Opuntia santa-rita - Paarse schijfcactus

De Opuntia santa-rita, ook wel Paarse schijfcactus genoemd, is een cactus die opvalt door zijn bladschijven in blauwgroen die verkleuren naar paars of purperroze onder invloed van zon of kou. Uitzonderlijk grafisch valt deze cactus op in droge tuinen en rotstuinen. In het voorjaar of de zomer tooit hij zich met prachtige, heldergele bloemen die prachtig contrasteren met zijn gekleurde loof. Echt weinig eisend en ultrarobuust gedijt hij in de volle zon, in goed gedraineerde grond, en verdraagt zelfs temperaturen tot -12°C!

De Opuntia santa-rita behoort tot de Cactaceae-familie. De Opuntia violacea var. santa-rita is afkomstig uit het zuidwesten van de Verenigde Staten. Hij wordt gevonden in het uiterste zuidoosten van Arizona (Hidalgo County), het zuiden van New Mexico, Texas (Trans-Pecos, tussen Presidio en Big Bend National Park, en in het zuid-centrale deel van Texas), het noorden van Sonora, en mogelijk tot in Durango en Hidalgo (Mexico), via Chihuahua. Hij groeit op hoogtes tussen 700 en 1600 meter in woestijngraslanden, eikenbossen, vlaktes en hellingen in zanderige tot rotsachtige grond. Er bestaat enige verwarring in de naamgeving rond de aanduiding 'Santa Rita', omdat verschillende cultivars van verschillende Opuntia-soorten zo zijn genoemd. De Opuntia santa-rita wordt soms aangeduid met de botanische synoniemen Opuntia gosseliniana of Opuntia 'Santa Rita'. Het is een vaste, struikvormige cactus met een langzame groei (1 of 2 bladschijven per jaar) en een opgaande, bossige groeiwijze. In ons gematigde klimaat kan hij tot 1,20 m hoog en 1 m breed worden. Zijn stengelsegmenten, cladodiën of bladschijven genoemd, zijn rond tot ovaal, soms gedraaid als een chip, met netjes geordende areolen. Volwassen exemplaren hebben weinig doorns. Deze bladschijven hebben een diameter tussen 5 en 20 cm. Ze hebben een blauwgroene, glaucine tint die intens paars wordt onder waterstress of bij lage temperaturen, vooral in de winter. De bladschijven zijn bedekt met kleine doorns, glochiden genaamd, en enkele langere doorns, meestal bleekgeel van kleur die met de leeftijd roodbruin worden. De bloei vindt plaats tussen mei en juli, afhankelijk van het klimaat. Hij produceert grote, lichtgele bloemen, soms met een rode basis, van ongeveer 7,5 tot 9 cm in diameter, die aan de rand van de bladschijven openen. Deze bloemen bestaan uit gekreukelde, zeer fijne bloembladen. Ze leven slechts enkele uren. De vruchten die volgen zijn klein, paars van kleur en geliefd bij vogels.
De paarse kleur van deze Opuntia Santa Rita wordt intenser onder stressomstandigheden, zoals kou of droogte. Deze aanpassing beschermt niet alleen de plant, maar verhoogt ook de sierwaarde. Het is een gewilde variëteit voor xeriscape-tuinen.

De Opuntia violacea 'Santa Rita' is uitstekend geschikt voor droge, mediterrane of moderne tuinen. Hij past perfect in een rots- of grindtuin, een droog plantenborder of solitair, waar hij het licht vangt en structuur geeft aan de ruimte. Combineer hem met luchtige siergrassen zoals Stipa tenuifolia, met Agaven of Dasylirions, of met Santolines, waarvan het zilverkleurige blad zijn paarse tinten mooi laat uitkomen. In een pot is hij een architectonisch hoogtepunt op een zonnig terras!

Let op, de Opuntia 'Santa-Rita' is ontegenzeggelijk een taaie plant, maar zijn 'leden' zijn breekbaar! Is er een bladschijf afgebroken tijdens transport of verplaatsing? Geen zorgen, zo verspreidt deze veroveraar zich in de natuur: elke bladschijf die op de grond valt, kan namelijk een hele nieuwe plant voortbrengen! Dit is een mooie kans om een nieuwe cactus te krijgen: laat de bladschijf simpelweg een paar dagen aan de lucht drogen, zodat het weefsel kan herstellen. Plant deze bladschijf vervolgens verticaal, met 1/3 van het oppervlak onder de grond, in een pot met goede drainage gevuld met een mengsel van zand en potgrond. Zet hem in de zon, geef af en toe water als je eraan denkt, en hij groeit vanzelf!