Curcuma longa - Kurkuma

De Curcuma longa is veel zeldzamer in de teelt dan zijn neefje Curcuma alismatifolia, dat vaak als kamerplant wordt verkocht onder de naam Thaise tulp. Deze, ook wel Indiase geelwortel of koenjit genoemd, is niets minder dan het aromatisch kruid, de medicinale en culinaire plant waaruit de onnavolgbare, oranje, peperachtige specerij wordt gewonnen. Deze wordt in de keuken gebruikt om curry's op smaak te brengen, maar ook in de fytotherapie vanwege de antioxidante eigenschappen. Deze neef van gember is een vorstgevoelige plant die een beetje op een kleine bananenplant lijkt, maar een sierlijke, crème-roze bloeiaar ontwikkelt. Kweek hem zoals een Dahlia, in volle grond of in potten, want zijn wortelstokken verdragen geen natte en bevroren grond in de winter. Ze worden aan het eind van de zomer geoogst, wanneer het blad geel wordt.

Oorspronkelijk afkomstig uit Zuid- of Zuidoost-Azië, is Curcuma longa (synoniem: domestica) een plant die is aangepast aan het moessonklimaat. Dit betekent een klimaat met twee seizoenen: het droge seizoen, dat overeenkomt met de rustperiode, en het regenseizoen, dat de periode van groei en bloei is. Hij wordt op grote schaal verbouwd in India, maar ook in China, Taiwan, Japan, Myanmar, Indonesië en Afrika. Al sinds lange tijd is er sprake van selectie, tot het punt dat het bestaan van een wilde soort Curcuma longa zelf in twijfel wordt getrokken. Het is een vaste plant door zijn wortelstokken, behorend tot de Zingiberaceae-familie. Zijn eenjarige vegetatie komt meestal in april uit de grond en sterft af in het najaar. De plant, met korte stengels, vormt een opgaande pol die een hoogte kan bereiken van ongeveer 1 m bij 50-60 cm breed. Hij groeit vanuit talrijke aromatische, cilindrische of ellipsvormige wortelstokken, van binnen geel tot fel oranje van kleur. Zijn brede, langwerpige tot elliptische, lancetvormige, sterk generfde, aan de basis schedeachtige bladeren staan afwisselend op de stengels, in twee rijen. Ze worden tot 50 cm lang en 7 cm breed en hebben een fel en vrij lichtgroene kleur. Het loof bevat een subtiel aroma, dat vrijkomt bij kneuzing. Alle delen van de plant zijn eetbaar.

De bloei vindt in de zomer plaats in ons klimaat: aan het uiteinde van elke bebladerde stengel verschijnt een bloeiaar die tot 20 cm lang kan worden. Deze is samengesteld uit steriele bloemen getint met mauve en geel, omgeven door grote schutbladen die eerst groenachtig zijn en bij volledige bloei wit-crème worden met een roze-paarse zweem. Curcuma longa plant zich alleen voort door de spontane vermeerdering van zijn wortelstokken.

Curcuma longa is ideaal om een klein exotisch en weelderig accent in de tuin te geven. Geplant in de zon, samen met Canna's, wonderboom en Colocasia, is een verrassend effect verzekerd! Hij vindt ook zijn plaats in een grote pot, of zelfs in de moestuin tussen andere aromatische kruiden, maar dan wel op een zonnige plek en in een vruchtbare bodem die van het voorjaar tot de zomer vochtig blijft. Als u uw eigen kurkuma wilt maken, is het nodig de wortelstokken te blancheren om ze te kunnen schillen. Laat ze daarna in de zon drogen en maal ze tot poeder.

Eigenschappen:

De kurkumawortelstok bezit vele medicinale eigenschappen die al heel lang bekend zijn in Azië. Er worden krachtige ontstekingsremmende en antidepressieve eigenschappen aan toegeschreven, maar ook het vermogen om de ziekte van Alzheimer en bepaalde kankersoorten te helpen voorkomen vanwege het gehalte aan antioxidanten. Curcumine, het actieve bestanddeel van kurkuma, is momenteel het onderwerp van grondige studies om deze eigenschappen te bevestigen.

Kurkuma is ook een verfplant; het is deze plant die de kleur geeft aan de gewaden van boeddhistische monniken. De voedingsmiddelenindustrie gebruikt het eveneens om een mooie gouden tint en een exotisch aroma aan bepaalde gerechten te geven.

De jonge scheuten en de bloemen van Curcuma longa worden gebruikt in de Thaise keuken. De bladeren dienen in Indonesië om visgerechten op smaak te brengen.