Marumi kumquat

De Kumquat, Fortunella japonica in het Latijn, is één van de makkelijkste citrusplanten om te telen in ons klimaat vanwege zijn goede winterhardheid. Hij wordt gekweekt en gewaardeerd om zijn sierwaarde en om zijn kleine vruchten die op miniatuursinaasappels lijken, maar eerder ovaal van vorm zijn. Deze vruchten eet je in zijn geheel. Hij trekt minstens twee keer per jaar de aandacht: in de zomer verspreiden zijn heel kleine, opmerkelijk geurige citrusbloemen een heerlijke geur over een hele hoek van de tuin of het terras. In de winter bieden zijn mooie vruchten, die afsteken tegen het donkergroene blad, de kans om in de keuken heerlijke jam en lekkernijen te maken. 

De Fortunella japonica, ook wel Marumi genoemd, is een van de twee meest verkochte Kumquat-soorten, vanwege de zoete, milde smaak van het vruchtvlees. De naam Fortunella is een eerbetoon aan Robert Fortune, die de plant in 1846 in Europa introduceerde. Volgens recente studies zouden Kumquats eigenlijk tot het geslacht Citrus moeten behoren. Het is een weinig stekelige struik uit de wijnruitfamilie (Rutaceae) met een bossige, vrij opgaande groeiwijze, oorspronkelijk afkomstig uit Noord-China. In het wild kan hij een hoogte van 4 tot 5 meter bereiken. In ons klimaat wordt hij gemiddeld 2,50 meter hoog en 1,75 meter breed, en blijft hij nog kleiner als hij in een pot wordt gekweekt. De groei is langzaam. Hij is redelijk winterhard en kan in de volle grond worden geplant in veel regio's waar strenge vorst zeldzaam is. Op andere plekken kun je hem het beste in een pot kweken en bij de eerste vorst binnen zetten. De Kumquat produceert kleine, witte bloemetjes met de zoete, kenmerkende geur van oranjebloesem. Deze maken plaats voor kleine vruchten met een diameter van ongeveer 2 cm. Ze worden geoogst als ze rijp zijn, meestal van januari tot maart, wanneer ze een prachtige feloranje kleur hebben gekregen. De middelmatig dikke schil bevat niet de brandende stof die andere citrusvruchten soms hebben. De schil heeft een zoete smaak en een subtiele geur van bittere sinaasappel. Het vruchtvlees is sappig, friszuur, mild en zoet en bevat weinig pitjes. De bladeren zijn wintergroen, donkergroen en glanzend aan de bovenkant en lichter aan de onderkant. Net als alle Citrus-soorten bevat de Fortunella in zijn bladeren, bloemen en vruchten oliekliertjes die vaak met het blote oog zichtbaar zijn. Hieruit wordt door distillatie (bloem en blad) of door persing (schil) etherische olie gewonnen.

De Kumquat is een van de meest winterharde citrusplanten. Het is belangrijk om te weten dat hoewel de plant zelf vorst tot ongeveer -10°C zonder schade kan doorstaan, de vruchten al worden beschadigd bij temperaturen onder -4°C. Dat is jammer voor de oogst, die in de winter plaatsvindt. De vrucht wordt in de keuken gebruikt, zowel in hartige als zoete gerechten, zoals jam, gekonfijt in suiker of op siroop. Zijn subtiele smaak past goed bij hartige gerechten zoals tajines of de beroemde canard à l'orange. Met Kumquat kun je ook verfijnde zoetzure sauzen maken, perfect bij Aziatische gerechten. De schil van de kumquat is aangenaam in de mond, vergelijkbaar met een explosie van smaken als je de vrucht zo eet. Als je van friszure smaken houdt, zul je de evenwichtige combinatie van zuur en zoet waarderen, die uniek is voor deze vrucht.

De meeste citrusplanten gedijen goed in de volle grond in mediterrane kustgebieden, waar ze het hele jaar door de nodige warmte vinden. Het is een zelfbestuivende struik, wat betekent dat één plant voldoende is voor een volledige bestuiving en vruchtzetting. Als je citrusplant echter permanent binnen staat, moet je af en toe bestuivers hun werk laten doen of, als je het geduld hebt, zelf met een penseeltje bestuiven.