Struiksalies: planten en verzorgingstips

Plantkunde en beschrijving

Sommige soorten salie vormen echte kleine heesters. Dat geldt voor de struiksalies, zoals grahamii of struiksalie, guarani, greigii en ook microphylla of struiksalie. Ook andere, minder winterharde en hogere soorten zijn het ontdekken waard, zoals Salvia guaranitica, leucantha en involucrata.

Het zijn houtige vaste planten uit de lipbloemenfamilie, aromatisch en sierlijk, net als tijm, rozemarijn, kattenkruid en agastaches, waarmee ze typische kenmerken van hun familie delen: kleine lipbloemen, vierkante stengels en tegenoverstaande bladeren.

Ze komen oorspronkelijk uit Zuid-Amerika, de Mexicaanse bergen en het zuiden van Arizona. Deze vertakte vaste planten hebben een bossige en brede groeiwijze, die ongeveer even breed als hoog is. Dankzij hun spectaculaire groei kunnen ze vanuit een uitlopervormende wortelstok in één seizoen een echte kleine heester vormen, van 0,40 tot 2 m in alle richtingen bij de hoogste soorten. Er zijn ook compacte variëteiten die niet hoger of breder worden dan 50 cm, vooral binnen de groep van Salvia microphylla.

Salvia microphylla ‘Hot Lips’

Op de vierkante stengels, die met het ouder worden verhouten, ontvouwt zich het blad, dat in een zacht klimaat halfwintergroen tot wintergroen is. De stengels krijgen soms paarse of zwarte tinten bij de Salvia guaranitica ‘Black and Blue’. Deze halfhoutige stengels dragen gesteelde, ovale of lancetvormige bladeren, die mooi mintgroen tot helder groen zijn en soms wit-crème bontgekleurd. Ze zijn behaard, glad of licht gerimpeld, worden 2 tot 10 cm lang en zijn gekarteld langs de randen. Het blad van struiksalies is, net als dat van salies, sterk aromatisch. Wanneer je de bladeren kneust, geven ze, dankzij hun etherische oliën en wat kleverige oppervlak, afhankelijk van de variëteit een muntachtige, anijsachtige of citroenachtige geur af. Hun geur wordt sterker bij warm en droog weer. In tegenstelling tot echte salie en scharlei, die eetbaar zijn, hebben ze geen culinaire waarde.

Struiksalies bloeien vrijwel onafgebroken van het voorjaar tot het najaar. De bloei valt in de zomer, afhankelijk van het klimaat wat vroeger of later, en houdt aan tot de eerste nachtvorst. Sommige soorten, zoals Salvia microphylla grahamii, bloeien al in april en daarna nog uitbundiger in september. De tweelippige bloemen steken boven het blad uit en staan in aren van 20 tot 30 cm lang. Ze zijn buisvormig en bestaan uit vijf vergroeide bloembladen die een buis vormen, welke zich in twee lippen opent. De onderlip van de kroon vormt een brede lip. De bloemen zijn 2 tot 4 cm lang. Deze kleine bloeiwijzen zijn kortlevend: ze blijven nauwelijks één dag goed, maar worden meteen vervangen en bloeien onafgebroken door.

Het kleurenpalet is zeer gevarieerd, met zachte en heldere tinten of juist levendige, soms zeer diepe kleuren. De bloemen bloeien in wit, rood en paars, maar ook in alle tinten roze en zelfs in een uniek koningsblauw bij bijvoorbeeld ‘Blue Note‘ en ‘Victoria Blue Vivisal’. De opvallende ‘Hot Lips’, ‘Delice Gold and Wine’ en ‘Little Kiss’ hebben daarentegen tweekleurige bloemen.

Deze nectarrijke en honinggevende bloei die zich onafgebroken vernieuwt, wordt druk bezocht door bestuivende insecten, zoals bijen en vlinders, die van de nectar smullen.

Roze, rode, blauwe en witte tinten: salies hebben zeer uiteenlopende zachte of levendige kleuren

Belangrijkste soorten en variëteiten

De populairste

Onze favorieten

Andere interessante soorten

Salvia microphylla Blue Note - Struiksalie

Een bekroonde struiksalie die in 2010 in Saint Jean de Beauregard werd onderscheiden vanwege haar verrassende bloei in een intense koningsblauwe kleur!

