Iris ensata Dinner Plate Sundae - Japanse iris

De Iris ensata Dinner Plate 'Sundae' is een variëteit van Japanse iris uit de "Dinner Plate"-serie die bijzonder grote bloemen, zo groot als een dessertbord, geeft. 'Sundae' produceert, in de maanden mei en juni, platte bloemen met nauwelijks gegolfde, witte bloemblaadjes die breed geaderd zijn met een intens paarse kleur en in het centrum heldergele tekeningen hebben. Te telen in niet-kalkhoudende, vochtige grond in de zomer.

De Iris ensata (synoniem kaempferi), hanashōbu in het Japans, beter bekend als Japanse wateriris, zijn niet te vergelijken met onze klassieke tuinirissen, behalve dan dat ze tot dezelfde irissenfamilie behoren. De oorspronkelijke Iris ensata is een plant met een vezelige wortelstok, afkomstig uit Azië, meer specifiek uit vochtige gebieden in Japan, de Himalaya en Siberië. Deze irissen, bekend als lastig te telen, houden van zure en venige grond (kunnen niet tegen een teveel aan kalk), hebben veel water nodig tijdens hun groei- en bloeiperiode, maar waarderen in de winter grond die iets minder vochtig is: in de natuur komen ze voor boven het waterniveau dat vaak in de winter daalt en in het voorjaar weer stijgt met de sneeuwsmelt.

De cultivar 'Sundae' is een recente cultivar uit de "Dinner Plate"-serie die variëteiten verzamelt met overdimensionele en opmerkelijk kleurrijke bloemen. Deze variëteit vormt een ruw behaarde, vrij opgaande pollen, bestaande uit fijne bladeren. De plant bereikt ongeveer 60 tot 70 cm hoogte in bloei, met een breedte van 50 cm. Deze iris breidt zich langzaam uit over de bodem via zijn wortelstokken en wordt elk jaar mooier. Het loof, dat in de winter afsterft, is middengroen van kleur en bestaat uit lange, smalle, lintvormige bladeren die aan de basis omhullend (schedevormend) zijn en een uitstekende hoofdnerf hebben. De bloei, niet-doordragend, vindt plaats in de zomer, meer of minder vroeg afhankelijk van het klimaat. Uit de pollen bladeren komen bloemstengels. Elke stengel draagt 2 tot 3 zeer grote, platte bloemen met een diameter van 15 cm. Elke bloem bestaat uit grote, afgeplatte en horizontale, sterk gegolfde kelkbladen, met daarboven iets kleinere kroonbladen en 3 opstaande stijlen. In het centrum van de bloem verlichten heldergele tekeningen het geheel.

Als oeverplanten kunnen de Japanse irissen in de zomer licht onder water staan, maar hun wortelstokken verdragen deze situatie in de winter slecht, vooral als deze ijzig koud is. In onze tuinen doen deze Japanse irissen het goed in leemrijke tuingrond, goed luchtig gemaakt met potgrond, maar die in de zomer niet uitdroogt. Plant ze bijvoorbeeld in zware grond in een lichte verlaging, onderaan een helling of op een oever waar de grond vochtig wordt door capillaire werking. Aan de rand van een vijver combineert 'Sundae' mooi met de Anemone rivularis, de Darmera peltata, de astilbes. De Caltha palustris of de Euphorbia palustris herhalen als echo de gele tekeningen van de iris. In constant vochtige grond kunt u denken aan wederiken en ligularia's bijvoorbeeld.

Prachtig wanneer ze massaal worden geplant in vochtige zones en op de oevers van waterpartijen, werden Iris ensata vroeger intensief geteeld in Japan, vooral in de omgeving van Edo (de voorloper van Tokyo), als snijbloem.