Opuntia engelmannii linguiformis - Schijfcactus

De Opuntia engelmannii var. linguiformis is winterhard, bossig en dicht, origineel en het hele jaar door decoratief. Hij onderscheidt zich door zijn dunne, lange en smalle schijfstammen (cladodia), die fier naar de hemel wijzen, zijn prachtige en overvloedige voorjaarsbloei in geel-oranje en zijn rode vruchten die de hele winter decoratief blijven. Deze bijzonder elegante vorm is winterhard tot -15°C op een beschutte standplaats en in goed doorlatende grond, maar is wel gevoelig voor wind en sneeuw die de schijfstammen kunnen beschadigen. De schijfcactussen, echte woestijnplanten, doen het fantastisch in droge tuinen, grote rotstuinen en op droge taluds, tegen een achtergrond van blauwe lucht en grote, sobere rotsen.

De Opuntia engelmannii, een naaste verwant van de Barbarijse vijg (Opuntia ficus-indica), is een vetplant zonder echte bladeren uit de cactusfamilie. Deze botanische soort is afkomstig uit Texas, waar hij langs de Rio Grande en in de omliggende vlaktes groeit. De variëteit linguiformis is in zijn oorspronkelijke leefgebied zeer zeldzaam geworden. Een volwassen exemplaar kan onder gunstige omstandigheden in 4 à 5 jaar 1,50 meter hoog worden. De plant bestaat uit een gedrongen stam, die met de jaren verhout, en zich vertakt in platte, dunne, zeer langwerpige tot driehoekige takken, artikels of schijfstammen genoemd. Deze segmenten richten zich al op jonge leeftijd gemakkelijk naar de zon. Hun oppervlak, grijsgroen van kleur, krijgt in de winter op een zonnige plek roze tinten. Het is rijkelijk bezet met grote, goudkleurige doorns met een rode basis, die mettertijd bruin worden, en met minuscule doorns, glochiden genaamd, die in kleine ronde bosjes bij elkaar zitten en zeer gevaarlijk zijn bij het hanteren. De bloei vindt overvloedig plaats in mei-juni. Verschillende bloemen verschijnen aan de rand van de schijfstammen, vooral naar de uiteinden toe. Het geel gemarmerd met oranje van de bloemblaadjes komt goed tot zijn recht door een doorschijnende textuur. Daarna volgen vruchten die rijkelijk bezet zijn met glochiden, die bij rijpheid violet-paars worden en de hele winter blijven zitten voordat ze afvallen. Hoewel ze eetbaar zijn, zijn ze minder smakelijk dan die van de Barbarijse vijg.

Deze cactus is in bijna alle Nederlandse regio's te kweken en is winterhard tot -15°C zonder bescherming, mits in perfect doorlatende, steenachtige, rotsachtige of zanderige grond. Hij structureert van nature exotische, eigentijdse decors en kan worden opgenomen in een zeer afschrikwekkende, defensieve haag. Hij komt goed tot zijn recht in een grote rotstuin, een border op grind waar zijn scherpe silhouet prachtig afsteekt tegen een minerale en sobere achtergrond, bevolkt met wat siergrassen, agaven, Hesperaloe parviflora en boomvormige wolfsmelk (Euphorbia mellifera of dendroides). Je kunt hem combineren met redelijk winterharde zuilcactussen (Cleistocactus strausii, Cylindropuntia imbricata) en grote cistusrozen (Cistus laurifolius), planten die even sober en zuinig zijn. Het is raadzaam hem uit de buurt van looproutes en kinderen te plaatsen, vanwege zijn geduchte doorns, maar ook vanwege de transparante, bijna onzichtbare glochiden die verrassend gemakkelijk in onze huid doordringen en moeilijk te verwijderen zijn.