• Bloeitijd juni tot december
• Uiteindelijke planthoogte 60 cm

Productfiche bekijken

Salvia microphylla Hot Lips - Struiksalie

Een bijzondere variëteit die opvalt door haar bloei, die afhankelijk van de kamertemperatuur van kleur verandert. In zeer goed doorlatende, zelfs droge bodem is ze bestand tegen vorst van ongeveer -10/-12 °C.

• Bloeitijd juni tot november
• Uiteindelijke planthoogte 90 cm

Productfiche bekijken

Salvia microphylla Pink Lips Jeremy - Struiksalie

Een prachtige variant met tweekleurige roze en witte bloemen! Een unieke verschijning, zowel in de border als in een grote pot op het terras.

• Bloeitijd juni tot november
• Uiteindelijke planthoogte 90 cm

Productfiche bekijken

Salvia jamensis Reve Rouge - Struiksalie

Deze struiksalie biedt een zuiver dieprode bloei, een unieke kleur bij deze planten. We houden van haar vrijwel ononderbroken bloei van het voorjaar tot aan de vorst.

• Bloeitijd juni tot december
• Uiteindelijke planthoogte 60 cm

Productfiche bekijken

Salvia nemorosa Victoria Blue - Struiksalie

Deze geheel nieuwe struiksalie vormt een opgaande struik, een zeldzame eigenschap bij blauwe variëteiten.

• Bloeitijd juni tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 60 cm

Productfiche bekijken

Salvia guaranitica Black and Blue - Reuzensalie

Een reusachtige soort met bloemen in een intense, mysterieuze en diepe blauwviolette kleur, die tot laat in het seizoen worden ondersteund door zwarte schutbladen. Een prachtige plant voor achter in de border!

• Bloeitijd augustus tot november
• Uiteindelijke planthoogte 1,75 m

Productfiche bekijken

Salvia greggii Alba - Herfstsalie

Een prachtige witte salie! Deze variëteit blijkt behoorlijk winterhard en zeer resistent tegen zomerdroogte.

• Bloeitijd juni tot november
• Uiteindelijke planthoogte 50 cm

Productfiche bekijken

Salvia microphylla Royal Bumble - Struiksalie

Een zeer kleurrijke variëteit! Ze valt op door haar kleine bloemen in een prachtige, donkere fluweelrode kleur.

• Bloeitijd juni tot december
• Uiteindelijke planthoogte 60 cm

Productfiche bekijken

Salvia greggii Icing Sugar - Herfstsalie

Een vrij gedrongen variëteit die vooral aanspreekt door haar tweekleurige bloei.

• Bloeitijd augustus tot december
• Uiteindelijke planthoogte 60 cm

Productfiche bekijken

Salvia jamensis Violette de Loire Barsal - Struiksalie

Een zeer recente Franse zaailing, gewaardeerd om haar bloei in een intense blauwviolette kleur. Ze past zich uitstekend aan de teelt in potten aan.

• Bloeitijd juni tot december
• Uiteindelijke planthoogte 60 cm

Productfiche bekijken

Salvia Papajan - Herfstsalie

Een nieuwe struiksalie met zalmroze bloemen, van juli tot aan de vorst! Ze is sterk maar matig winterhard en moet in koude streken worden beschermd.

• Bloeitijd augustus tot december
• Uiteindelijke planthoogte 70 cm

Productfiche bekijken

Planten

Waar plant je struiksalie?

Van nature komt de struiksalie voor in subtropische en tropische naaldbossen in Zuid-Amerika. Het is een plant voor een zacht klimaat; in Frankrijk groeit ze gemakkelijk in een zeeklimaat of mediterraan klimaat. Haar winterhardheid varieert sterk. Sommige hybride struiksalies, zoals Salvia (x) jamensis, zijn bestand tegen -15 °C in een zeer goed doorlatende grond, terwijl andere veel minder winterhard zijn, vooral in een vochtig en koud klimaat. De meeste zijn echter, zoals Salvia microphylla grahamii bestand tegen voldoende lage temperaturen, rond -12 °C, om het hele jaar buiten te kunnen staan. 

