Boekweit - Fagopyrum esculentum

Boekweit, in het Latijn Fagopyrum esculentum, ook wel bekend als boekweitzaad, is een eenjarige, bijenvriendelijke plant die wordt gekwalificeerd als een pseudograan en wordt geteeld voor zowel de eetbare zaden als als groenbemester. De voedzame, eiwitrijke bruine zaden worden gekookt gegeten zoals rijst, terwijl het meel een basisingrediënt is voor de beroemde boekweitpannenkoeken. Als groenbemester verbetert boekweit de bodemstruktuur en gaat het effectief de groei van onkruid tegen. Boekweit is bijzonder geschikt voor arme, zware, zure, compacte gronden en voor vochtige klimaten. Het wordt in het voorjaar geplant.

Boekweit behoort tot de Duizendknoopfamilie (Polygonaceae) en niet tot de familie van de granen (geslacht Triticum, familie Poaceae), ondanks de naam boekweitzaad. Het wordt als groenbemester gebruikt, vooral vanwege de 'schoonmakende' werking tegen ongewenst onkruid en de sterke bodembedekkende eigenschappen. Boekweit heeft rechtopstaande stengels van 30 tot 70 cm hoogte, met een paarsachtige kleur. De bladeren zijn omgekeerd hartvormig, terwijl de kleine, witroze tot zachtroze bloempjes dicht bij elkaar staan in trossen. Boekweit is gevoelig voor vorst. Het gedijt op alle grondsoorten, ook op arme grond.

Groenbemesters zoals boekweit, veel gebruikt in biologisch geteelde tuinen, hebben veel voordelen. Ze voeden en verbeteren de grond door verschillende voedingsstoffen toe te voegen en het microbiële leven in de bodem te stimuleren. Hun wortels lossen de grond op, breken verdichting op en beluchten de aarde. Bovendien beschermt een plantendek de bodem tegen uitspoeling (verlies van voedingsstoffen op zandgrond), tegen dichtslaan door regen (korstvorming op leemgrond) en tegen erosie (door afstromend water bij zware regenval op hellend terrein). Dit plantendek helpt ook onkruidgroei te beperken door de groei van ongewenste kruiden te voorkomen. Tot slot zijn groenbemesters vaak bijenvriendelijk en trekken ze bestuivers aan.

Groenbemesters worden gezaaid op onbeteelde percelen of op tussenliggende percelen, tussen de rijen groenten. Ze worden vernietigd, hetzij natuurlijk door de vorst, hetzij door maaien voordat het zaad zich vormt. Eenmaal vernietigd, kunnen ze ter plaatse blijven liggen als grondbedekking, of worden versnipperd en in de bovenste grondlagen worden ingewerkt, of worden opgeruimd en aan de composthoop worden toegevoegd.

De oogst: de zaden rijpen gefaseerd, vanaf eind september.

In de keuken: het glutenvrije boekweitzaad (net als quinoa en sorghum) kan op veel manieren worden bereid, als vervanging voor rijst of griesmeel. Het glutenvrije meel is perfect geschikt voor mensen met een intolerantie of allergie, maar het is niet geschikt voor broodbereiding. Om boekweitbrood te maken, is het nodig het meel te mengen met ander meel dat gluten bevat.

De tuintip: net als bij moestuinteelt is het voor groenbemesters belangrijk aan vruchtwisseling te denken: zaai niet altijd dezelfde soorten op dezelfde plek! De boekweitdoppen zijn ook een uitstekende grondbedekking tegen naaktslakken en huisjesslakken.