Sambucus nigra Black Lace - Gewone vlier

De vlier of Sambucus Black Lace (Eva) is onmiskenbaar onze favoriet met zijn fijn ingesneden blad dat doet denken aan Japanse esdoorns en zijn diep paarse kleur, bijna zwart, gedurende het hele seizoen behoudt. Begin zomer tooit hij zich met delicate lichtroze schermen die verbleken naar crèmewit, prachtig uitkomend tegen het donkere loof. Deze maken plaats voor rode en later zwarte bessen die een feestmaal zijn voor vogels. Zeer tolerant wat betreft grondsoort, perfect winterhard, deze struik voelt zich thuis in de meeste tuinen. Hij is schitterend als solitair of in een vrije haag.

De vlier Black Lace, verkregen in Groot-Brittannië in 2002, is een plant behorend tot de familie van de Caprifoliaceae, net als de kamperfoelie. Hij is afkomstig van Sambucus nigra, een wilde soort die verbreid is in Europa, Noord-Afrika en tot in Klein-Azië. De zwarte vlier is een opportunistische en zeer aanpasbare soort, die overal in Nederland te vinden is in open bossen, hagen, braakliggende terreinen, kustduinen of zelfs in de buurt van woningen en de mens, met wie hij al millennia samenleeft. Het betreft dus een weinig veeleisende en echt gemakkelijk te telen struik overal. Hij verdraagt uitstekend klei- en kalkhoudende gronden, zelfs relatief droge als ze maar diep zijn.

De vorm 'Black Lace' heeft een bossige en brede groeiwijze, hij bereikt ongeveer 2,50 m hoogte en 3 m breedte, met een matig snelle groei afhankelijk van de teeltomstandigheden. Zijn houtige twijgen zijn wratig, grijsachtig van kleur en gevuld met wit merg. Ze dragen van voorjaar tot najaar bijzonder elegant loof; de bladeren zijn verdeeld in talrijke zeer dunne, diep ingesneden blaadjes van een werkelijk zeer donker paars. De bloei vindt gewoonlijk plaats in juni (iets vroeger of later afhankelijk van het klimaat), in de vorm van schijnschermen die zeer lang houden, 10 tot 12 cm breed. De kleine oudroze geurende bloemen met 5 kroonbladen worden gedragen door rode bloemstelen. In de loop der dagen worden ze lichter tot bijna wit, wat op schaal van de struik een zeer mooie kleurschakering creëert. Deze bloei trekt talrijke bestuivende insecten aan. De vruchten, eetbaar en smakelijk, zijn zwarte tot violette bessen met zacht vruchtvlees, 6 tot 8 mm in diameter.

De vlier Black Lace is een uitstekende struik voor vrije hagen die ook als solitair niet misstaat, vooraan in een groot struikborder. Zoals alle vlieren is hij zeer winterhard en gemakkelijk te combineren met andere struiken met voorjaars- of zomerbloei, of nog als achtergrond achter grote vaste planten (Gunnera's, Ligularia, grote varens in vochtige grond) of langs een pad. U kunt hem ook 3 of 4 jaar in een grote pot of bak houden. Hij kan bijvoorbeeld gecombineerd worden met seringen, boerenjasmijn, siermalbomen, Prunus, landschapsrozen of botanische rozen (pimpernel, hugonis, moyesii, rugosa, rubrifolia), gelderse rozen, Weigela florida 'Variegata', en nog vele andere struiken.

In de keuken: de bloemen worden bereid als beignets of als siroop, door ze te laten macereren in suiker. De bloemknoppen in azijn dienen om salades op te fleuren, en de bessen worden geconsumeerd als sap, gelei of jam, of als wijn. Ze geven een aangename smaak aan appeltaarten. Alleen de bloemen en bessen zonder hun stelen zijn eetbaar, de rest van de plant kan giftig zijn.

In de tuin:

De bladeren van vlier staan bekend om het versnellen van de afbraak van compost. Het vliermengsel blijkt nuttig in biologisch tuinieren om valse meeldauw en aantastingen door bladluizen of knaagdieren te bestrijden: laat 1 kg bladeren enkele dagen weken in 10 L water en spuit verstandig. Men kan hem ook planten in een boomgaard, waar hij vogels aantrekt die insecten eten.