De postelein (Portulaca oleracea) is een kleine, eetbare eenjarige plant die wordt gewaardeerd om zijn vlezige en knapperige bladeren. De vele gezondheidsvoordelen die aan postelein worden toegeschreven, worden benut binnen het beroemde Kretenzische of mediterrane dieet, een voedingswijze die als zeer gezond wordt beschouwd.
Postelein is gemakkelijk te kweken en vraagt weinig onderhoud. Het is een kruipende plant die snel kleine groene kussens vormt en goed bestand is tegen droogte. Soms wordt postelein beschouwd als onkruid (“ongewenst kruid”), en inderdaad kan de plant zich spontaan in de tuin uitzaaien en soms woekeren als hij het naar zijn zin heeft. Maar omdat het om een eetbare plant gaat, kun je hem natuurlijk net zo goed in de keuken gebruiken!
Bekijk dus hoe je postelein kunt oogsten, bewaren en rauw of gekookt kunt gebruiken in verschillende recepten.
Welke soorten eetbare postelein kies je?
Postelein is niet giftig: alle soorten zijn eetbaar. Let er alleen op dat je hem niet verwart met liggende wolfsmelk (Euphorbia prostrata), die je gemakkelijk herkent aan het witte, melkachtige sap dat bij het snijden vrijkomt.
Probeer bijvoorbeeld de volgende soorten voor de moestuin:
- groene postelein, de meest klassieke soort;
- de zeer heldere goudgele postelein met brede bladeren;
- de winterpostelein ‘Claytone de Cuba’, met iets grotere, lepelvormige bladeren (die in werkelijkheid een verwante plant uit dezelfde familie als postelein is).
Wilde postelein groeit van nature op braakliggend land en langs paden, maar ook in gazons en moestuinen. De plant komt vooral voor in het zuiden van Frankrijk en langs de Atlantische kust. Je kunt hem rechtstreeks in de natuur oogsten. Let in dat geval wel goed op de plek waar je oogst: vermijd bermen, bouwplaatsen, afvalverwerkingslocaties en fabrieken, omdat de bodem daar eerder vervuild kan zijn.
Wanneer oogst je postelein?
De oogst begint ongeveer 2 maanden na het zaaien, vóór de zomerse bloei. Vooral de jonge, verse scheuten (bladeren en stengels) zijn culinair het interessantst. In theorie kun je postelein echter bijna het hele jaar oogsten, van het voorjaar tot de eerste nachtvorst, dus van februari tot november, afhankelijk van de regio.
Hoe oogst en bewaar je postelein?
Knip de stengels van de postelein met een schone schaar af en laat ongeveer 2 cm staan (knip ze niet helemaal tot aan de basis af), zodat de plant opnieuw kan uitlopen. Eén plant kun je, afhankelijk van de ontwikkeling, twee tot drie keer per jaar oogsten.
Kies bladeren die mooi groen zijn (of goudgeel bij de betreffende soort), vlezig en vrij van vlekken.
De bladeren en stengels van postelein zijn niet lang houdbaar. Gebruik ze kort na het plukken. Je kunt ze echter 2 tot 3 dagen in de koelkast bewaren, gewikkeld in een theedoek of keukenpapier.
Eigenschappen die aan postelein worden toegeschreven
Er worden veel gezondheidsvoordelen aan postelein toegeschreven. De plant zou namelijk rijk zijn aan:
- omega 3;
- ijzer;
- vitamine A, B en C;
- calcium;
- fosfor;
- antioxidanten.
Postelein is ook rijk aan slijmstoffen, plantaardige stoffen met een verdikkende werking die worden gewaardeerd om hun verzachtende, ontstekingsremmende en hydraterende eigenschappen.
Postelein in de keuken: rauw of gekookt
Je kunt postelein in koude en warme gerechten gebruiken. Tijdens het koken verliest de plant een deel van zijn eigenschappen, maar het is een goede manier om oudere, wat verlept uitziende bladeren te verwerken.
Postelein heeft een zachte, verfijnde en licht zurige smaak. De plant heeft een frisse, licht sappige, maar knapperige textuur.
