7 specerijen om in de tuin te telen

De Curcuma longa

De Curcuma longa, ook wel Indische saffraan of kurkuma genoemd, is familie van de gember. Uit de wortelstok wordt een feloranje poeder met een peperige, zeer aromatische smaak gewonnen.

Beschrijving

Curcuma longa lijkt een beetje op een kleine bananenplant en vormt een mooie pol met bladeren, waaruit een vrij decoratieve aar met crèmig roze bloemen tevoorschijn komt.

Toepassingen

De wortelstok van kurkuma wordt aan het einde van de zomer geoogst, wanneer het loof geel begint te worden. Je kunt de wortelstok vers en geraspt eten, maar als je je eigen kurkuma wilt maken, blancheer je de wortelstokken zodat je de schil kunt verwijderen. Laat ze daarna in de zon drogen voordat je ze tot poeder vermaalt.

Met zijn mooie gouden kleur geeft kurkuma sommige gerechten (rijst, sauzen, bereide groenten) kleur en een exotisch aroma en een zachte smaak. Kurkuma is een essentieel ingrediënt van een goede curry (een kruidenmengsel). Kurkuma is een wonderlijke specerij! Er worden krachtige ontstekingsremmende en antidepressieve eigenschappen aan toegeschreven, evenals het vermogen om bepaalde vormen van kanker te voorkomen. De jonge scheuten en bloemen worden in de Thaise keuken gebruikt om visgerechten op smaak te brengen.

Kurkuma in de tuin telen

Het is een vorstgevoelige plant die je ongeveer hetzelfde teelt als een dahlia (je moet de wortelstokken uit de grond halen om ze in de winter te bewaren): in de volle grond in een zeer zacht klimaat of in potten elders. Kurkuma heeft zon en een vruchtbare, goed gedraineerde bodem nodig die goed vochtig blijft. De plant is ideaal om de tuin een exotisch en weelderig accent te geven en past ook in de tuin of zelfs in de moestuin, samen met kruidenplanten.

→ Lees meer over kurkuma in onze uitgebreide fiche en op onze blog in Waar komt kurkuma vandaan? Kurkuma

De pepers

Californische paprika, Espelettepeper, cayennepeper (een van de scherpste pepers ter wereld!), maar ook jalapeñopeper of Mexicaanse peper: er bestaat niet één soort, maar er zijn vele pepers! Er bestaan honderden variëteiten, die meestal afkomstig zijn van Capsicum annuum, in uiteenlopende kleuren en vormen en met verschillende scherptegraden. De scherpte van een peper wordt gemeten op een schaal met 11 gradaties (Scoville-schaal): neutraal, mild, warm, pittig, heet, sterk, vurig, brandend, gloeiend heet, vulkanisch en explosief.

Beschrijving

Ze vormen een struik met smalle, puntige bladeren en een rechtopgaande groeiwijze, die soms 1 meter hoog wordt. Ze produceren kleine bloemen die uitgroeien tot holle vruchten met zaden. De kleur en vorm daarvan verschillen per variëteit.

Gebruik

Ze kunnen vers worden gegeten, verwerkt in puree of chutney, gemarineerd in olie met kruiden, gegrild als bijgerecht of hoofdgerecht, of gedroogd en tot poeder vermalen. Pepers worden op precies dezelfde manier geteeld als hun verwanten, de paprika’s, maar onderscheiden zich door hun pittige smaak.

Deze vrucht verkleurt afhankelijk van de variëteit tijdens het rijpen van groen naar geel en vervolgens rood. De oogst loopt van juli tot november. De vruchten worden vers of gedroogd gegeten als smaakmaker om gerechten met hun kruidige smaak meer pit te geven.