In koude streken kun je haar in een grote pot kweken en de pot in de winter beschut tegen strenge vorst zetten. In milde streken bloeit ze op een beschutte standplaats, uit de wind, in de zon of halfschaduw. In het noorden van Frankrijk is het bijvoorbeeld aan te raden haar een zeer zonnige standplaats te geven, tegen een muur op het zuiden. Ze geeft de voorkeur aan droge grond en zonnige plekken. Een standplaats in de volle zon versterkt de geur van het blad. In het zuiden van het land verdraagt ze lichte schaduw. Het is ook beter haar in de winter te beschermen met vliesdoek en een dikke laag mulch rond de voet van de plant.

De meeste struiksalies houden van goed doorlatende en vrij droge grond: lichte, gewone, poreuze, zelfs kalkrijke grond is ideaal. De plant heeft zeer goed doorlatende grond nodig, want vocht is in de winter funest. Ze verdraagt ook stenige en zelfs arme grond. Grond die niet te arm is, zorgt echter voor een rijke bloei.

Met haar natuurlijke uitstraling is ze perfect voor natuurlijke tuinen op droge grond en aan zee, maar ook voor mediterrane tuinen. Ze brengt kleur en geur in de tuin, op het balkon en op het terras. Ze past zich aan tal van situaties aan en bloeit, afhankelijk van haar uiteindelijke grootte, achter in borders, in grote rotstuinen of in potbeplanting, want ze is perfect geschikt voor het kweken in potten. De kleine variëteiten zijn ook nuttig om lege plekken in een border op te vullen of lage, bloeiende hagen te vormen.

Savlia greggii ‘Alba’ in een droge tuin (© Cultivar 403)

Wanneer plant je struiksalie?

Plant struiksalie na de voorjaarsvorst in een koud klimaat, in september-oktober in een warm klimaat.

Hoe plant je haar?

In de volle grond

De plant heeft zeer goed doorlatende grond nodig, want ze verdraagt geen zware en natte grond, vooral niet in de winter. Als je grond klei bevat, verbeter je de drainage door lavagrind, grof zand of grind door de grond te mengen, en plant je haar op een heuvel, zodat het water kan wegstromen. Eén of twee planten per m² volstaan, vooral voor de grote struiksalies.

• Graaf een plantgat dat 3 tot 4 keer breder is dan de wortelkluit
• Breng onder in het plantgat een waterdoorlatende laag aan
• Plaats de wortelkluit in het midden van het gat; de wortelhals moet zich ter hoogte van de grond bevinden
• Je kunt basisbemesting toevoegen (hoornmeel of bloedmeel)
• Vul het gat en druk de grond licht aan
• Geef overvloedig water

In een pot

Voor streken waar het te koud is, wordt kweken in potten aangeraden. Het substraat moet goed waterdoorlatend zijn.

• Breng in een pot met drainagegaten en een diameter van minstens 30 cm (groter voor hoge struiksalies) een flinke laag drainage aan (grind, lavagrind of kleikorrels)
• Plant de wortelkluit in een zanderige, goed doorlatende mix van tuingrond, grof zand en goede potgrond
• Geef water
• Zet de pot in de zon en beschut tegen de wind

→ Lees de adviezen van Marion voor alles over het kweken van struiksalie in potten!

Onderhoud, snoei en verzorging van de struiksalie

In de volle grond

De struiksalie blijkt bestand tegen zomerdroogte. Hoewel ze lange droge zomers goed verdraagt en eenmaal goed geworteld geen water nodig heeft, zorgen enkele gietbeurten er toch voor dat het blad mooi groen blijft en de bloei rijkelijk en onafgebroken is. Geef de eerste twee zomers regelmatig water, maar niet te veel. Daarna volstaat regenwater en geeft u alleen water bij aanhoudend droog weer.

In het voorjaar kunt u goed verteerde compost rond de voet uitspreiden, vooral als uw grond arm is, en deze met een lichte grondbewerking met handklauw door de bodem mengen.

