Opuntia atrispina - Schijfcactus

De Opuntia astrispina is een cactus met een gemiddelde groeisnelheid, relatief winterhard in zeer goed doorlatende grond, die je zal betoveren met zijn voorjaarsbloei in prachtige, verkleurende tinten. Deze verwant van de vijgcactus vormt een vrij laag maar goed vertakt struikje, opgebouwd uit afgeplatte takken die vaak ronde schijfstammen (cladodiën) worden genoemd. Ze hebben een blauwachtige kleur en dragen aan de rand korte, witte doorns met een rode en zwarte basis. De bloei is vroeg en delicaat veelkleurig in crème-, geel-, zalm-, roze- en rode tinten. Hierna volgt de productie van mooie rode vruchten, die eetbaar zijn maar weinig smaak hebben. Verrassend in een strakke tuin, prachtig tegen een achtergrond van rotsen en blauwe lucht, geeft deze plant op natuurlijke wijze structuur aan exotische, moderne tuinen en droge taluds.

De Opuntia astrispina is een bossige vetplant zonder echte bladeren, uit de cactusfamilie. Deze botanische soort is afkomstig uit een klein gebied in Texas en het aangrenzende deel van Mexico, waar hij gedijt in droge omgevingen. Een volwassen plant wordt ongeveer 50-60 cm hoog en spreidt zich onder gunstige omstandigheden minimaal 1 meter uit. De dichtvertakte vegetatie bestaat uit een 'stam' die met de tijd houtig wordt en zich splitst in rechtopstaande, afgeplatte takken. Deze worden vaak schijfstammen genoemd en door plantkundigen artikelen of cladodiën genoemd. Ze zijn 10 tot 15 cm breed en 10 tot 20 cm lang en hebben een omgekeerd eivormige tot ronde vorm. Het oppervlak is glad en heeft een blauwachtig grijsgroene kleur. De doorns bevinden zich alleen aan de rand. Ze zijn kort en stevig, wit met een rode en zwarte basis, omringd door minuscule doorns (glochiden) die in kleine bundels bijeen zitten. Deze zijn zeer gevaarlijk bij het hanteren. De bloei vindt plaats in mei, vroeger of later afhankelijk van het klimaat. Verschillende bloemen verschijnen aan de rand van de schijfstammen, soms in trossen bijeen. Hun kleur verloopt achtereenvolgens van wit naar witcrème (soms met een groene zweem), naar lichtgeel, perzik, zalm, roze en wordt uiteindelijk roodachtig. Ze hebben een diameter van ongeveer 5 cm. De bloemen maken plaats voor ronde vruchten, die ook rijkelijk voorzien zijn van glochiden. Deze worden violet-paars bij rijpheid. Ze zijn eetbaar, maar minder smakelijk dan die van de vijgcactus, de Opuntia ficus-indica.

Te kweken in onze niet al te koude streken, is deze cactus winterhard tot -12°C zonder bescherming, maar dan wel in perfect doorlatende, steenachtige, rotsachtige of zanderige grond. Het is een uitstekende plant voor een mediterrane tuin zonder beregening. Hij komt goed tot zijn recht in een grote rotstuin of een border op grind, waar zijn scherpe silhouet prachtig afsteekt tegen een minerale en sobere achtergrond. Je kunt hem daar combineren met andere droogteminnende planten met een meer klassiek uiterlijk, zoals de reuzenvenkel, grote cistusrozen (Cistus laurifolius) en boomvormige wolfsmelk (Euphorbia mellifera of dendroides). Als dichte haag geplant, vormt de Opuntia astrispina een uitstekende, lage verdedigingshaag. Het is raadzaam hem uit de buurt van looproutes en kinderen te plaatsen, vanwege zijn geduchte doorns en ook de transparante, bijna onzichtbare glochiden die verraderlijk gemakkelijk in onze huid doordringen en moeilijk te verwijderen zijn.