Peppers telen in de tuin

In een tropisch klimaat zijn het vaste planten, maar in ons klimaat worden ze als eenjarige planten geteeld. Als je voor een teelt in potten hebt gekozen, zet je peperplanten tijdens het koude seizoen op een warme plek. Ze houden van zon en warmte en groeien in elke bodem, al geven ze de voorkeur aan voedselrijke, losse en goed doorlatende bodems.

→ Bekijk ons ruime assortiment pepers en lees ons blogartikel Waar komen ze vandaan? Paprika

De Sichuanpeper

De Zanthoxylum piperitum en Zanthoxylum simulans zijn ongetwijfeld de bekendste en meest gekweekte van de Sichuanpepers. Ze geven opmerkelijk aromatische bessen waarvan de gedroogde en gemalen schil als specerij wordt gebruikt. Ze zijn zeer geliefd in de keuken.

Beschrijving

Deze grote, bladverliezende, sterk doornige heesters worden zowel gewaardeerd om hun sierwaarde als om hun culinaire nut! Ze bloeien onopvallend in het voorjaar, waarna de bekende kleine roze-rode bessen verschijnen (die niet moeten worden verward met roze peperkorrels). Het fijne, luchtige, gedeelde en aromatische loof zorgt bovendien voor prachtige herfstkleuren.

Toepassingen

Sichuanpeper heeft een tegelijk kruidige, houtachtige, citroenachtige en licht peperige, maar zachte smaak. Het is traditioneel onderdeel van het mengsel ‘vijfkruidenpoeder’. In de keuken wordt alleen de rode schil rond het zaad gebruikt. De schil en het zaad moeten daarom met de hand van elkaar worden gescheiden, zodat de schil vlak voor gebruik kan worden gemalen. Ze geven veel gerechten een heerlijke smaak!

Teelt in de tuin

Zanthoxylum verdraagt temperaturen tot minstens -15 °C en groeit in de volle zon of halfschaduw, beschut tegen koude en droge wind, in elke voldoende goed doorlatende bodem. De heester kan al op jonge leeftijd vruchten dragen! Hij is perfect voor een vrije haag of een doornhaag die ook eetbare vruchten oplevert.

→ Bekijk onze uitgebreide fiche: Sichuanpeper, Zanthoxylum: planten, telen en oogsten

De saffraankrokus

De gember

De gember (Zingiber), waaraan allerlei lustopwekkende eigenschappen worden toegeschreven, produceert wortels (wortelstokken) die gewild zijn vanwege hun heerlijke citroenachtige smaak en geneeskrachtige eigenschappen.

Beschrijving

Op een wortelstok met een lichtbeige schil ontwikkelt gember grote, lancetvormige en aromatische bladeren van ongeveer een meter hoog. De bloei, in de vorm van zeer geurige witte en gele bloemen die rood zijn gewassen en voorzien zijn van groene schutbladeren met felroze stippen, vindt in de zomer plaats, maar is in ons klimaat zeldzaam.

Gebruik

Gember wordt geoogst wanneer de stengels verdrogen en geel worden, 6 tot 9 maanden na het planten. Gemberwortels worden vers geoogst gegeten. Schil ze goed om optimaal van hun pittige aroma te genieten. Ze worden gebruikt in verse vruchtensappen of geraspt om een fruitsalade op smaak te brengen, gedroogd of vermalen tot poeder om bepaalde bereide gerechten een citroenachtige en kamferachtige smaak te geven. Gember kan ook gesuikerd of als kruidenthee worden gegeten of gedronken. De wortels zijn enkele maanden houdbaar op een droge plaats of in de diepvries; hun smaak wordt dan sterker.

Gember in de tuin kweken

Deze tropische plant is vorstgevoelig en houdt van warmte (25 °C) en een constante luchtvochtigheid. Bij ons wordt gember voornamelijk in potten gekweekt, soms in de volle grond in gebieden met warme zomers. Gember gedijt in lichte, goed gedraineerde grond, zowel in de zon als in de halfschaduw.

