Echinopsis pasacana - Andeszuilcactus

De Echinopsis pasacana, ook wel kandelaarcactus genoemd, is een spectaculaire soort die oorspronkelijk uit de Argentijnse en Boliviaanse Andes komt. Met zijn slanke, zuilvormige groeiwijze, bedekt met goudkleurige stekels, en zijn vertakking op latere leeftijd, is hij een markante verschijning in rotsachtige of droge landschappen. Hij kan worden geacclimatiseerd in de vollegrond, bijvoorbeeld in een rots- of mediterrane tuin. Zet hem ook in de schijnwerpers op een terras of balkon, in een grote en brede pot. Winterhard tot -10°C in droge grond, verdraagt hij droogte uitstekend en vraagt hij weinig onderhoud.

De Echinopsis pasacana (syn. Trichocereus pasacana) behoort tot de familie van de Cactaceae (cactusfamilie). Hij is inheems in de Andesregio's van Zuid-Amerika, voornamelijk in Argentinië (provincies Jujuy, Salta, Catamarca, Tucumán) en Bolivia (departementen Potosí en Tarija). Hij groeit op hoogtes tussen 2.000 en 4.000 meter, op rotsachtige en droge hellingen in de hoge bergen. Het klimaat in zijn natuurlijke habitat is droog en halfwoestijnachtig, gekenmerkt door grote temperatuurverschillen tussen dag en nacht. Overdag kunnen de temperaturen in de zomer oplopen tot 30°C, terwijl het 's nachts in de winter soms kan vriezen tot -7°C à -10°C. De jaarlijkse neerslag is gering (100 tot 250 mm/jaar) en geconcentreerd in een paar maanden. De lucht is er droog, met veel zon en regelmatig wind. De Echinopsis pasacana ontwikkelt een uitgebreid en diep wortelstelsel, aangepast aan zijn leefomgeving. Dit wortelnetwerk stelt hem in staat om efficiënt water op te nemen in goed drainerende grond en stevig verankerd te blijven op vaak steile en rotsachtige terreinen.
De Echinopsis pasacana is een soort die geschikt is voor zandige, grindachtige of rotsachtige grond, mits altijd goed drainerend. Hij verdraagt extreme droogte. Deze cactus heeft een rechtopstaande, zuilvormige groeiwijze, met dikke stengels die een diameter van 30 tot 45 cm kunnen bereiken. In zijn natuurlijke habitat kan hij meer dan 10 meter hoog worden, maar zijn groei is erg traag (5 tot 10 cm per jaar). In cultuur bereikt hij meestal 1,5 tot 2 meter in een pot en 3 tot 5 meter in de vollegrond na meerdere decennia. Zijn stengels hebben 18 tot 22 duidelijke ribben, bedekt met wollige areolen die lange, stijve stekels dragen. Deze zijn eerst goudkleurig en worden later grijsachtig. Oudere exemplaren vertakken zich vaak, waardoor ze de karakteristieke kandelaarvorm krijgen. De bloei vindt plaats van april tot juli. In cultuur is de bloei afhankelijk van een droge winterrustperiode bij lage temperaturen, idealiter tussen 7 en 10 °C. De bloemen van de Echinopsis pasacana zijn groot; ze meten tussen 10 en 14 cm lang. Ze hebben een witroze kleur en bloeien aan de zijkanten van de stengels. De bloembuis is bedekt met lange, zwartachtige haren. Deze nachtbloeiers gaan 's avonds open en blijven 18 tot 40 uur open. Ze verspreiden een subtiele geur die bestuivers aantrekt. Gezien zijn langzame groei bereikt de Echinopsis pasacana pas na meerdere decennia bloeirijpheid.
Na bestuiving produceert de plant ronde vruchten, die tot 5 centimeter lang kunnen worden. Deze vruchten zijn donkergroen van kleur en dicht behaard. Ze zijn ook eetbaar. In Zuid-Amerika wordt deze cactus bestoven door nectar-drinkende vleermuizen en grote nachtinsecten zoals bepaalde pijlstaartvlinders. In ons land kunnen soms enkele soorten voor bestuiving zorgen: nachtvlinders (winde- of kolibrievlinder) die nachtbloeiende bloemen bezoeken, of bepaalde kevers die door de bloemengeur worden aangetrokken. Als de plant hier niet spontaan vruchten produceert, is handmatige bestuiving een optie. Het volstaat om met een penseeltje stuifmeel van de ene bloem te nemen en dit op de stamper van een andere bloem aan te brengen.

De Echinopsis pasacana, gekweekt in een pot, is perfect geschikt voor een nomadisch bestaan: buiten van het voorjaar tot het najaar om van de zon te genieten, en binnen in de winter om vorst te vermijden. Zorg voor een plek in de volle zon, een goed drainerend substraat, gespreide watergift, en haal hem naar binnen voordat de temperaturen onder 0°C komen, door hem op een lichte en droge plek te zetten.

De Echinopsis pasacana is een indrukwekkende plant, maar de teelt ervan vraagt geduld. Hij beloont de aandachtige tuinier met zijn unieke schoonheid en veerkracht. Onder gunstige omstandigheden voelt deze cactus zich thuis in een grote rotstuin, een border op grind, of aan de rand van een droge tuin. Zijn gedurfde, solitaire silhouet komt prachtig uit tegen een rotsachtige achtergrond. Je kunt hem omringen met wat siergrassen zoals Stipa pulcherrima, weelderige agaves, Hesperaloe parviflora, en andere woestijnplanten zoals Dasylirions. Deze prachtige cactus is ook heel goed te kweken in een ruime pot op het terras, waarbij je zorgvuldig de zonnigste en warmste plek uitkiest, zodat je hem in de winter tegen regen kunt beschermen.