Sambucus nigra Linearis - Gewone vlier

De Sambucus nigra 'Linearis', ook wel bekend als Sureau heterophylla, is een bijzonder grafische en originele vorm van de Zwarte Vlier. Deze prachtige, bladverliezende struik met een compacte groeiwijze ontwikkelt uniek blad, zo fijn ingesneden dat het bijna gefranjerd lijkt. In juni krijgt het groene, fijn ingesneden blad gezelschap van een nectarrijke bloei, in grote crèmewitte schermen, die druk bezocht worden door vlinders en andere bijen. Hierop volgen bijna zwarte bessen, heerlijk in taarten of als jam. Deze kleine, winterharde vlier, net zo elegant als een Japanse esdoorn, accepteert alle grondsoorten. Hij komt prachtig tot zijn recht in een heestergroep of staat sierlijk in een grote pot op het terras of balkon.

De Sambucus nigra 'Linearis' behoort tot de kamperfoeliefamilie (Caprifoliaceae), net als de kamperfoelies. Hij is ontstaan uit de Sambucus nigra, een wilde soort die veel voorkomt in Europa, Noord-Afrika en tot in Klein-Azië. Het is een struik met een sierlijke, uitgespreide en ronde vorm, ondersteund door gebogen twijgen, die niet groter wordt dan 1,50 tot 2 meter in alle richtingen. Door zijn snelle groei is hij in 7 jaar volwassen. Zijn blad is zijn eerste troef; de bladeren zijn verdeeld in talrijke, zeer dunne deelblaadjes, bijna gereduceerd tot de nerven, gedraaid, en hebben een lichtgroene, matte kleur. Sommige deelblaadjes zijn echter breder. De bloei vindt meestal plaats in juni (of iets eerder afhankelijk van het klimaat), in de vorm van schijnschermen met een doorsnee van 10 tot 20 cm. De kleine, witte en geurige bloemetjes met 5 bloemblaadjes worden gedragen door roodachtige steeltjes. De eetbare en smakelijke vruchten zijn zwarte tot paarszwarte bessen met zacht vruchtvlees, met een diameter van 6 tot 8 mm.

De vlier 'Linearis' is ontegenzeggelijk zeer elegant met zijn fijn ingesneden blad, zoals bij Japanse esdoorns, en zijn zeer compacte groeiwijze. Zoals alle vlierstruiken is hij winterhard en gemakkelijk te telen in gewone tuingrond die niet te droog is, zonder specifieke eisen aan de grondsoort. Zet hem bijvoorbeeld in een heestergroep, bij voorkeur op de voorgrond, of bij een ingang, onder een raam of op een hoek van een pad. U kunt hem ook jarenlang in een grote pot of kuip houden. Hij kan bijvoorbeeld gecombineerd worden met guldenroedes (Solidago rugosa 'Fireworks', Solidago 'Goldenmosa', Solidago shortii), rozenstruiken of sneeuwbalstruiken.

In de keuken: de bloemen kunnen worden gebruikt om beignets van te maken, of als siroop, door ze in suiker te laten trekken. De bloemknoppen in azijn geven salades pit, en de bessen worden geconsumeerd als sap, gelei of jam, of als wijn. Ze geven appeltaarten een aangename smaak. Alleen de bloemen en bessen zonder hun steeltjes zijn eetbaar; de rest van de plant kan giftig zijn.

In de tuin:

Vlierblad staat erom bekend dat het de compostering versnelt. Gier van zwarte vlierbladeren is nuttig in de biologische tuinbouw voor de bestrijding van valse meeldauw en aantastingen door bladluizen of knaagdieren: laat 1 kg bladeren enkele dagen trekken in 10 liter water en spuit met mate. U kunt hem ook in een boomgaard planten, waar hij vogels aantrekt die insecten eten.