Crataegus mexicana - Mexicaanse meidoorn

De Crataegus mexicana, ook bekend als Mexicaanse meidoorn of Manzanilla, is een fruitboom die in Nederland nog weinig bekend is. Het is een nauwe verwant van de azarooldoorn (Crataegus azarolus), maar onderscheidt zich door zijn groeikracht en winterhardheid tot -12°C. Hierdoor kan hij zich goed aanpassen aan veel Nederlandse tuinen, ook op beschutte plekken. De bloei vindt plaats in april-mei, gevolgd door de vorming van vele vruchten ter grootte van een kleine appel, die bij rijping geel en rood kleuren. Ze rijpen rond eind augustus-september in het laagland en rond november-december op wat hoger gelegen plekken. Zeer decoratief, de vruchten blijven wekenlang aan de boom hangen. Als ze niet worden geoogst, zijn ze een feestmaal voor vogels en ander wild. Deze kleine boom van 5 tot 6 meter hoog past zich aan aan alle grondsoorten, zelfs droge, kalkhoudende of stenige grond.

De Crataegus mexicana is afkomstig uit Midden-Amerika, voornamelijk uit de bergachtige gebieden van Chiapas (Mexico) en Guatemala, waar hij in het wild groeit op hoogtes tussen 1000 en 3000 meter. Hij behoort tot de Rozenfamilie (Rosaceae), net als de wilde roos en de pruimenboom. In Spaanstalige landen wordt hij Manzanilla genoemd, een naam die is afgeleid van Manzana, wat 'appel' betekent. In Mexico, waar hij meer voorkomt, wordt hij Tejocote genoemd, wat 'zure steen' of 'steenpruim' betekent. In dit land zijn de vruchten een onmisbaar ingrediënt voor de Mexicaanse punch die met Kerstmis en Nieuwjaar wordt geserveerd. De schors wordt in de traditionele geneeskunde gebruikt voor de behandeling van ademhalingsproblemen. Het hout is zeer hard en geschikt voor het maken van gereedschapsstelen. Dankzij zijn goede compatibiliteit is deze meidoorn een uitstekende onderstam voor appelbomen, perenbomen en kweeperenbomen.

Hij vormt een kleine boom met een vrij korte stam en dichte vertakkingen die een brede, ronde kroon vormen. Uiteindelijk, na enkele jaren, kan deze meidoorn 6 tot 7 meter hoog en 4 tot 5 meter breed worden, onder optimale omstandigheden. Zijn vele soepele twijgen, die weinig doorns hebben, dragen het halfwintergroene blad. De lancetvormige bladeren zijn 4 tot 8 cm lang, hebben een getande rand, zijn donkergroen en glanzend aan de bovenkant en doffer aan de onderkant. Ze kunnen een deel van de winter aan de boom blijven. De bloei vindt plaats in april, in de vorm van trossen of schermen met kleine bloemen van 2 cm diameter, met 5 witte bloemblaadjes. Ze verspreiden een geur die vaak als onaangenaam wordt ervaren, zoals die van rottende vis. Desalniettemin worden ze druk bezocht door bijen en muggen, de belangrijkste bestuivers. Afhankelijk van de regio zijn de vruchten eind augustus-september rijp. Ze groeien in trossen en variëren in grootte van 1,5 tot 3 cm in diameter. Ze zijn rond of ovaal en lijken op kleine appeltjes die bij rijpheid geel tot oranjerood kleuren. Ze zijn vrij hard, vandaar de soms gebruikte naam 'steenpruim', en bevatten 5 vrij harde, bruine pitten. In bergachtige gebieden, afhankelijk van de hoogte, kan de rijping van de vruchten oplopen tot november-december.

Een volwassen Mexicaanse meidoorn kan tot 20 kg vruchten per jaar produceren. Rijk aan vitamine C en ijzer, hebben ze een melige en sappige textuur, met een zoete smaak die aan appel doet denken. Ze kunnen vers gegeten worden; in Mexico zijn de vruchten zeer geliefd tijdens de kerstfeesten. Meestal worden ze echter gekookt gegeten in gelei en jam, met suiker toegevoegd, en ze kunnen worden gedroogd of ingemaakt. In Guatemala en Mexico worden de vruchten gebruikt voor het maken van een siroop, waarmee frisdranken worden gearomatiseerd.

De Manzanilla is een zeer robuuste en winterharde kleine boom die zich gemakkelijk aanpast aan alle grondsoorten, zelfs droge, stenige of kalkhoudende grond, maar op diepere en rijkere grond zullen zijn groei en vruchtopbrengst het hoogst zijn. Een zonnige standplaats is perfect en een evenwichtssnoei in februari is voldoende. Met zijn bescheiden omvang past deze struik in elke tuin, solitair of in een border. Hij kan worden geplant in een milieuvriendelijke haag, samen met bijvoorbeeld vuurdoorns, sierappels, dwergmispels, wilde peer, kweeperenboom of kardinaalsmuts. Zo biedt hij onderdak en voedsel aan tal van insecten, vogels en kleine zoogdieren. Hij past perfect in een fruithaag in combinatie met andere fruitbomen zoals granaatappelbomen, Japanse wolmispel, amandelbomen, jujubeboom, vijgenbomen of olijfbomen...