Laat de postelein vóór gebruik eenvoudig in schoon water weken, eventueel met een eetlepel witte azijn. Laat de postelein uitlekken en verwijder daarna het overtollige water met een kleine slacentrifuge of door de bladeren in een schone doek droog te deppen.
In een salade
Dit is één van de belangrijkste toepassingen van postelein in de keuken: je kunt er heerlijke mesclunsalades mee maken (een mengsel van scheuten en bladeren), waaraan postelein zijn knapperige textuur toevoegt. De milde smaak past bij alle bladeren uit de tuin, zelfs bij de pittigste: rucola, veldsla, frillicesla, eikenbladsla, cichorei, jonge blaadjes spinazie enzovoort. Voeg kruiden toe, zoals munt, citroenmelisse, basilicum, koriander, bieslook of shiso voor een kleurrijk accent.
Voeg eventueel kappertjes, in plakjes gesneden augurken, blokjes kaas, gedroogde tomaten en noten toe. Het is een eenvoudig gerecht dat je kunt aanpassen aan de ingrediënten die je in huis hebt en waarbij je je creativiteit de vrije loop kunt laten!
Maak voor de dressing van deze originele salade een vinaigrette op basis van plantaardige olie (bijvoorbeeld olijfolie of koolzaadolie), gemengd met een theelepel mosterd of azijn en een snufje zout en peper.
Je kunt postelein ook zonder problemen aan andere soorten salades toevoegen: taboulé, tomatensalade of komkommersalade. Probeer postelein eens in een Buddha bowl, een koud vegetarisch gerecht met kleine porties van elk ingrediënt in een kom.
Als pesto
Met postelein maak je een lekkere huisgemaakte pesto, als alternatief voor basilicum. Hak de postelein fijn met knoflook, Parmezaanse kaas, pijnboompitten, olijfolie, zout en peper. Heerlijk bij pasta natuurlijk, maar ook lekker als smeersel bij het aperitief.
Als saus
Met postelein maak je ook een heerlijke saus voor bij vis, garnalen, lichte vleessoorten of plantaardige eiwitten (tofu, seitan of getextureerde soja). Hak de postelein eenvoudig fijn in yoghurt of crème fraîche met citroen, een fijngesneden sjalot en dragon voor een frisse, licht zurige dressing.
Ingelegde postelein
Je kunt de stengels en bladeren van postelein als smaakmaker bereiden en in witte azijn bewaren, net als kappertjes of augurken. Breng de postelein op smaak met knoflook, roze peperkorrels, peperkorrels, rozemarijn of dille.
Gebakken in de pan
In veel recepten kun je postelein gebruiken in plaats van spinazie. Bak de postelein enkele minuten in een pan met olijfolie of boter en een teentje knoflook; zo krijg je een lekkere begeleider. Houd er rekening mee dat postelein, net als spinazie, tijdens het koken minder volume krijgt.
In een romige soep
Dankzij de vele slijmstoffen die postelein bevat, zwelt de plant op wanneer hij met water in contact komt en kun je bereidingen er natuurlijk mee verdikken. In groentesoep is postelein dan ook ideaal om voor extra textuur te zorgen. Voeg postelein in de zomer toe aan een romige soep van zomergroenten (courgettes, aubergine, paprika enzovoort), aan een romige soep met de laatste pompoenen aan het begin van het voorjaar of aan een romige aardappel-zuringsoep.
Probeer in koude vorm ook eens gazpacho met postelein; daarmee kun je de hoeveelheid oud brood die in dit recept nodig is om de soep te binden, iets verminderen.
Verwerkt in verschillende warme gerechten
Denk ook aan postelein om verschillende gerechten wat meer textuur en kleur te geven: omeletten, risotto’s, vullingen, quiches, ovenschotels, samosa’s enzovoort.
Je kunt de postelein ook vlak vóór het serveren fijnsnijden en over een gerecht strooien voor een decoratief accent en wat extra knapperigheid.
Heb je andere recepten met postelein uitgeprobeerd? Deel ze dan gerust met ons!
Opmerkingen