Iris ensata Dainagon - Japanse iris

De Iris ensata 'Dainagon' vat in zijn grote, golvende bloem die mooi plat open gaat alle pracht en verfijning van de Japanse bloemsierkunst samen. Deze weelderige variëteit Japanse wateriris ontvouwt in de zomer grote, languit liggende bloemen in een vrij diep mauve-paars, willekeurig besprenkeld en geaderd met wit, discreet geaccentueerd door een klein geel signaal in het hart van de kroon. Het is een plant met een wortelstok die houdt van frisse tot vochtige, niet-kalkhoudende grond en die het uitstekend zal doen op de oevers van waterpartijen, maar ook in grond die in de zomer goed koel blijft. Uitstekende snijbloemen, onder meer gebruikt in ikebana; de Iris ensata werd vroeger in Japan intensief voor dit doel geteeld, vooral rond Edo (de voorloper van Tokyo).

De Iris ensata (synoniem: kaempferi), hanashōbu in het Japans, beter bekend als Japanse wateriris, is in niets te vergelijken met onze klassieke tuiniris, behalve dan dat ze tot dezelfde familie (Iridaceae) behoren. De oorspronkelijke Iris ensata is een plant met een vezelige wortelstok, afkomstig uit Azië, meer specifiek uit vochtige gebieden in Japan, de Himalaya en Siberië. Deze irissoort, bekend als lastig te telen, houdt van zure, veenachtige grond (kan niet tegen een teveel aan kalk), heeft veel water nodig tijdens de groei- en bloeiperiode, maar staat graag wat droger in de winter: in het wild groeien ze vaak boven het waterniveau dat 's winters daalt en in het voorjaar weer stijgt door de sneeuwsmelt.

De cultivar 'Dainagon' vormt een borstelige, vrij opgaande pol en bereikt toch een hoogte van 80 cm in bloei, met een breedte van 50 tot 60 cm. De plant breidt zich langzaam uit via zijn wortelstokken en wordt elk jaar mooier. Het blad is bladverliezend, middengroen en bestaat uit lange, smalle, lintvormige bladeren die aan de basis een schede vormen, met een opvallende middennerf. De bloei vindt plaats tussen mei en augustus, afhankelijk van het klimaat, en duurt zo'n 3 goede weken. Uit de bladpol komen bloemstengels. Elke stengel draagt 2 tot 3 zeer grote bloemen met een diameter van 12-15 cm. Ze bestaan uit 3 grote, ronde en afgeplatte kelkbladen, wit geaderd op een donker mauve achtergrond, bovenop 3 kleinere, meer opstaande en afgeplatte kroonbladen, en 3 brede, opstaande stijlen.

Vaak geteeld op de oevers van vijvers, kunnen Iris ensata, zoals veel moerasplanten, in de zomer met hun 'voeten' in het water staan, maar hun wortelstokken verdragen het slecht om in de winter onder water te staan, vooral als het vriest. In onze tuinen doen deze Iris ensata het goed in een goed doorlatende, humusrijke grond die in de zomer niet uitdroogt. Plant ze bijvoorbeeld in zware grond in een lichte komvorming, onderaan een helling of op een oever waar de grond vochtig wordt door capillaire werking. Combineer Iris ensata 'Dainagon' met Anemone rivularis, daglelies (Hemerocallis), Darmera peltata, Lobelia 'Queen Victoria', astilbes, Physostegia virginiana, wederiken (Lysimachia) en ligularia's.