5 originele eetbare wortels om in de tuin te kweken

Kurkuma: kleurrijke specerij met smaak en voordelen

Beschrijving

Je kent kurkuma ongetwijfeld, deze oranje specerij met een peperachtige smaak, die geliefd is om zijn vele gezondheidsvoordelen. Dit belangrijke ingrediënt van curry geeft talrijke gerechten meer smaak en kleur en neemt je smaakpapillen mee naar Azië. Dit poeder wordt gewonnen uit de wortelstokken van Curcuma longa, een kruidachtige plant die verwant is aan gember, ook wel Indische saffraan of saffraan voor de armen genoemd.

De wortelstokken van Curcuma longa worden ook gebruikt om textiel te verven, en dat is goed te begrijpen: hun geeloranje kleur is helder en hardnekkig en kan gemakkelijk handen, keukengerei en het werkblad bevlekken! Maar deze ‘magische specerij’ is ook interessant vanwege haar geneeskrachtige eigenschappen, die in de fytotherapie worden benut.

De plant wordt 60 cm tot 1 meter hoog en 50 cm breed. Ze produceert grote, lancetvormige bladeren met een exotische uitstraling. In de zomer verschijnen mooie, kleurrijke en zeer sierlijke bloeiaren, waarin crèmeachtig wit, mauve en geel samenkomen.

Oogst en bewaren van Curcuma longa

De aromatische wortelstokken ontspringen aan een ondergrondse knol; ze worden aan het einde van de zomer geoogst, wanneer het blad geel wordt en verdroogt. Het is dan tijd om de stengels vlak boven de bodem af te knippen en de wortelstokken met de hand (denk eraan handschoenen aan te trekken!) of met een schepje uit de grond te halen. Maak ze zorgvuldig schoon.

Je kunt ze vers, geraspt of in stukjes gesneden eten. Verwijder eenvoudig het dunne schilletje door het met een lepel af te schrapen, net als bij gember. Voor een langere houdbaarheid kook je ze, verwijder je de schil, snijd je ze in stukjes en laat je ze drogen op een warme, droge plek. Daarna kunnen ze tot poeder worden vermalen.

Curcuma longa kweken

Wat de teelt betreft, houdt Curcuma longa van een warme standplaats en vochthoudende bodems, die doen denken aan de moessonomstandigheden van haar herkomst. Omdat de plant weinig winterhard is (ongeveer -3 tot -6 °C), kan ze alleen in de volle grond worden gekweekt in mediterrane streken waar het niet of nauwelijks vriest en de winters vrij droog zijn. Elders is teelt in potten echter goed mogelijk.

Zorg voor een goed doorlatend substraat dat rijk is aan organische stof. Geef zorgvuldig water en besproei het blad, want de plant heeft veel water nodig en houdt tijdens haar groei van vochtigheid. Zet je plant van het voorjaar tot het einde van de zomer buiten op een zonnige, tegen overheersende wind beschutte standplaats. Stop in het najaar met water geven en zet de plant droog weg.

Let op: Curcuma alismatifolia (ook wel siamtulp en siamtulp genoemd) is een niet-eetbare sierplant, die vooral wordt gewaardeerd om haar spectaculaire bloei.

Meer lezen:

• Kurkuma: planten, oogsten en voordelen
• Waar komen ze vandaan? Kurkuma
• Hoe oogst en gebruik je kurkuma in de keuken?

Plant en wortelstok van Curcuma longa

Glycyrrhiza glabra: de bekende zoethout

Beschrijving

Als de naam Glycyrrhiza glabra je in eerste instantie niets zegt, is het vrijwel zeker dat je de eetbare wortel kent, die het in de banketbakkerij geliefde zoethout levert! De wortel wordt in de fytotherapie ook gebruikt vanwege zijn geneeskrachtige eigenschappen.