→ Lees meer in onze artikelen: Gember: kweken, verzorgen en oogsten en Gember kweken vanwege de gezondheidsvoordelen.

De komijn

De komijn, in het Latijn Cuminum cyminum, ook wel ‘valse anijs’ genoemd, is een eenjarige kruidachtige plant die zeer aromatische zaden produceert, die in de keuken als specerij worden gebruikt.

Beschrijving

Komijn vormt een 30 tot 70 cm hoge pol met een lichte, tere groeiwijze en dunne, gegroefde stengels met fijn ingesneden, draadvormig, donkergroen loof. In de zomer verschijnen kleine witte bloemen, die in luchtige schermen bijeenstaan. Ze ontwikkelen zich tot vruchten: eivormige zaden die uit twee deelvruchtjes bestaan (daaraan zijn ze te onderscheiden van karwij, die er slechts één heeft), licht gebogen en grijsbruin van kleur. Ze hebben een kruidige anijssmaak en zijn zeer aromatisch.

Gebruik

Zodra ze bruin beginnen te worden, worden de komijnzaden gedroogd. Ze verspreiden een intense geur van anijs, peperig en licht scherp. Komijn wordt meestal gebruikt in traditionele kruidenmengsels (chili, garam masala en ook ras el hanout). De hele of gekneusde zaden kunnen ook afzonderlijk worden gebruikt om tajines en couscous op smaak te brengen, brood en bepaalde kazen (munster, gouda) te parfumeren, evenals zuurkool, puree en sommige soorten gebak.
Naast zijn aromatische eigenschappen staat komijn bekend om zijn gunstige werking op de spijsvertering en wordt het ook als digestieve infusie gedronken. Eenmaal gedroogd kunnen de zaden meerdere jaren worden bewaard in luchtdichte potten.

Komijn in de tuin telen

Komijn is een mediterrane plant die warmte en volle zon, goed gedraineerde, lichte en humusrijke grond waardeert. Als zeer winterharde plant, tot -15 °C, kan hij zowel in de volle grond als in een pot op een balkon of terras worden geplant. De zaden worden in het voorjaar direct op hun plaats gezaaid.

→ Ontdek ons assortiment komijn

De bredy mafana

De Bredy Mafana, ook wel huzarenknoop, “parakers” of “Braziliaanse waterkers” genoemd, is een bijzondere aromatische en kruidige groenteplant die in Madagascar veel wordt geteeld vanwege haar bladeren met een scherpe, peperige smaak (in het Malagassisch betekent “bredy mafana” letterlijk “kruid” en “heet”).

Beschrijving

Net als waterkers vormt deze plant een kruidachtige pol van 15 cm hoog en 20 cm breed, met ovale, licht getande, zeer aromatische groene bladeren. Van augustus tot oktober verschijnen eetbare bloemen met een nog uitgesprokener smaak in de vorm van felgele pompons, of gele pompons met een rode tint bij de Bredy Mafana Rouge.

Gebruik

De bladeren en bloemen worden van mei tot september naar behoefte geplukt. Ze kunnen vers of gedroogd worden gegeten. Ze geven tal van exotische gerechten een krachtige, scherpe smaak, waarvan het kortdurend verdovende effect verrassend kan zijn! Gebruik ze daarom met mate. De bladeren kunnen aan salademengsels worden toegevoegd en als spinazie worden bereid, of worden verwerkt in quiches en soepen. De bloemknoppen geven salades extra smaak. De huzarenknoop wordt gebruikt in het traditionele Malagassische gerecht “romazava”.

Teelt in de tuin

Deze exotische plant is goed aangepast aan ons klimaat, maar is wel gevoelig voor kou, droogte en verzadigde grond. In de volle grond, in een pot of in een bloembak wordt ze, vooral in het noorden van Frankrijk, als eenjarige geteeld. Ze wordt in het voorjaar gezaaid in een goed doorlatende, vochtige en rijke bodem en staat graag in de zon.