Pompelmoes - Citrus maxima

De Pompelmoesboom, in het Latijn Citrus maxima of Citrus grandis, is de boom die de echte pompelmoes produceert (vaak verward met de grapefruit, Citrus x paradisi). Deze zeer grote vruchten (15 tot 20 cm in diameter) met een groengele kleur zijn rond van vorm met een afgeplatte basis. Ze hebben veel warmte nodig over een lange periode om tot rijping te komen. Het vruchtvlees is friszuur en bitter. Deze citrus vormt een grote boom, die in de vollegrond wel 10 meter hoog kan worden. Hij produceert grote witte bloemen met een zoete geur en glanzend, donkergroen, wintergroen blad. Van pompelmoes kun je prachtige, vitaminerijke fruitsalades maken, zelfs in de winter. Weinig winterhard; hij gaat dood bij temperaturen onder -7°C. Je kunt hem kweken in een grote kuip om 's winters in een kas te zetten, of in de vollegrond in onze warme streken die gespaard blijven van strenge vorst.

De Citrus maxima wordt in het Engels ook Grapefruit genoemd, vanwege de vruchten die in trossen in de boomkroon groeien. Hij is waarschijnlijk afkomstig uit Maleisië en groeit tegenwoordig vooral in regio's met een equatoriaal of mediterraan klimaat. Niet te verwarren met de Grapefruit (Pomelo) die ontstaan is uit een kruising tussen de Citrus maxima en Citrus sinensis (Citrus (x) paradisi), afkomstig van Barbados en zeer wijdverspreid in onder andere China, en op onze markten wordt verkocht onder de naam Chinese pompelmoes of Chinese grapefruit.

Deze forse struik behoort tot de familie van de Rutaceae. Hij heeft van nature een ronde vorm. Hij kan een hoogte van 10 meter bereiken en zich over ongeveer 4 meter uitbreiden in de vollegrond, als de groeiomstandigheden gunstig zijn. Zijn ontwikkeling zal uiteraard beperkter zijn in een pot. Zijn jonge twijgen zijn behaard, maar worden na verloop van tijd kaal. De Citrus maxima bloeit uitbundig in maart-april. Hij produceert voor een citrus grote bloemen. Ze zijn wit, stervormig, heerlijk geurend en gegroepeerd in trossen. Ze maken plaats voor zeer grote, ronde vruchten met een diameter van 15 tot 20 cm. Hun vrij dikke schil, eerst groen en later geel bij rijping in een warm klimaat, heeft een glad uiterlijk. Het vruchtvlees, rozerood en doorschijnend, is friszuur en bitter. In ons klimaat worden de vruchten in het voorjaar geoogst. De grote, wintergroene, leerachtige en aromatische bladeren van deze citrus hebben vaak een bladsteel met een kleine vleugel.

Pompelmoes wordt vers gegeten, als voorgerecht, als dessert en natuurlijk in de vorm van sap. Deze vrucht staat ook bekend om zijn versterkende, alkaliserende, zuiverende en spijsverteringsbevorderende eigenschappen. De Pompelmoesboom is ook een zeer mooie sierstruik in een zeer mild klimaat: met zijn prachtige, diepgroene en glanzende blad, zijn trossen grote roze vruchten en zijn van nature evenwichtige vorm is hij bijzonder decoratief.

Net als alle andere Citrussoorten bevat de Citrus maxima in zijn bladeren, bloemen en vruchten oliekliertjes die vaak met het blote oog zichtbaar zijn. Hieruit wordt door distillatie (bloem en blad) of door druk (schil) etherische olie gewonnen met antiseptische, tonische en eetlustopwekkende eigenschappen. De geur van de etherische olie wordt omschreven als fruitig, friszuur, licht bitter, met bloemige tonen.

De meeste citrussoorten gedijen goed in de vollegrond in mediterrane kustgebieden, waar ze het hele jaar door de voor hen noodzakelijke warmte vinden. Maar om goed vrucht te dragen, mogen ze geen water of voeding tekortkomen. Het is een zelfbestuivende struik, wat betekent dat één exemplaar voldoende is voor een volledige bestuiving en vruchtzetting.