Iris ensata Dinner plate Cheese Cake - Japanse iris

De Iris ensata Dinner Plate 'Cheese Cake' is een variëteit van Japanse iris uit de "Dinner Plate"-serie die gegolfde, platte en bijzonder grote bloemen geeft, zo groot als een dessertbord. Ze hebben hier een prachtige zilverwitte kleur, gemarkeerd en geaderd met een licht blauwachtig paars, bosbessenkleur, en gele tot chartreusegroene medianen. De bloei vindt plaats in mei-juni. De Japanse wateriris voelt zich thuis in niet-kalkhoudende, zompige grond in de zomer, die in de winter droger is.

De Iris ensata (synoniem kaempferi), hanashōbu in het Japans, beter bekend als Japanse wateriris, zijn niet te vergelijken met onze klassieke Iris germanica, behalve dan dat ze tot dezelfde irissenfamilie behoren. De oorspronkelijke Iris ensata is een plant met een vezelige wortelstok, afkomstig uit Azië, meer specifiek uit vochtige gebieden in Japan, de Himalaya en Siberië. Deze irissen, bekend als lastig te telen, houden van zure en venige grond (ze verdragen geen teveel aan kalk), zijn dorstig tijdens hun groei- en bloeiperiode, maar waarderen grond die in de winter wat minder vochtig is: in de natuur vind je ze boven het waterniveau dat vaak daalt in de winter, en weer stijgt in het voorjaar met de sneeuwsmelt.

De cultivar 'Cheese Cake' is een recente cultivar uit de 'Dinner Plate'-serie die variëteiten verzamelt met overdimensionele en opmerkelijk gekleurde bloemen. Deze variëteit vormt een ruw behaarde, vrij opgaande pollen, bestaande uit fijne bladeren. De plant bereikt ongeveer 60 cm hoogte in bloei bij een breedte van 50 cm. Deze iris breidt zich langzaam uit over de bodem via zijn wortelstokken, en wordt elk jaar mooier. Het blad, dat in de winter afsterft, is middengroen en bestaat uit lange, fijne lintvormige bladeren die aan de basis omhullend (schedevormend) zijn, met een opvallende hoofdnerf. De niet-doordragende bloei is zomers, meer of minder vroeg afhankelijk van het klimaat. Uit de pollen bladeren komen bloemstengels. Elke draagt 2 tot 3 zeer grote, platte bloemen van 15 cm diameter. Elke bloem bestaat uit grote, afgeplatte en horizontale, sterk gegolfde kelkbladen, met daarboven iets kleinere kroonbladen en 3 opstaande stijlen. In het midden van de bloem verlichten felgele signalen het geheel.

Als oeverplanten kunnen Iris ensata licht onder water staan in de zomer, maar hun wortelstokken verdragen deze situatie slecht in de winter, vooral als die streng is. In onze tuinen doen deze Japanse irissen het goed in leemrijke tuingrond, goed luchtig gemaakt met potgrond, maar die in de zomer niet uitdroogt. Plant ze bijvoorbeeld in zware grond in een lichte kuil, onderaan een helling of op een oever waar de grond vochtig wordt door capillaire werking. Aan de vijverrand combineert 'Cheese Cake' mooi met Anemone rivularis, de Darmera peltata, en astilbes. De Caltha palustris of de Euphorbia palustris herhalen als echo de gele of chartreusegroene signalen van de iris. In constant vochtige grond, denk aan wederik en ligularia bijvoorbeeld.

Prachtig wanneer ze massaal worden geplant in vochtige zones en op oevers van waterpartijen, werden Iris ensata vroeger intensief gekweekt in Japan, vooral rondom Edo (de voorloper van Tokyo), als snijbloem.