Deze kruidachtige vaste plant van mediterrane oorsprong, die ook wel zacht hout, zoet hout, zoete wortel of regalisse wordt genoemd, produceert aromatische eetbare wortels. Maar ze is ook interessant vanwege haar sierwaarde. Na verloop van tijd vormt ze een mooie bossige pol van ongeveer 1,50 meter in alle richtingen, met bladeren die in deelblaadjes zijn verdeeld. In de zomer verschijnen kleine bloemtrossen met vlinderbloemige bloemen in blauw-paarse tinten, die doen denken aan de bloemen van haar verwanten uit de vlinderbloemigenfamilie.

Oogst en bewaren van Glycyrrhiza glabra

De stengels van het zoethout worden na ongeveer 4 jaar teelt in het najaar geoogst, zodra de bladeren zijn gevallen. Graaf de wortels van de wortelopslag (jonge planten) uit met een spade, zonder de wortels van de moederplant aan te raken.

Snijd ze in stengel-/worteldelen, borstel ze af en maak ze schoon onder water om resten van bodem en onzuiverheden te verwijderen. Laat ze vervolgens drogen op een warme, droge plaats. De stengels van het zoethout kunnen zo worden gekauwd of als aftreksel worden gebruikt in kruidenthee, soepen enzovoort. Je kunt ze ook tot poeder vermalen. Let op: overmatige en regelmatige consumptie kan bijwerkingen veroorzaken en wordt afgeraden.

Teelt van Glycyrrhiza glabra

Hoewel zoethout voor zijn herkomst redelijk winterhard is (-12 tot -15 °C), houdt het toch van een warm en zonnig klimaat. Geef de plant een rijke, diepe maar goed gedraineerde bodem. Ze geeft de voorkeur aan vochthoudende bodems (vochtig maar niet te nat) boven droge bodems. Let op: haar wortelstok, die uit kruipende rizomen bestaat, kan woekeren wanneer de plant het naar zijn zin heeft. Kies daarom een geschikte plek of pot.

Plant en wortels van het zoethout

Oca: kleurrijke, lichtzure knollen

Beschrijving

De oca uit Peru (Oxalis tuberosa) of zure oca is een eetbare knolwortel die populairder zou mogen zijn. Het is een vergeten groente, omdat de opbrengst lager is dan die van de aardappel. Zoals de naam al doet vermoeden, komt deze kruidachtige plant oorspronkelijk uit Zuid-Amerika, maar hij is vanwege zijn smaak toch interessant.

Hij vormt een schattig klein struikje dat in totaal niet hoger wordt dan 50 cm, met mooie klaverachtige bladeren. De jonge scheuten zijn overigens eetbaar en bijzonder lekker in een salade. In de zomer produceert de oca kleine goudgele bloemen, die in ons klimaat tamelijk onopvallend zijn.

Onder de grond ontwikkelt de plant verbazingwekkende kleine, verdikte en knobbelige knolletjes met heldere kleuren, variërend van roze tot geel, rood of paars. Wat smaak betreft bieden ze een verrassende combinatie van de zoetzure smaak van de appel en die van zuring.

Oogst en bewaren van de oca uit Peru

De oogst van deze groente vindt laat plaats aan het einde van het seizoen, vanaf half november, wanneer het blad is afgestorven. Hiervoor zijn ongeveer 8 maanden nodig. Snijd de bovengrondse delen vlak boven de bodem af en gebruik een spade om de knolletjes uit te graven. Leg ze op een lichte, maar vorstvrije plek, zodat ze wat van hun zuurgraad verliezen.

De knolletjes hebben vervolgens als voordeel dat je ze niet hoeft te schillen en ze rauw of gekookt kunt eten. Je kunt ze verwerken in dezelfde recepten als aardappelen of zoete aardappelen.

Oca’s kunnen meerdere weken op een droge, donkere plek worden bewaard, eventueel in zand.

Oca uit Peru kweken

De oca uit Peru is niet moeilijk te kweken: voor een goede ontwikkeling heeft hij alleen wat regelmatige verzorging nodig.

Geef hem een voedselrijk en diep substraat waarin water goed kan weglopen zonder te blijven staan. De standplaats kan zonnig of halfschaduwrijk zijn. Je kunt oca zowel in de moestuin als in een pot kweken, zolang die diep genoeg is.

