Alternatief voor gazon: bodembedekkend duizendblad planten

Voordelen van duizendblad als gazonvervanger

Bodembedekkende duizendbladplanten hebben veel kwaliteiten om het gazon te vervangen, omdat deze planten:

• het hele jaar door sierlijk blijven dankzij hun wintergroene, dichte blad, terwijl ze een natuurlijk accent toevoegen;
• een brede, spreidende groeiwijze hebben die breder is dan hoog, waardoor ze een echt plantentapijt vormen;
• snel groeien en zich spontaan uitbreiden dankzij hun stolonen (rond de grond kruipende bovengrondse stengels die nieuwe planten vormen);
• bestand zijn tegen droogte, hitte en watertekort;
• lichte betreding verdragen;
• makkelijk in de omgang zijn en maar weinig onderhoud vragen (zie de betreffende paragraaf);
• ons trakteren op een mooie bijenvriendelijke bloei die niet alleen sierlijk is, maar ook de waardevolle bestuivende insecten blij maakt.

Alternatieven voor gazon worden gekozen op basis van je standplaats (zonnig, schaduwrijk…) en je bodemtype (zwaar en kleiig, licht en zanderig, kalkrijk, arm enzovoort). Houd ook rekening met de intensiteit van het gebruik van de betreffende plek (occasioneel, dagelijks, intensief): duizendbladplanten verdragen wel wat betreding, maar geen fanatieke voetbalpartijtjes! Op plekken waar veel wordt gelopen, raden we aan om stapstenen of Japanse stapstenen toe te voegen.

Achillea crithmifolia tussen stapstenen

Welke bodembedekkende duizendbladvariëteiten kies je als vervanger?

De Achillea odorata of duizendblad

Het duizendblad is een krachtige bodembedekker die na verloop van tijd mooie, dichte plantentapijten vormt. Deze variëteit groeit spontaan in het Middellandse Zeegebied, wat haar goede droogtebestendigheid verklaart.

De grijsgroene bladeren zijn fijn en bedekt met een zacht dons, waardoor ze er charmant veerachtig uitzien. Bij aanraking verspreiden ze een aromatische geur met tonen van absint. Van het late voorjaar tot het begin van de zomer onthult dit kleine plantentapijt bloemschermen met geelachtig witte bloemen.

Deze variëteit heeft bovendien als voordeel dat ze moleculen verspreidt die het kiemvermogen van concurrerende buurplanten beperken, waardoor regelmatig wieden niet nodig is.

Op volwassen leeftijd kan ons duizendblad een breedte van 50 cm bereiken. In bloei wordt de plant 30 tot 50 cm hoog.

Achillea odorata

De Achillea crithmifolia of duizendblad met bladeren van zeefenkel

De Achillea crithmifolia is een andere vaste plant, afkomstig uit de bergachtige gebieden van de Balkan. De plant vormt snel een plantentapijt, met haar mooie grijsgroene bladeren met zilverachtige glans. Ze zijn fijn ingesneden en voelen zacht aan. In de zomer komt dit tapijt tot leven met roomwitte bloemschermen.

Deze bodembedekkende plant bereikt tijdens de bloei een hoogte van 15 tot 25 cm, met een breedte van 50 cm tot 1 meter. Door dit vermogen om zich te verspreiden kan de plant overigens woekeren.

Achillea crithmifolia voor en tijdens de bloei

Waar plant je bodembedekkende duizendbladen?

Sterk en winterhard (tot ongeveer -15 °C, afhankelijk van de teeltomstandigheden), voelen duizendbladen zich goed op een zonnige standplaats of in de halfschaduw in een warm en droog klimaat. Ze zijn niet veeleisend wat de bodem betreft en hebben een voorkeur voor lichte, goed doorlatende bodems (die geen water vasthouden). Ze groeien zelfs op arme of rotsachtige plekken en in licht kalkrijke grond. Omdat ze zeewind verdragen, passen ze ook goed in een tuin aan zee. Houd er rekening mee dat de bloei overvloediger zal zijn in vochthoudende grond (licht vochtig).

De Achillea crithmifolia kan uitstekend worden gebruikt om vrij grote oppervlakken tot 200 vierkante meter te bedekken. Het duizendblad is geschikt voor kleinere oppervlakken.

Kies voor grotere oppervlakken liever voor borders in bloemrijke weiden, waarin vaste planten en grassen worden gecombineerd.

Hoe plant je de bodembedekkende duizendblad?

Ideale periode

Duizendblad plant je in het voorjaar (tussen maart en begin mei) of aan het begin van het najaar (tussen september en oktober).

De bodem voorbereiden

De werkzaamheden om de grond voor te bereiden, bepalen de ontwikkeling en groei van het duizendblad. Voor het planten:

• verwijder met behulp van een schoffel of onkruidsteker de onkruiden («ongewenste kruiden») en andere aanwezige planten;
• maak de bodem 30 tot 40 cm diep los met een spade, waarbij je eventuele kluiten goed verkruimelt en grote stenen verwijdert;
• als je bodem zwaar is, zorg dan voor een goede waterafvoer door rivierzand of tuinzand, grind of kleikorrels door de grond te mengen;
• hark met behulp van een hark om een vlak en egaal oppervlak te krijgen.

Plantdichtheid

Voor een vrij dicht resultaat zonder dat de planten elkaar beconcurreren, houd je ongeveer 40 tot 50 cm afstand tussen elke plant.

Stappen bij het planten

• Laat ongeveer een kwartier voor het planten de wortelkluiten weken in een bak of emmer water, zodat ze goed hydrateren en je de pot gemakkelijker kunt verwijderen.
• Graaf plantgaten van ongeveer 10 tot 15 cm diep.
• Breng onder in het plantgat een laag goed bewerkte, losgemaakte grond aan.
• Plaats de wortelkluit en bedek deze met de resterende grond, zonder de basis van de stengels te begraven.
• Druk de grond aan met je vingers.
• Geef royaal water.

Het onderhoud na het planten van de planten

Duizendbladen vormen een vrijwel onderhouds- en waterloze vervanging voor het gazon.

Alleen tijdens de eerste maanden na het planten is meestal regelmatig wieden nodig om de planten goed te laten aanslaan.

Geef uw jonge planten in het eerste jaar water bij langdurige droogte. Eenmaal gevestigd zijn ze bestand tegen droogte. Af en toe water geven in de zomer, bij voorkeur aan het einde van de dag om verdamping te beperken, kan het blad eventueel verfrissen. Duizendbladen kunnen tijdens droogteperiodes in rust gaan en vervolgens bij de eerste regen weer uitlopen.

Snoei of maai de planten eenmaal per jaar na de bloei licht terug (aan het begin van het najaar). Gebruik een grasschaar, een kantenmaaier of een grasmaaier. Zo worden de planten krachtiger doordat ze nieuwe bladeren ontwikkelen.

Bemesting of organische meststoffen zijn niet nodig. Een te rijke grond kan bovendien de verticale groei bevorderen en de planten kwetsbaarder maken.

Bodembedekkend duizendblad en gazonvervangers combineren

Bodembedekkende duizendbladen kunnen alleen worden geplant, of samen met andere bodembedekkende planten die dezelfde groeiomstandigheden waarderen, zoals:

• de Lippia nodiflora;
• de zeeheide Frankenia laevis;
• het kaal breukkruid Herniaria glabra;
• het Mascareens gras Zoysia tenuifolia;
• verschillende soorten kruipende tijm (Thymus praecox, Thymus hirsutus, Thymus pseudolanuginosus).

Een tapijt van Achillea crithmifolia gemengd met Phyla nodiflora var. canescens