Opuntia engelmannii Belen - Schijfcactus

De Opuntia engelmannii of robusta 'Belen' is een reusachtige vorm van schijfcactus, een imposante XXL cactus met schijfstammen die je zowel waardeert om zijn winterhardheid als om zijn enorme eetbare vruchten, waarvan de smaakkwaliteit vergelijkbaar is met die van de klassieke vijgcactus. Deze bijna boomachtige variëteit ontwikkelt enorme, sterk gestekelde schijfstammen (cladodiën), grote en mooie gele bloemen die verkleuren naar een mooie oranje-roze tint en zeer dikke, vlezige 'cactusvijgen' die bij rijpheid een roze kleur hebben. Je kunt ze eten nadat je zorgvuldig hun gevreesde, bijna onzichtbare naalden hebt verwijderd. Winterhard, bestand tegen hitte en ernstige droogte, exotisch en smakelijk: het is een uitstekende plant voor rotsachtige of zanderige grond, maar je moet hem wel uit de buurt van looproutes en jonge kinderen houden.

De Opuntia robusta, een naaste verwant van de vijgcactus (Opuntia ficus-indica), is een vetplant zonder echte bladeren uit de cactusfamilie. Deze botanische soort is afkomstig uit de droge gebieden van Mexico. De variëteit 'Belen' onderscheidt zich vooral door een zeer grote groei. Een volwassen exemplaar kan meer dan 4 meter hoog worden, maar zal zich zijwaarts over minstens 2,50 meter uitbreiden. De groei is snel; de plant produceert 1 of 2 nieuwe schijfstammen per jaar van het voorjaar tot het najaar. De weelderige vegetatie bestaat uit deze schijfstammen of cladodiën die als het ware op elkaar gestapeld zijn. Ze zijn afgeplat, vlezig, dik, vaak cirkelvormig en soms breder dan hoog. Elke schijfstam kan tot 35-40 cm breed worden en erg zwaar zijn. De basis van de plant verhout met de leeftijd en kan een kleine stam vormen. Het oppervlak van de jonge cladodiën of schijfstammen, met een grijsblauwgroene kleur die soms paars getint is, is eerst voorzien van kleine, puntige, roodachtige blaadjes van maximaal 4 mm lang, die snel afvallen. De cladodiën worden vervolgens geleidelijk voorzien van sterke ivoren doorns van 3 tot 5 cm lang, die aan de basis bruiner zijn, en van minuscule, bijna transparante naaldjes die glochiden worden genoemd. Deze zitten in kleine ronde, bruine bosjes bij elkaar en zijn erg gevaarlijk bij het hanteren. De bloei vindt overvloedig plaats in mei-juni (in warme standplaatsen in Nederland). Verschillende bloemen verschijnen aan de rand van de schijfstammen, vooral aan de uiteinden. Hun kleur is een vrij licht, zeer helder geel, waarna ze verkleuren naar zalmoranje. De ronde bekerbloemen van 5 tot 6 cm in diameter bestaan uit bloemblaadjes met een fijne, licht doorschijnende textuur. Ze maken plaats voor bolvormige vruchten, rijkelijk voorzien van glochiden, met een roze tot roodpaarse kleur bij rijpheid, 5 tot 7 cm lang. Ze zijn eetbaar, sappig, zacht en licht zoet, bijna even smaakvol als die van de gebruikelijke vijgcactus.

Te kweken in bijna al onze streken, deze verbazingwekkende cactus is winterhard tot -20 °C zonder bescherming, maar dan wel in perfect gedraineerde, steenachtige, rotsachtige of zanderige grond. Hij structureert op natuurlijke wijze exotische of moderne decoraties, in een grote rotstuin, op een droge helling of aan de rand van een droge tuin. Hij kan ook worden gebruikt om een defensieve haag te versterken, die dan extreem afschrikwekkend wordt. Hij past goed tussen winterharde agaven, Nolina's en boomvormige Euphorbia's. Combineer hem met redelijk winterharde zuilcactussen: Cleistocactus strausii of Cylindropuntia imbricata. Het is raadzaam hem uit de buurt van looproutes en kinderen te houden vanwege zijn gevreesde doorns.

Om de vruchten veilig te kunnen eten: flambeer ze zoals gevogelte om de glochiden te verwijderen. Snijd ze daarna doormidden, schep het vruchtvlees eruit met een lepeltje en geniet ervan!