Hoog de planten regelmatig aan (net als aardappelen) om de productie te stimuleren. Houd de bodem vochtig (maar niet te nat). Bescherm bij vroege vorst de bovengrondse delen met een vliesdoek en de voet van de plant met mulch.

Meer informatie: « Oca uit Peru: kweken, planten en oogsten».

De knol en de typische plant van Oxalis

Yacon: een eetbare knol met een verrassend zoete smaak

Beschrijving

De yacon (Smallanthus onchifolius) is een bijzonder wortelgewas uit Zuid-Amerika dat vlezige, eetbare knollen vormt. Het witte vruchtvlees en de korrelige, zoete textuur doen denken aan een peer, wat de naam van deze plant verklaart.

De plant vormt snel een pol van ongeveer 1,50 meter hoog en breed, met driehoekig blad. In de zomer verschijnen er gele bloemen die aan miniatuurzonnebloemen doen denken.

Ontdek ook het ras ‘Morado’, dat bijzonder is vanwege het roodachtige blad en de knollen met een paarsachtige schil.

Oogst en bewaren van yacon

De knollen worden in het najaar geoogst, wanneer het blad verwelkt. Steek de knollen met een spade uit de grond. Laat ze op een droge plaats drogen. Maak ze zorgvuldig schoon voordat je ze eet. Deze wortels kunnen vervolgens zowel rauw als gekookt worden gegeten (net als aardappelen), in hartige of zoete gerechten. Ze zijn enkele maanden houdbaar, beschermd tegen licht en vocht.

Yacon kweken

Yacon is een weinig winterharde vaste plant die in ons klimaat als eenjarige wordt gekweekt. Plant hem in het voorjaar, zodra de laatste vorst voorbij is. Geef de plant een voedselrijk, diep en vochtig substraat (vochtig maar niet te nat), op een zonnige standplaats.

Yaconplant en knollen van het ras ‘Morado’

Tuberoos Oost-Indische kers: bloemen, bladeren en knollen

Beschrijving

De knolcapucien (Tropaeolum tuberosum) is een mooie klimplant die oorspronkelijk uit het Andesgebergte komt. Deze vaste plant, die minder bekend is dan haar eenjarige soortgenoten, verdient het nochtans om herontdekt te worden. Als oud groentegewas produceert ze snoeren van eetbare knollen met een verfijnde, geurige smaak. Maar ook alle bovengrondse delen kunnen in de keuken worden gebruikt.

Deze rijkbloeiende plant produceert aan het einde van de zomer buisbloemen in warme kleuren, waarin geel, oranje en rood samenkomen. Het blad is al even sierlijk, rond en verdeeld in 5 gelobde delen met lichte nerven. Gebruik de bloemen en bladeren rauw in mesclunsalades. De bladeren kunnen ook worden gekookt.

De knollen kunnen rauw worden gegeten of worden gekookt om hun pittige smaak te verzachten en een mildere smaak te krijgen.

Deze snel en krachtig groeiende knolcapucien kan in enkele maanden tijd tot 2,50 meter hoog worden.

Oogst en bewaren van de knolcapucien

De oogst vindt 6 tot 7 maanden na het planten plaats, in het najaar, wanneer het blad is verdwenen. Graaf de knollen met een spade uit. Bewaar ze op dezelfde manier als aardappelen.

Teelt van de knolcapucien

Plant je knolcapucien in vochthoudende, lichte grond waarin het water niet kan blijven staan. Aard de stengels aan om de opbrengst te verbeteren. Kies een zonnige standplaats.

Omdat de winterhardheid vrij gering is (-6  tot -9 °C), wordt deze plant als eenjarige gekweekt of uitgegraven om vorstvrij te overwinteren, net als dahlia’s. Teelt in een pot is mogelijk, maar kies dan een diepe pot.

Meer informatie: « Oost-Indische kers: planten, zaaien en verzorgen ».

De mooie plant knolcapucien