Franklinia alatamaha - Franklinboom

De Franklinia alatamaha, vernoemd naar Benjamin Franklin en de Georgische rivier de Alatamaha waar hij in oktober 1765 werd ontdekt, is een kleine boom die in het wild is uitgestorven en zijn voortbestaan alleen te danken heeft aan een plantenliefhebber genaamd John Bartram, die hem meer dan twee eeuwen geleden in zijn tuin in Philadelphia zaaide. Hoewel hij weinig voorkomt in de teelt, verdient deze verre familie van de camelia door zijn duidelijke sierwaarde zeker een plek in de tuin: met zijn gemiddelde grootte draagt hij een prachtig bladverliezend loof dat in het najaar in vlammen opgaat, terwijl zijn lange bloei met witte bloemen en een zoete geur van viooltjes pas halverwege de winter eindigt. Hoewel de teelt van de Franklinboom nogal delicaat is, moet men bedenken dat elke tuinier die deze prachtige soort in zijn tuin adopteert en laat aclimatiseren, een volwaardige speler wordt in het voortbestaan ervan.

De Franklinia alatamaha, de enige vertegenwoordiger van het geslacht Franklinia, is een kleine boom uit de theeplantfamilie, afkomstig uit de vallei van de Alatamaha-rivier in de staat Georgia, VS. De Franklinboom groeit langzaam en ontwikkelt zich ofwel als een kleine boom met een vrij korte, enkele stam, bekroond door een min of meer piramidale, ronde kroon, ofwel in een meer struikachtige vorm, geworteld op meerdere stammen. Hij bereikt in ons klimaat gemiddeld een hoogte van 5 m bij een breedte van 1,50 m tot 2,50 m, afhankelijk van of hij een enkele of meerdere stammen heeft. De schors is grijs van kleur en voorzien van groeven. Het wortelstelsel van de Franklinia is vezelig en kwetsbaar; hij houdt niet van verplanten.

Het bladverliezende loof bestaat uit grote bladeren die afwisselend op de twijgen zijn gerangschikt. Ze zijn 12 tot 15 cm lang, omgekeerd eirond tot langwerpig van vorm en gedragen door een kort steeltje. Fijn getand aan de rand, zijn ze glanzend, donkergroen aan de bovenkant, lichter aan de onderkant en krijgen ze in het najaar vlammende tinten, roodoranje van kleur.

De Franklinboom wordt al snel een van de mooiste attracties in de tuin: geplaatst als solitair op een prominente plek, zal hij menig bezoeker verbazen en zijn gastheer trots maken, die erin geslaagd is deze zeldzame kleine boom in zijn tuin te laten aarden. Kies zorgvuldig de standplaats, bij voorkeur een zonnige en beschutte plek uit de droge, koude wind in koelere streken, of halfschaduw in drogere en warmere streken. Bestand tegen korte vorstperiodes tot ongeveer -15°C, houdt hij van goed doorlatende, zanderige, humusrijke, veenachtige en zure grond, zoals bijvoorbeeld te vinden is in onze tuinen in Bretagne, de Sologne, het Centraal Massief of Aquitanië. Kies als begeleidende planten eenvoudige struiken die hem niet zullen overschaduwen, zoals kornoelje, wollige sneeuwbal of een boerenjasmijn...

Om verder te lezen:

De oorzaak van het uitsterven van de Franklinboom is een beetje onduidelijk; het is waarschijnlijk dat verschillende factoren zoals branden, ontbossing, overstromingen, de honger van verzamelaars en bepaalde schimmelziekten die samen met katoen werden geïntroduceerd, verantwoordelijk zijn voor zijn verdwijning. Alle exemplaren die momenteel verkrijgbaar zijn, stammen af van de paar exemplaren die John Bartram in Philadelphia plantte. Tegenwoordig zijn er naar schatting ongeveer 2000 exemplaren over de hele wereld, uitsluitend in cultuur.