aan de boom) en echte meeldauw (witte viltlaag op de bladeren), kun je preventief Bordeauxse pap en/of afkooksels van heermoes verspuiten.

Wat plagen betreft, kan de fruitmot, ook wel fruitworm genoemd, een kleine rups, worden bestreden door nestkastjes voor vogels en vleermuizen te plaatsen, stroken golfkarton langs de stam aan te brengen en de vruchten in bruin kraftpapier te verpakken. Bij een aantasting door bladluizen spuit je een mengsel van water en zwarte zeep.

De aantasting door de perenbladwesp kan indruk maken door het grote aantal scheuten van de perenboom waarvan de uiteinden plotseling zwart worden en zich in mei-juni tot een varenkrul ombuigen. Het leggen van de eitjes door deze kleine wesp heeft weinig invloed op het leven van de boom, maar verstoort de harmonieuze ontwikkeling van de nieuwe scheuten. De eitjes komen uit wanneer het uiteinde zwart is geworden. Vervolgens graven de larven tot het volgende voorjaar een gang in het onderliggende deel. Knip deze scheuten 10 cm onder het verdroogde deel af voordat je ze verbrandt, of laat spreeuwen en lijsters hun werk doen: zij zijn dol op deze larven.

→ Lees meer over ziekten en plagen van de perenboom in onze adviesfiche!

Perenboom snoeien

De perenboom is een pitvruchtboom die je op dezelfde manier kunt snoeien als de appelboom. Leivormen vragen het meeste snoeiwerk om de structuur van de vorm, als dubbele U, palmet of snoer, te behouden. Snoei in december-januari, vóór de appelbomen die later bloeien, en pas een driesporige snoei toe: laat 3 bladknoppen aan elke houttak staan om deze om te vormen tot vruchthout. Bomen die al in vorm zijn gekocht, hebben echter al bloemknoppen (grote, ronde bladknoppen). Tijdens het snoeien hoef je alleen voldoende knoppen te behouden. Door in juli de scheuten in te nijpen, kun je de wintersnoei aanvullen en fouten corrigeren: laat na een vrucht 7 bladeren staan en verwijder niet-vruchtdragende takken, zodat de zon de vruchten kan kleuren.

De natuurlijke spilvormen of sterk overhangende vormen, zoals bij de variëteit Williams, hoeven niet te worden gesnoeid om de vruchtzetting te verbeteren.

In andere gevallen hoef je je geen zorgen te maken: je kunt je beperken tot ingrijpen aan de boom om de 2 of 3 jaar om tussen november en maart de volgende werkzaamheden uit te voeren:

• Verwijder indien nodig de wortelopslag die aan de voet van de boom is gegroeid en de waterloten die zich op de stam ontwikkelen.
• Verwijder dode of gebroken takken en takken die elkaar kruisen.
• Knip twijgen en enkele takken weg die naar het midden van de kroon groeien, zodat lucht en licht in het midden kunnen circuleren.
• Snoei de uiteinden van de takken boven een bladknop die naar buiten gericht is.

→ Bekijk ook onze adviesfiche over afwisselende vruchtdracht bij fruitbomen en hoe je de verschillende bladknoppen en takken van fruitbomen herkent voor een geslaagde snoei.

De perenboom snoeien

→ Lees meer over de oogst en het bewaren van appels en peren in onze adviesfiche

Vermeerderen

De meest gebruikte vermeerdering bij de perenboom is enten op een onderstam die uit zaai is ontstaan, zoals een zaailing van de perenboom of een kweepeer. Deze vermeerderingsmethode is voorbehouden aan ervaren tuiniers of professionals.

Peren zaaien

• Verwijder de pitten uit een rijpe peer, was ze onder koud water en droog ze af in een theedoek.
• Laat ze 2-3 dagen drogen bij een temperatuur onder 15 °C en roer ze af en toe om.
• Laat de pitten vervolgens stratificeren in een pot door ze tussen twee lagen vochtig zand te leggen, gedurende 3 maanden.

Toepassingen en combinaties

De perenbomen zijn uitstekende solitairen, omdat ze van een zonnige standplaats houden. Zet ze op een afstand die gelijk is aan de hoogte van de volwassen boom. Je kunt ze als fruithaag leiden met draad, op een onderlinge afstand die gelijk is aan de hoogte van de haag, en ze van noord naar zuid oriënteren.

Je kunt ze ook in een vrije haag opnemen die bestaat uit een combinatie van fruitbomen, zoals appelbomen, en bladverliezende heesters. Geef ze daarbij geen standplaats in de schaduw van een grote boom.

Een idee voor een voorjaarscombinatie: Euphorbia characias ssp wulfenii, Pyrus communis en narcissen

Maak een grote border met de perenboom, omringd door schaduwplanten zoals pepermunt, die als bodembedekker dient, of door blauwe bessen.

Een interessant experiment toonde aan dat je pronkbonen of bonen van Soissons (Phaseolus coccineus) langs stokken kunt laten klimmen die rondom de kroon van een perenboom worden geplaatst. Deze combinatie zou de peren hebben beschermd tegen de fruitmot, bladluizen en roofwespen die aan het einde van de zomer op zoetigheid afkomen. De oogst van de bonen was ook groter dan bij afzonderlijk geplaatste stokken. De grote, nectarrijke bloemen van de bonen hebben ongetwijfeld geholpen om interessante biologische bestrijders aan te trekken.

De dwergperenbomen Garden Pearl of Garden Gem kunnen op een terras worden gecombineerd met moestuinbakken en kleinfruit.