Ziziphus jujuba - Chinese dadel

De Gewone Jujube, in het Latijn Ziziphus jujuba, is een kleine fruitboom van Chinese herkomst die vroeger veel werd aangeplant in mediterrane streken, vooral in de boomgaarden en tuinen van de Provence. Deze kleine roodachtige, vlezige vruchten, jujubes of soms Chinese dadels genoemd, werden in het najaar en de winter licht verschrompeld geoogst om gekookt, gedroogd of gekonfijt te worden gegeten. In de siertuin biedt de jujube een prachtig glanzend blad dat in de herfst goudgeel kleurt, de aanwezigheid van zijn bijna zwarte, gebarsten schors in de winter en een discrete maar geurige en zeer aantrekkelijke bloei voor bijen. Te telen tot in de omgeving van Parijs, is de jujube, net als de granaatappel, perfect aangepast aan de hardheid van het mediterrane klimaat en de bodem. Hij zal alleen vruchten dragen als hij veel warmte krijgt.

De Ziziphus jujuba is een kleine boom met stekelige twijgen en blad die in het wild voorkomt van China tot Klein-Azië, meestal op zeer kalkhoudende, droge, kleiachtige grond. Hij behoort tot de wegedoornfamilie (Rhamnaceae) en is een neef van de Rhamnus alaternus (Italiaanse wegedoorn), de sporkehout (vuilboom), maar ook van de ceanothus. Het is een hermafrodiete en zelfbestuivende plant die vele jaren in de tuin kan leven. De jujube heeft een krachtig wortelstelsel, zowel diepgaand als zeer uitgebreid: een oude plant kan, wanneer hij tot op de grond wordt teruggesnoeid, veel uitlopers produceren die op meer dan 10 meter van de stam opduiken en waarvan het moeilijk is om er vanaf te komen. Deze eigenschap, die in een kleine tuin niet gewaardeerd wordt, is waardevol voor het vormen van ondoordringbaar struikgewas of zeer afschrikkende, verdedigende hagen aan de rand van een groot terrein.

Deze kleine boom met een enkele of meerdere stammen heeft een opgaande groeiwijze en een bossige kroon die wordt gedragen door vrij flexibele, min of meer overhangende twijgen. Met een vrij snelle groei bereikt hij ongeveer 6 meter hoogte en 3 meter breedte, afhankelijk van de groeiomstandigheden. Zijn schors krijgt op leeftijd een zeer donkere tint en een zeer ruw uiterlijk. Zijn stekelige, donkerbruine twijgen dragen aan korte, eveneens gestekelde bladstelen kleine, lancetvormige, leerachtige blaadjes van 2 tot 5 cm lang, fijn getand aan de rand en gemarkeerd door 3 nerven. Het blad is glanzend aan de bovenkant. De bloei vindt plaats van juni tot augustus, afhankelijk van het klimaat, in de vorm van minuscule geelachtige tot groenachtige bloempjes zonder kroonbladen, gegroepeerd in kleine trossen in de bladoksels. Ze zijn weinig opvallend maar aangenaam geurend en trekken veel bestuivende insecten aan. Op de bloemen volgen de vruchten, op planten van minimaal 5 jaar oud. Het zijn kleine ovale steenvruchten die op olijven lijken. Hun kleur gaat van lichtgroen naar roodbruinachtig bij rijpheid. Het vruchtvlees rond een harde pit is niet overvloedig: wanneer de vrucht overrijp is, heeft het de consistentie van een dadel en een zoete, wat flauwe smaak.

In een gunstig klimaat wordt de gewone jujube in een boomgaard geplant, maar ook in de siertuin, samen met de vruchtdragende granaatappel, de olijfboom, de vijgenboom en de wijnstok. Als hij niet voor zijn vruchten wordt gekweekt, is het heel goed mogelijk om hem op te nemen in een levende of verdedigende haag, waar hij gezelschap houdt van de meidoorn, de vuurdoorn, de Japanse sierkwee en goed gewapende rozestruiken zoals de Rosa rugosa of de klimroos 'Mermaid'. Al deze planten stellen weinig eisen, zijn perfect zelfredzaam eenmaal gevestigd, sierlijk en waardevol voor de biodiversiteit.