Hoe verbeter je de winterhardheid van planten?

Wat is winterhardheid?

Het gaat om de beoordeling van de winterhardheid van een plant. Dit hangt af van het klimaat in de regio, de fysisch-chemische eigenschappen van de bodem, de standplaats, de wind, de elementen in de omgeving en de temperaturen die in de winter worden ervaren, gedurende een kortere of langere periode.

De kaart van Frankrijk is verdeeld in USDA-winterhardheidszones die overeenkomen met de gemiddelde Europese temperaturen. In Frankrijk zijn er 5:

• zone 6: temperaturen ongeveer tussen -23 en -18 °C;
• zone 7: temperaturen ongeveer tussen -18 en -12 °C;
• zone 8: temperaturen ongeveer tussen -12 en -6,5 °C;
• zone 9: temperaturen ongeveer tussen -6,5 en -1 °;
• zone 10: temperaturen ongeveer tussen -1 en 4,5 °C.

Uiteraard zijn er verschillen afhankelijk van de plek waar je woont, die door een haag tegen de wind kan worden beschermd of door een bos, in een dal of op een helling kan liggen, in de buurt van een waterpartij kan liggen enzovoort.

Voordat je een plant kiest om in je tuin te telen, kun je beter weten hoe winterhard deze is. Zonder winterbescherming is de plant bestand tegen de temperaturen van de zone. Als je planten kiest die geschikt zijn voor een mildere winterhardheidszone dan die van jou, moet je voorzorgsmaatregelen nemen zodat ze de winter overleven, zoals:

• een vliesdoek aanbrengen;
• ze in een kas of een andere vorstvrije beschutte plek zetten;
• de stronken met mulch bedekken om ze tegen de kou te beschermen;
• sommige planten als eenjarige planten telen en elk voorjaar zaaien;
• ze uitgraven, in een pot planten en zo voorkomen dat ze in de kou overwinteren.

Lees ook ons artikel: De klimaatzones en USDA-zones in Frankrijk om je te oriënteren.

De juiste planten kiezen op basis van de winterhardheidszone, zodat ze bestand zijn tegen koude- en sneeuwgolven

Wat is een winterharde plant?

Op de etiketten van planten staat regelmatig dat ze winterhard zijn. Wat moet je daaronder verstaan? Het gaat om een plant die bestand is tegen lage temperaturen, afhankelijk van de regio waarin deze wordt geteeld. Op het etiket kun je deze informatie vaak terugvinden:

• -15 °C voor een zeer winterharde plant;
• tussen -10 en -12 °C voor een winterharde plant;
• en slechts tot -5 °C voor een half winterharde plant.

Bij lagere temperaturen kunnen planten door de kou beschadigd raken.

Verwar een vaste plant niet met winterhardheid. « vaste plant » heeft betrekking op de levensduur van een plant, terwijl «winterhard» verwijst naar het vermogen van een plant om wel of niet bestand te zijn tegen temperaturen onder nul.

Zorg voor een goed drainerende bodem

Bij het planten moet je een drainagelaag onder in het plantgat aanbrengen om het vocht te reguleren. Deze kan bestaan uit grind, kleikorrels, lavagrind of stukjes terracotta. Regen- of gietwater blijft dan niet staan, maar dringt de bodem in, waardoor de wintervorst moeilijker de wortels kan bereiken.

Leer een slecht gedraineerde bodem herkennen en lees in het artikel Hoe maak ik mijn bodem beter doorlatend? hoe je dit probleem oplost.

Bescherm je tuin tegen de wind

De warme, droge zomerwinden en de ijzige winterwinden kunnen de groei van een plant beschadigen. Denk bij het planten goed na over de standplaats van de planten en soms is het beter om te profiteren van de beschutting van een gevel of een haag om de effecten van koude wind te beperken.

Lees het artikel Hoe en waarom een windschermhaag aanleggen? voor alles wat je over dit onderwerp moet weten.

Plant op verhoogde bedden

Teelt op verhoogde bedden wordt vaak geassocieerd met permacultuur, maar niet alleen daarmee! Door lagen organisch materiaal op elkaar te stapelen om heesters, groenten, kruiden en andere planten te kweken, warmt de grond op en verbetert tegelijkertijd de waterafvoer. De zonnestralen worden opgevangen door de bovenkant van het verhoogde bed, maar ook door de zijkanten. Doordat de grond zo eerder in het jaar opwarmt, kun je vroeger beginnen met zaaien en planten. Regen- en gietwater wordt bovendien beter afgevoerd, omdat het rechtstreeks naar de wortels van de planten stroomt.

Deze teelt op verhoogde bedden biedt dus de mogelijkheid om min of meer winterharde planten te telen (let er wel op dat je je winterhardheidszone respecteert).

Plant hagen

Naast het afbakenen en afsluiten van een terrein met de buren om beschut te zijn tegen nieuwsgierige blikken, hebben hagen van groenblijvende heesters, al dan niet bloeiend, de neiging een microklimaat te creëren en te voorkomen dat planten uitdrogen door hun rol als windscherm. Ze vormen namelijk barrières tegen warme of koude wind. Ook zorgen ze bij hoge temperaturen voor een aanzienlijke schaduw. Een enkele of gemengde haag reguleert de wisselende weersomstandigheden door de seizoenen heen.

Een haag vermindert ook de verdamping van de bodem en verhoogt de wintertemperaturen met 1 tot 2 °C, afhankelijk van de regio. Door olijfwilgen (Elaeagnus ebbingei), cotoneasters, westerse levensbomen (Thuja occientalis), Photinia’s, zuurbessen (Berberis), kardinaalsmutsen (Euonymus), wilde ligusters (Ligustrum vulgare) en tal van andere soorten als haag te planten, creëer je een beschutte omgeving waarin je planten kunt telen die niet altijd worden aangeraden voor jouw winterhardheidszone.

Plant bomen

Net als bij heesterhagen kiest u loofbomen om 365 dagen per jaar de wind, regen en hagel te filteren en de planten eronder te beschermen tegen late vorst in het voorjaar. De bomen bevorderen temperatuurschommelingen in de tuin en verhogen daardoor de vroegheid van de te telen planten. Planten in de buurt zullen minder transpireren, beter ademen en gezond blijven. Denk naast sierbomen ook aan fruitbomen, die dezelfde voordelen bieden voor de winterhardheid van naburige planten en u bovendien een overvloedige en smakelijke oogst opleveren. Het is aan te raden rassen te kiezen die geschikt zijn voor uw grondsoort, zoals:

• winterharde bomen, zoals de valse christusdoorn (Gleditsia triacanthos f. inermis ‘Ruby Lace’), de haagbeuk ‘Rockhampton Red’ (Carpinus betulus ‘Rockhampton Red’) of de bonte hulst (Ilex aquifolium ‘Argenteomarginata’);
• palmen die overal in Frankrijk kunnen worden aangeplant, zoals de Chinese waaierpalm (Trachycarpus fortunei), die winterhard is tot -18 °C, of de Europese dwergpalm (Chamaerops humilis), winterhard tot -10 °C;
• exotische maar winterharde fruitbomen die u in alle delen van Frankrijk kunt telen, zoals de honingbes (Lonicera kamtschatica), winterhard tot -40 °C, of de ananasguave (Feijoa sellowiana), die temperaturen tot -12 °C verdraagt.

Meer lezen

• Vond je dit artikel interessant? Lees meer over dit onderwerp in onze adviesfiche: Hoe bepaal je de winterhardheid van een plant?