Iris ensata Dinner Plate Cupcake - Japanse iris

De Iris ensata Dinner Plate 'Cupcake' is een variëteit van Japanse iris uit de "Dinner Plate"-serie die gegolfde, platte en bijzonder grote bloemen geeft, zo groot als een dessertbord. Ze zijn hier vrijwel geheel in een prachtige melkachtig witte kleur, licht bijgewerkt met een diep paarsroze op de 3 centrale bloembladen en met gele tot chartreusegroene medianen. De bloei vindt plaats in mei-juni. Deze variëteit groeit het best in niet-kalkhoudende, vochtige grond in de zomer.

De Iris ensata (synoniem kaempferi), hanashōbu in het Japans, beter bekend als Japanse iris, zijn niet te vergelijken met onze klassieke tuinirissen, behalve dan dat ze tot de irissenfamilie behoren. De oorspronkelijke Iris ensata is een plant met een vezelige wortelstok, afkomstig uit Azië, meer specifiek uit vochtige gebieden in Japan, de Himalaya en Siberië. Deze irissen, bekend als lastig te telen, houden van zure en venige grond (kunnen niet tegen een teveel aan kalk), zijn dorstig tijdens hun groei- en bloeiperiode, maar waarderen grond die in de winter iets minder vochtig is: in de natuur vind je ze boven het waterniveau dat vaak daalt in de winter en weer stijgt in het voorjaar met de sneeuwsmelt.

De Iris Dinner Plate 'Cupcake' is een recente cultivar uit de "Dinner Plate"-serie die cultivars verzamelt met overdimensionele en opmerkelijk gekleurde bloemen. Deze variëteit vormt een ruw behaarde, vrij opgaande pollen, bestaande uit fijne bladeren. De plant bereikt ongeveer 60 cm hoogte in bloei met een breedte van 50 cm. Deze iris breidt zich langzaam uit over de bodem via zijn wortelstokken, en wordt elk jaar mooier. Het loof, dat in de winter afsterft, is middengroen en bestaat uit lange, smalle lintvormige bladeren, omhullend (schedevormend) aan de basis, met een opvallende hoofdnerf. De bloei, niet-doordragend, is zomers, meer of minder vroeg afhankelijk van het klimaat. Bloemstengels komen op uit de pollen bladeren. Elke draagt 2 tot 3 zeer grote platte bloemen van 15 cm diameter. Elke bloem bestaat uit grote afgeplatte en horizontale, sterk gegolfde kelkbladen, bekroond door iets kleinere kroonbladen en 3 opstaande stijlen. In het midden van de bloem verlichten felgele signalen het geheel.

Als oeverplanten kunnen Iris ensata licht onder water staan in de zomer, maar hun wortelstokken verdragen deze situatie slecht in de winter, vooral als deze ijzig koud is. In onze tuinen doen deze Japanse irissen het goed in leemrijke tuingrond, goed luchtig gemaakt met potgrond, maar die in de zomer niet uitdroogt. Plant ze bijvoorbeeld in zware grond in een lichte kuil, onderaan een helling of op een oever waar de grond vochtig wordt door capillaire werking. Aan de vijverrand combineert 'Cupcake' mooi met Anemone rivularis, de Darmera peltata, astilbes. De Caltha palustris of de Euphorbia palustris herhalen als echo de gele of chartreusegroene signalen van de iris. In constant vochtige grond, denk aan wederiken en ligularia's bijvoorbeeld.

Prachtig wanneer ze massaal worden geplant in vochtige zones en op oevers van waterpartijen, werden Iris ensata vroeger intensief geteeld in Japan, vooral rondom Edo (de voorloper van Tokyo), als snijbloem.