In koude streken brengt u een goede mulch aan de voet aan om de plant zo goed mogelijk tegen kou en regen te beschermen (stro of droge bladeren).

→ Volg onze adviezen om je planten tegen kou te beschermen.

In een pot

Het substraat droogt sneller uit dan in de volle grond. In de zomer moet het vochtig blijven om de plant rijkelijk en onafgebroken te laten bloeien. Je struiksalie heeft vaker water nodig, maar geef niet te veel: liever te weinig dan te veel.

In de koudste streken zet je de pot vorstvrij weg. Geef in de winter veel minder water om het ontstaan van schimmelziekten te beperken. Daarvoor kan de plant gevoelig zijn en ze ontwikkelen zich door overmatige vochtigheid. Binnen kan de plant worden aangetast door schildluizen (Coccoidea).

Zet de pot weer buiten zodra het weer zachter wordt.

Wanneer en hoe snoei je struiksalies?

Struiksalies verdragen een sterke snoei goed. Aan het einde van de winter, rond eind maart-begin april, kun je de pol met een heggenschaar tot de helft terugsnoeien om een harmonieuze groeiwijze te behouden en de onderste bladknoppen te stimuleren. We raden ook aan de uitgebloeide bloemen regelmatig weg te knippen om de vorming van nieuwe bloemen te bevorderen.

→ Naast dit artikel kun je ook onze video bekijken: 

Vermeerderen

Hoe stek je een struiksalie?

Je kunt de struiksalie vermeerderen door in de zomer halfverhoute stekken te nemen.

• Neem van juni tot augustus met een snoeischaar verhoute, bloemloze takjes van 5 tot 10 cm lang, net onder een knoop.
• Verwijder de onderste bladeren.
• Plant de stekken in zaai- en stekgrond.
• Zet ze onder glas op een lichte plek, maar uit de directe zon.
• Houd de potgrond altijd vochtig, maar niet te nat, tot de wortels zijn gevormd. Dit duurt 2 tot 3 maanden.
• Bewaar de stekken in de winter vorstvrij, in een lichte, onverwarmde ruimte.
• Plant de jonge planten het volgende voorjaar in de volle grond.

→ Lees alles over de techniek van het stekken van struiksalie in onze tutorial en video:

Combineren

Omdat struiksalies maandenlang bloeien en bijen aantrekken, vinden ze van nature hun plek in landelijke tuinen, in borders met vaste planten en heesters van een cottagetuin, in droge tuinen, aan de kust en ook in mediterrane tuinen, waar ze het warme, zeer zonnige klimaat waarderen.

Combineer in een grote rotstuin lage variëteiten struiksalie met lavendel, bodembedekkende rozen, rozemarijn, rotsklokjes en cistus. In een border, of een gemengde border in de stijl van een ‘cottagetuin’, staan ze mooi naast gaura’s, asters, rozen, phloxen en andere kleurrijke bloeiers zoals kattenkruid, Leucanthemum, zonnehoed, Delphinium, Cosmos, dahlia’s en alliums…

Salvia jamensis ‘Ribambelle’, lavendel, cistus en rozemarijn

In een natuurlijke samenstelling zorgen middelhoge struiksalies voor een kleurrijk accent tussen grassen, zoals Stipa tenuifolia of Miscanthus sinensis, en de luchtige bloei van duizendblad of Patagonisch ijzerhard.

De grote struiksalies zijn uitstekende kandidaten om achter in de border te bloeien, samen met hoge vetkruiden (Sedum ‘Matrona’), struikganzeriken en hoge, bossige asters die in het najaar bloeien (Aster turbinellus, Aster Laevis, Kalimeris mongolica) en die tot aan de winter voor kleur zorgen.

Gebruik de uitbundige bloei van bepaalde salies om kleurrijke contrasten te creëren. Zo kunt u rode struiksalies (‘Flammenn’, ‘Royal Bumble’) direct naast een Kaapse loodkruid met hemelsblauwe bloemen planten: de combinatie van deze twee tinten is verrassend! De zilverkleurige bladeren van alsem of zilverkruiskruid brengen met hun grijze, behaarde bladeren rust in het geheel.