Cupressus sempervirens Pyramidalis - Italiaanse cipres

De Cupressus sempervirens 'Pyramidalis', in de volksmond vaak Italiaanse cipres genoemd, is een smal zuilvormige vorm van deze grote, groenblijvende conifeer met donkergroen loof. Een icoon van Toscane, deze boom groeit snel in zijn jonge jaren en kan wel 500 jaar oud worden. Uiteindelijk vormt hij de karakteristieke, markante silhouet die zo bepalend is voor mediterrane landschappen. Deze cipres is perfect om een entree te accentueren of een grote ruimte structuur te geven. Het is een kostbare boom voor zonnige tuinen, omdat hij zich uitstekend aanpast aan stenige, arme grond, droogte en harde wind.

Cupressus sempervirens is een soort uit de cipresfamilie (Cupressaceae), die oorspronkelijk uit Azië zou komen, maar al sinds lange tijd is ingeburgerd in mediterrane streken vanwege zijn uitstekende aanpassing aan droogte, wind en matige grond. In het wild komt hij voor in droge, open bossen, meestal op kalkhoudende bodem. Hoewel verwant aan de Chamaecyparis, verschilt hij door zijn ronde twijgjes, die als een borstel rond de hoofdas staan, en zijn grotere kegels met houtige schubben. 'Pyramidalis' is een cultivar die is verkregen door selectie van de 'Stricta'-vorm, die in het wild kan worden gevonden. Hij heeft, naast de rechtopstaande takken, een veel uitgesprokener zuilvormige groeiwijze dan zijn 'ouder'. Het is de meest aangeplante variëteit.

'Pyramidalis' is een hoge, smalle variëteit die een hoogte van 10 tot 14 meter of meer kan bereiken, met een breedte van 1 tot 1,20 meter. Op 6-jarige leeftijd bereikt hij onder goede omstandigheden al een hoogte van zo'n 6 meter. Deze variëteit produceert vruchten, die de takken kunnen verzwaren en verbreden, wat soms een wat warrig silhouet kan geven – maar niet zonder charme. Snelgroeiend in zijn jeugd, krijgt 'Pyramidalis' een aromatisch, donker loof van kleine, stompe blaadjes met harsklieren, die dakpansgewijs op korte twijgjes staan, die zelf weer op rechtopstaande takken groeien. Net als bij alle gewone cipressen is zijn hout zeer geurig en komt er hars vrij onder de bruingrijze, vrij dunne en gebarsten schors. Zijn wortelstelsel is penwortelvormig, waardoor hij zich zeer diep in de grond kan verankeren om water en voedsel op te nemen en bestand is tegen wind, zelfs harde wind. Zijn winterhardheid is goed op doorlatende grond, tot ongeveer -15°C. Maar zijn statige silhouet houdt niet van de last van sneeuw, die het blijvend kan vervormen!

De Toscaanse cipres 'Pyramidalis' is perfect om een oprit of ingang te flankeren, bijvoorbeeld in een groep van drie, zoals vroeger de gewoonte was in de Provence: zowel een teken om bezoekers welkom te heten als een baken voor verdwaalde reizigers dat op menselijke aanwezigheid, vers water of een warm haardvuur wijst. Een zegen voor tuinen op stenige grond, waar weinig bomen het goed doen, geeft zijn majestueuze vorm een unieke structuur aan een tuin, of deze nu modern, Italiaans of mediterraan van stijl is. Je kunt hem ook solitair gebruiken, omringd door grijsbladige planten (alsem, lavendel, Melianthus major, Perovskia atriplicifolia ‘Blue Spire’) of in een groenblijvende haag, samen met bijvoorbeeld de aardbeiboom (Arbutus unedo), steeneik (Quercus ilex), jeneverbes en zijn variëteiten, Ceanothus arboreus 'Skylark', of Elaeagnus × ebbingei.

De Italiaanse cipres symboliseert onsterfelijkheid. Zijn geurige hout, dat vroeger bij alle begrafenisrituelen aanwezig was, werd ook verbrand als wierook.