Olijfboom Olea europaea Grossanne

De Olijfboom of Olea europaea 'Grossanne', ook bekend onder de naam 'Groussan', komt oorspronkelijk uit de vallei van Les Baux-de-Provence. Het is een variëteit die voornamelijk wordt geteeld in de Bouches-du-Rhône. Het is een zelfbestuivende, vrij vroege variëteit, gewaardeerd om zijn winterhardheid en robuustheid. De boom produceert ovale olijven van een mooi formaat, die zowel als tafelolijven als voor de productie van olie gebruikt kunnen worden. Zijn olijven worden nog groen geoogst of op volle rijpheid wanneer ze zwart zijn geworden, in november. De 'Grossanne' kan korte vorstperioden weerstaan van -12 tot -15°C in zeer goed doorlatende grond. Maar zoals alle olijfbomen heeft de boom een lange warme periode nodig tussen de zomer en het najaar om zijn vruchten te laten rijpen.

Koop geen oud exemplaar dat zonder zorg uit zijn geboortegrond is gerooid: het zal 5 tot 10 jaar nodig hebben om hiervan te herstellen of het zal simpelweg afsterven! Plant liever een jonge olijfboom die "goed geworteld in zijn pot" staat, geef hem de eerste twee of drie zomers regelmatig water en u zult verbaasd zijn over de snelheid waarmee hij zich ontwikkelt!

De aanwezigheid van de Olea europaea, simpelweg Olijfboom genoemd, rond de hele Middellandse Zee, gaat terug tot in de nacht der tijden, tot aan de zondvloed, zou je kunnen zeggen. Zowel sierboom als voedselproducerende boom, is hij onlosmakelijk verbonden met het mediterrane landschap, net als de vijgenboom, de steeneik, de cipres van Provence 'Pyramidalis', de granaatappelboom en de wijnstok. Deze iconische boom heeft zijn naam gegeven aan de botanische familie van de olijffamilie (Oleaceae).

De Olea europaea 'Grossane' heeft een karakteristieke olijfboomsilhouet, met een vrij korte stam die met de jaren knoestig wordt, bekroond door een breed afgeronde kruin die door snoei in vorm wordt gebracht. Uiteindelijk, na vele jaren, bereikt hij een hoogte tussen de 3 en 4 meter en een breedte van 2 tot 3 meter. Zijn groei is vrij langzaam. Zijn blad, wintergroen, bestaat uit tegenoverstaande, gaafrandige en elliptische, leerachtige bladeren, bedekt met schubvormige haartjes, min of meer smal, 3 tot 7 cm lang. Ze bedekken twijgen die bezaaid zijn met schildvormige schubben. Hun kleur is een mengeling van groen en grijs, de onderkant van de bladeren is viltig en zilverachtig. De bloei, zeer kortstondig, vindt plaats gedurende een week tussen maart en mei, afhankelijk van het klimaat. De bloemen, wit of geelachtig, zijn gegroepeerd in okselstandige pluimen. De vruchten, de olijven, zijn vlezige steenvruchten met een harde pit, ovaal, eerst groen dan paarsachtig tot zwart bij rijpheid. Ze hebben een extreem scherpe smaak en zijn niet eetbaar zoals ze zijn: ze moeten een bewerking ondergaan of een zeer lange rijping buiten de boom voordat ze geconsumeerd kunnen worden. Deze vruchtzetting vindt plaats na ongeveer tien jaar. De schors van deze olijfboom, grijs en glad als hij jong is, barst met de leeftijd, terwijl de boom wortelopslag aan de voet van de stam produceert.

De olijf 'Grossanne' is groter dan die van andere in de Bouches-du-Rhône geteelde variëteiten, wat hem zijn naam heeft opgeleverd. Het vruchtvlees is pulpachtig en relatief zacht. Liefhebbers zullen van zijn olie zeggen dat hij zacht en fruitig is, specialisten zullen zeggen dat hij een "zwart fruitig" aroma bevat met tonen van amandel. Er wordt ook gesproken, bij groen fruitig, van een "olie zonder scherpte of bitterheid, met een licht fruitig aroma met tonen van grapefruit en tomaat". "In zwart fruitig fermenteert deze olijf snel en draagt hij, in combinatie met andere variëteiten, bij aan het verhogen van het totale aromaprofiel met tonen van gekonfijt fruit en jam zonder een sterke toename van de zuurtegraad te veroorzaken."

De olijfboom 'Grossane' is zeer droogtebestendig en houdt van goed doorlatende, zelfs stenige grond. Maar hij verdraagt geen vochtige en zeer koude winters en produceert geen olijven ten noorden van de Loire: zijn teelt in vollegrond voor de olijvenoogst is bij voorkeur voorbehouden aan de zone… van de olijfboom, zo toepasselijk genoemd. Liefhebbers van deze kleine boom kunnen hem desalniettemin overal elders in een grote kuip adopteren, te beschermen tegen strenge vorst in de winter.

De Olijfboom 'Grossane' vindt van nature zijn plaats in een mediterrane tuin, in een boomgaard of bij een terras. Geplaatst als solitair, geeft hij cachet aan de tuin. Vermijd hem te planten in een gazon dat in de zomer regelmatig besproeid wordt, dat bevalt hem niet. In het zuiden plant men vaak een klimroos zoals 'Alberic Barbier', 'Albertine', 'Felicia' of 'Sénateur Lafolette' aan de voet van een olijfboom. Als dit de oogst (in november) niet vergemakkelijkt, vormen ze een even charmant als elegant duo wanneer de roos in bloei staat. Meer naar het noorden kweekt men hem liever naast oleanders, in grote kuipen, die in de winter beschut kunnen worden.

Een zeer oude boom: de Olijfboom, genaamd "Le Roi des Rois" in Roquebrune-Cap-Martin, in de Alpes-Maritimes, heeft een stammenkrans van 20 meter omtrek, die de omringende rotsen omvat; hij zou tussen de 1000 en 2000 jaar oud zijn.