Crataegus monogyna Flexuosa - Eenstijlige meidoorn

De Crataegus monogyna ‘Flexuosa’ is een variëteit van de Eenstijlige meidoorn die zich kenmerkt door zijn kleine formaat, maar vooral door zijn zeer grillige groeiwijze, bestaande uit kurkentrekkerachtige takken bezet met vreemd opgekrulde en gekreukelde bladeren. Zijn hele habitus lijkt verwrongen, wat deze plant een geheel eigen, bijzondere charme geeft. Net als de inheemse soort draagt de struik in mei witte bloemen en in het najaar rode bessen. Een zeldzame variëteit die verzamelaars en liefhebbers van curiositeiten zeker zal bekoren.

De Crataegus monogyna, ook bekend onder de namen Eenstijlige meidoorn of Witte doorn, is een soort die oorspronkelijk uit Midden- en Zuid-Europa komt. In het wild groeit deze kleine boom in loof- of gemengde bossen, in lichte bossen, aan bosranden of zelfs in open terrein (weiland). Sierlijk en milieuvriendelijk is de meidoorn ideaal voor in een gemengde haag of houtwal. Hij behoort tot de grote Rozenfamilie (Rosaceae). Het is een stekelige struik met een grote levensduur en zeer hard hout, die op volwassen leeftijd wel 10 meter hoog en 6 meter breed kan worden, met een bossige, dichte en soms wat warrige groeiwijze.

‘Flexuosa’ is een zeer zeldzame cultivar van deze inheemse meidoorn, ontdekt door de heer Smith van Ayr Nurseries vóór 1839. Het is een dwergachtige, kronkelige vorm die niet verward moet worden met Crataegus monogyna var. tortuosa, die wel 4 meter hoog kan worden. ‘Flexuosa’ groeit slechts ongeveer 10 cm per jaar en bereikt op 25-jarige leeftijd een hoogte van ongeveer 2 meter bij een breedte van 1 meter. De struik heeft een zeer onregelmatige, opgaande habitus, sterk gedraaide takken en vreemd gekromde bladeren. De schors van de stam is grijsbruin van kleur en wordt na verloop van tijd schilferig; de korte stengels dragen doorns. Het blad is bladverliezend en dus afwezig in de winter. Het bestaat uit enkelvoudige bladeren, kleiner dan die van de typesoort, die diep zijn ingesneden in 5 tot 7 getande lobben en licht opgekruld en gedraaid zijn. De nerven van het blad zijn divergerend. De bladeren zijn glanzend donkergroen van kleur, met een doffere onderkant, en worden in het najaar geel voordat ze afvallen. In mei-juni verschijnen er witte, enkelvoudige, geurige bloemen, verenigd in 6 tot 12 dichte, platte schermen. De bloemkronen hebben 5 ronde bloemblaadjes en talrijke meeldraden met lichtroze helmknoppen die paars worden. De bloemen hebben een diameter van 1 tot 2 cm en worden druk bezocht door bijen. In september-oktober verschijnen er talrijke rode vruchten met één pit, ‘meidoornbessen’ genaamd, die 6 tot 10 mm lang zijn. Ze hebben een bolvorm. Deze bessen worden gegeten door vogels.

De Crataegus monogyna ‘Flexuosa’ is een geënte plant die zich aanpast aan elke goed doorlatende grond, zelfs kalkhoudende, op een zonnige of halfbeschaduwde standplaats. Met zijn zeer bescheiden ontwikkeling en fantastische silhouet, ook midden in de winter, is hij perfect voor in een pot op het terras of als blikvanger in een kleine stadstuin. Om hem goed tot zijn recht te laten komen, kunt u aan zijn voet hoornbloem, kleine maagdenpalm of de zwartbladige slangenbaard (Ophiopogon planiscapus ‘Nigrescens’) planten. Liefhebbers van kleine kronkelige bomen zullen ook de kronkelhazelaar Corylus avellana ‘Contorta’, de hybride kronkelwilg Salix erythroflexuosa, de Robinia pseudoacacia ‘Twisty Baby’ of de kronkelige wilde citroen Poncirus trifoliata ‘Flying Dragon’ waarderen.

Nota: De Witte doorn kruist met de Crataegus laevigata (Tweestijlige meidoorn). Het is een boom die vroeger geassocieerd werd met 1 mei, met name in de Touraine. In de Middeleeuwen werd hij als kalmerend middel gebruikt om jicht en pleuritis te behandelen. Let op: overdosering kan cardiovasculaire problemen veroorzaken. Het hout wordt gebruikt voor verwarming, vroeger ook voor metalen onderdelen en in klein timmerwerk.

De term monogyna komt van het Latijnse “monogunus”, wat “met één stijl” betekent. Dit kenmerk onderscheidt deze variëteit van Crataegus laevigata, die 2 of 3 stijlen (stempels) en bijgevolg 2 of 3 pitten in de vrucht heeft.