Opuntia macrocentra - Vijgcactus

De Opuntia macrocentra, soms ook wel Paarse schijfcactus genoemd, is een gewilde soort vanwege de kleur van zijn segmenten met lange doorns, zijn mooie gele bloemen met een rood hart en uitstekende winterhardheid. Oorspronkelijk afkomstig uit de droge gebieden van het zuidwesten van de VS en Noord-Mexico, is deze cactus zowel decoratief als makkelijk te telen op een zonnige plek in goed doorlatende grond. Hij past perfect in een woestijntuin, grote exotische rotstuinen of in potcollecties met cactussen.

Behorend tot de Cactaceae-familie, staat de Opuntia macrocentra ook bekend onder de botanische synoniemen Opuntia violacea var. macrocentra. Zijn natuurlijke verspreidingsgebied beslaat het zuiden van Arizona, New Mexico, het westen van Texas en het noorden van Mexico, met name de staat Chihuahua. Deze struikvormige cactus bereikt meestal een hoogte van 60 tot 90 cm en kan zich zijwaarts uitbreiden om dichte pollen te vormen. De segmenten, of cladodiën, zijn afgeplat, omgekeerd eivormig tot orbiculair, en meten tussen de 10 en 20 cm in lengte en breedte. De kleur van de segmenten varieert van blauwgroen-grijs tot roze-paars, waarbij de laatste tint vooral opvalt bij waterstress of bij strenge kou. De areolen, die in diagonale rijen staan, hebben meestal één tot twee centrale doorns, soms wel drie, die 5 tot 10 cm lang zijn en naar boven wijzen. Deze doorns zijn zwart tot roodbruin van kleur, af en toe wit met een rode basis, afhankelijk van de stam. De bloei vindt plaats in het voorjaar, tussen mei en eind juni. De bloemen van 6 tot 8 cm diameter bestaan uit gele bloembladen met een rode basis die een stervormig centrum vormen. De vruchten die volgen zijn eivormig tot ellipsvormig, 3 tot 4,3 cm lang, en hebben een rode tot paarse tint. Ze zijn vlezig, met een bleekpaarse tot doorschijnende pulp, en bevatten afgeplatte beige zaden van ongeveer 3,4 tot 4,5 mm in diameter. Het bijzondere van deze soort is zijn vermogen om een verhoogde paarse pigmentatie te ontwikkelen als reactie op stress, dankzij de aanmaak van betalaïnen. Deze aanpassing geeft hem een opmerkelijke resistentie tegen droge omstandigheden en temperatuurschommelingen.
De Opuntia macrocentra wordt vaak vergeleken met de Opuntia 'Santa-Rita', een verwante soort met een vergelijkbaar uiterlijk. De Opuntia Santa-Rita onderscheidt zich echter door segmenten die meer uniform paars zijn, zelfs zonder waterstress, terwijl Opuntia macrocentra een variabele kleuring heeft afhankelijk van de omgevingsomstandigheden. Bovendien heeft Opuntia Santa-Rita meestal minder doorns en een compactere groei, waardoor hij iets beter geschikt is voor sierstuinen.

De Opuntia macrocentra doet het uitstekend in droge, mediterrane of moderne tuinen. Hij past perfect in een rots- of heidetuin, solitair geplant, waar hij structuur geeft aan de ruimte. Combineer hem met luchtige grassen zoals Stipa pulcherrima en Muhlenbergia capillaris. Omring deze cactus met Agaves, Sedum album murale en Santolines. In een pot vormt hij een architectonisch hoogtepunt op een zonnig terras!

Let op, de Opuntia macrocentra is ontegenzeggelijk een 'tough cookie', maar zijn segmenten zijn breekbaar! Is er een schijfstam (cladodium) afgebroken tijdens transport of verplaatsing? Geen zorgen, dit is juist hoe deze veroveraar zich in de natuur verspreidt: elke schijfstam die op de grond valt, kan namelijk een hele nieuwe plant voortbrengen! Dit is een mooie kans om een nieuwe opuntia te krijgen: laat de schijfstam simpelweg een paar dagen aan de lucht drogen, zodat het weefsel kan herstellen. Plant deze schijfstam vervolgens verticaal, met 1/3 van het oppervlak onder de grond, in een pot met goede drainage gevuld met een mengsel van zand en potgrond. Zet hem in de volle zon, geef af en toe water als je eraan denkt, en hij groeit vanzelf!