Sambucus nigra Anatole - Gewone vlier

De Sambucus nigra 'Anatole' is een mooie vorm van de zwarte vlier met een groot, frisgroen tot goudgeel blad. De jonge bladeren die in het voorjaar verschijnen zijn limoengroen van kleur en naarmate ze ouder worden, wordt de onregelmatige mozaïek van twee kleuren, donkergroen en geel, steeds duidelijker. In de vroege zomer tooit de plant zich met grote, wollige witte schermen, gevolgd door eetbare zwarte bessen. Dit ras groeit krachtig en vormt een grote, opgaande, brede en ronde struik. Hij bloeit en draagt minder vruchten dan de soort.

De Sambucus nigra 'Anatole' is een plant die behoort tot de kamperfoeliefamilie (Caprifoliaceae), net als de kamperfoelies. Hij is voortgekomen uit Sambucus nigra, een wilde soort die wijdverspreid is in Europa, Noord-Afrika en tot in Klein-Azië. De zwarte vlier is een opportunistische en zeer aanpasbare wilde soort, te vinden in lichte bossen, hagen, braakliggende terreinen, kustduinen en ook in de buurt van bebouwing, waar hij al duizenden jaren samenleeft met de mens. Het is dus een weinig eisende en echt makkelijk te kweken struik voor vrijwel elke plek. De vorm 'Anatole' heeft een opgaande en ronde groeiwijze en bereikt een hoogte van 3 tot 5 m bij een breedte van 2 tot 4 m, met een vrij krachtige groei. Zijn blad is bijzonder licht; zijn bladeren zijn langer dan die van de soort, ongeveer 15 cm. Ze zijn opgedeeld in talrijke deelblaadjes die in het voorjaar citroengroen zijn. In de zomer wisselt het blad af tussen donkergroen en lichtgroen. De bloei vindt meestal plaats in juni (iets eerder of later afhankelijk van het klimaat), in de vorm van zeer duurzame schijnschermen met een doorsnede van 10 tot 20 cm. De kleine, geurige witte bloemetjes met 5 bloembladen worden gedragen door roodachtige bladstelen. De vruchten, eetbaar en smakelijk, zijn zwarte tot zwartpaarse bessen met zacht vruchtvlees, met een diameter van 6 tot 8 mm.

De zwarte vlier 'Anatole' is een uitstekende haagstruik, die beschermd moet worden tegen hete, brandzonnige standplaatsen die het blad zouden kunnen beschadigen. De lichte kleur van de kruin maakt de vlier 'Anatole' perfect voor kleurrijke samenstellingen of als lichte achtergrond voor kleinere struiken met donkergroen of purper blad. Je kunt ook een rij planten met vlierrassen in verschillende kleuren: van geel tot tweekleurig en van donkergroen tot diep bordeauxrood. Zoals alle vlierstruiken is hij zeer winterhard en gemakkelijk te integreren in een heestergroep met voorjaars- of zomerbloeiers zoals seringen, boerenjasmijn, sneeuwballen, of als achtergrond achter grote vaste planten (Gunnera, Ligularia, grote varens in verse grond) of op een hoek van een pad. Je kunt hem ook jarenlang in een grote pot of kuip houden.

In de keuken: de bloemen kunnen worden verwerkt tot beignets, of tot siroop door ze in suiker te laten trekken. De knoppen in azijn geven salades pit, en de bessen worden gegeten als sap, gelei of jam, of verwerkt tot wijn. Ze geven appeltaart een aangename smaak. Alleen de bloemen en bessen zonder hun steeltjes zijn eetbaar, de rest van de plant kan giftig zijn.

In de tuin:

Vlierbladeren staan erom bekend dat ze de compostering versnellen. Gier van zwarte vlierbladeren is nuttig in de biologische tuinbouw voor de bestrijding van valse meeldauw en aantastingen door bladluizen of knaagdieren: laat 1 kg bladeren een paar dagen trekken in 10 L water en spuit met beleid. Je kunt hem ook in een boomgaard planten, waar hij vogels aantrekt die insecten eten.