Opuntia monacantha - Schijfcactus

De Opuntia monacantha is een snelgroeiende cactus die zeer langgerekte schijven vormt. Ze hebben een mooi heldergroene kleur en vormen een prachtig decor voor de felgele zomerbloei. De grote bloemen ontvouwen zich aan de rand van de schijven en geven daarna peervormige vruchten, groen tot rood van kleur. Na enkele jaren een hoogte van 2 m bereikend, verdraagt deze Opuntia milde winters aan de kust. elders kweekt u hem in een pot als kasplant om hem vorstvrij te kunnen overwinteren.

De Opuntia of schijfcactus behoort tot de grote familie van de Cactaceae, een zeer diverse plantengroep die liefhebbers en verzamelaars fascineert. Deze familie telt bijna 90 geslachten met uiteenlopende vormen: sommige soorten hebben een bolvorm, zoals de Ferocactus, terwijl andere de vorm van een zuil aannemen, zoals de Trichocereus cuzcoensis, of nog originelere verschijningsvormen vertonen (behaarde cactus...). Van al deze cactussen neemt het geslacht Opuntia een belangrijke plaats in met ongeveer 250 soorten. De bekendste is ongetwijfeld de cactusvijg, oorspronkelijk uit Mexico. De vruchten worden veel gegeten in mediterrane gebieden, waar de plant zich geleidelijk heeft genaturaliseerd. Vaak 'schijfcactus' genoemd, onderscheidt Opuntia zich gemakkelijk door zijn grafische silhouet. Hij ontwikkelt zich in platte segmenten die op schijven lijken en die zich van nature vertakken naarmate hij groeit.
De Opuntia monacantha is een soort afkomstig uit Zuid-Amerika: Argentinië, Uruguay, Paraguay en Brazilië. Hij groeit in vochtige subtropische of tropische laaglandbossen en op zandige oevers, van zeeniveau tot 1000 m hoogte. In deze streken vormt hij een imposante plant met een 'stam' tot 20 cm diameter, die een massa vertakte schijven draagt die wel 6 m hoog kan worden! In ons klimaat wordt hij in de vollegrond meestal 2 tot 3 m hoog, en minder wanneer hij in een kuip wordt gekweekt in regio's waar hij niet permanent in de tuin kan worden geplant. Ook de schijven (cladodiën genoemd) die in zijn oorspronkelijke habitat tot 30 cm lang en 12,5 cm breed worden, zijn gewoonlijk iets kleiner. Ze hebben een omgekeerd eivormige tot langwerpige, soms zelfs smalle vorm. Ze zijn vlezig, met een glad oppervlak en een heldergroene epidermis. Deze schijfcactus is vrij weinig doornig en vormt meestal één of twee doorns per areool (die anatomisch gezien omgevormde bladeren zijn, terwijl de schijven zelf stengels zijn). De areolen zitten verspreid over de schijven; de areolen in de bovenste helft zijn vaak doornig, de lagere zijn onbewapend. Desondanks blijven de doorns, die tot 4 à 5 cm lang kunnen worden, erg scherp! Hun kleur varieert van wit tot bruin.
Snelgroeiend (hij is invasief geworden in Australië en Zuid-Afrika na introductie) kan de Opuntia monacantha in 4 tot 5 jaar al een dichte struik van meer dan 1 m hoog vormen en in 10 jaar 2 m of meer bereiken. Als het klimaat gunstig is, kan hij 3 tot 10 schijven per jaar produceren, die zich van nature rijkelijk vertakken. Jonge exemplaren kunnen dus vrij snel bloeien, met prachtige felgele bloemkronen, met roodachtige middennerven en een dicht hart van eveneens gele meeldraden. De bloemen meten 6 tot 8 cm in diameter en zijn, zoals vaak bij cactussen, bijzonder sierlijk. Ze bloeien in de zomer en verschijnen aan de rand van de schijven. Na het verwelken veranderen ze langzaam in (eetbare maar smakeloze) vruchten, peervormig, 7 cm lang en 5 cm in diameter, met een kleur die varieert van groenachtig tot roodachtig.

De Opuntia monacantha is een interessante schijfcactussoort vanwege zijn formaat en prachtige bloei. Aan de kust en in andere beschutte gebieden kan hij een mooie omvang bereiken en zo een droge tuin structuur geven, samen met langzamer groeiende soorten. Speel met de verschillende vormen door hem te combineren met Agaves met sculpturale rozetten, Yucca's met stevige stammen en rijke bloei, schoonmoedersstoelen (Echinocactus grusonii) met hun ronde vorm, of Dasylirions met de zo esthetische draadvormige bladeren. In te koude streken houdt u hem in een pot om hem alleen in het mooie seizoen naar buiten te zetten – gegarandeerd een exotisch effect!