Bletilla, Japanse orchidee: planten, telen en onderhouden

Plantkunde

Chinese grondorchideeën zijn terrestrische orchideeën uit Azië die aan het begin van de zomer decoratief bloeien. Het zijn vaste planten met blad dat in de herfst afvalt. Er bestaan vijf soorten, maar de meest gekweekte is de Bletilla striata. Andere soorten die soms worden gekweekt, zijn Bletilla ochracea en Bletilla formosana… De Bletilla striata komt uit China, Japan en Tibet, waar hij vooral in berggebieden groeit. Je vindt hem aan de rand van bossen, in weilanden, op rotsachtige hellingen of in de buurt van rivieren. Aan het begin van de 19^e eeuw werd hij in Europa in cultuur gebracht.

De Chinese grondorchidee behoort tot de orchideeënfamilie: de Orchidaceae. Dit is een grote, zeer diverse familie met 25.000 tot 28.000 soorten. Het zijn eenzaadlobbigen en kruidachtige planten die op de grond of op de stammen van andere planten kunnen groeien (epifyten). Orchideeën worden gewaardeerd om het complexe en verfijnde uiterlijk van hun bloemen.

De naam Bletilla is een verkleinwoord en betekent ‘kleine Bletia’. Bletia is een andere orchidee met paarse bloemen. Deze plant werd genoemd naar Luis Blet, een Spaanse apotheker uit de 18^e eeuw. De soortnaam Striata betekent gestreept. De plant wordt ook aangeduid met de Latijnse naam Bletilla hyacinthina en in het Frans met de namen Orchidée jacinthe of Orchidée du Japon.

Bletilla striata: botanische plaat

Chinese grondorchideeën vormen pollen met rechtopstaande bladeren. Ze worden 30 tot 50 à 60 cm hoog en tot 50 cm breed. Het zijn groeikrachtige planten die zich vrij snel uitbreiden. Als de standplaats geschikt is, kan de Chinese grondorchidee zelfs verwilderen.

De bloei vindt plaats aan het einde van het voorjaar of aan het begin van de zomer, tussen mei en juli. De bloei duurt drie weken tot een maand.

De plant vormt dan rechtopstaande bloemstengels van 30 tot 40 cm hoog, die de bloemen boven het loof verheffen. Ze dragen acht tot twaalf bloemen die achter elkaar opengaan: de onderste bloemen bloeien eerder dan die bovenaan de bloemstengel. De bloemen van Chinese grondorchideeën lijken een beetje op die van tropische soorten, die bij ons soms als kamerplant worden gekweekt. Ze kunnen bijvoorbeeld doen denken aan Cattleya’s. De bloemstengel is meestal rood-paars gekleurd.

De bloemen zijn meestal roze-paars. Ze kunnen ook wit zijn, zoals bij de Bletilla striata f. alba. Er bestaan ook variëteiten met gele bloemen: Bletilla striata ‘Yellow’, en andere met blauwe bloemen: Bletilla striata ‘Soryu Blue Dragon’. De kleur is zelden egaal; de bloemen hebben mooie nuances, vooral dankzij de lip.

De Chinese grondorchidee heeft een complexe bloem die kenmerkend is voor orchideeën. De bloem is drie tot zes centimeter in doorsnee. De kelkbladen en kroonbladen hebben dezelfde vorm en kleur. De bloem bestaat uit drie goed ontwikkelde buitenste kelkbladen. Deze omringen drie kroonbladen, waarvan het middelste naar de grond wijst en sterk ontwikkeld is: dit is de lip. Het is de landingsbaan voor insecten! Het is ook het meest decoratieve deel van de bloem. De lip is aan de basis buisvormig en opent zich vervolgens, waarbij meestal witte strepen en parallelle, gerimpeld uitziende richels zichtbaar worden.

De bloei van Chinese grondorchideeën: de klassieke vorm van Bletilla striata (foto Claire H), Bletilla striata var. alba en Bletilla ochracea (foto Stan Shebs)

De lip heeft vaak mooie kleurnuances: bij de klassieke vorm van Bletilla striata is hij wit gestreept en afgezet met dieproze-paars. Bij andere variëteiten heeft hij rode of gele vlekken. De lip van de Bletilla ochracea is helder geel met rode stippen.

De Chinese grondorchidee bestaat uit meerdere pseudobollen, die elk drie tot zes rechtopstaande bladeren dragen. Chinese grondorchideeën hebben mooie langwerpige en geplooide bladeren die 30 tot 50 cm lang en 4 à 5 cm breed worden. Ze lijken een beetje op gladiolenbladeren, maar kunnen ook doen denken aan jonge palmbladeren!

De bladeren van Chinese grondorchideeën zijn middelgroen. Er bestaan echter ook enkele variëteiten met bont blad, wit gestreept (Bletilla ‘Alba Variegata’) of roomgeel gestreept (‘Gotemba Stripes’).

Het loof verdort en verdwijnt in het najaar (rond oktober), waarna de plant in rust gaat: de bovengrondse delen sterven af, maar onder de grond blijft de plant aanwezig in de vorm van pseudobollen. In het voorjaar, vanaf april, verschijnt de plant weer. Tijdens de rustperiode is het belangrijk dat de bodem goed doorlatend is, anders kunnen de pseudobollen gaan rotten.

Het loof van Bletilla ochracea (foto Stan Shebs) en dat van Bletilla striata (foto Magnus Manske)

Chinese grondorchideeën hebben een korte wortelstok waaruit afgeplatte pseudobollen ontstaan die op knollen lijken. De wortelstok breidt zich uit en vormt nieuwe bladknoppen en nieuwe adventiefwortels… Chinese grondorchideeën kunnen gemakkelijk worden vermeerderd door de wortelstokken te delen.

De vrucht van de Chinese grondorchidee is een langwerpige doosvrucht die opengaat wanneer ze rijp is om de zaden vrij te laten. Deze zijn minuscuul en lijken op stof. Ze moeten een verbinding aangaan met een microscopisch kleine schimmel om te kiemen en zich te ontwikkelen, waardoor zaaien zeer lastig is. De Chinese grondorchidee wordt daarom bij voorkeur door delen vermeerderd.

Belangrijkste variëteiten van Bletilla's

Onze favoriete variëteiten

De populairste variëteiten

Bletilla striata Alba - Japanse orchidee

Deze bletilla draagt elegante bloemen in zuiver wit! De bloemstelen zijn iets minder hoog dan bij andere variëteiten.

• Bloeitijd juli, augustus
• Uiteindelijke planthoogte 50 cm

Productfiche bekijken

 

Bletilla striata - Japanse orchidee roze

Deze variëteit heeft prachtige mauveroze bloemen, met een lip met witte en purperen strepen. Een zeer verfijnde bloei!

• Bloeitijd juli, augustus
• Uiteindelijke planthoogte 50 cm

Productfiche bekijken

 

 

Bletilla striata f. gebina - Japanse orchidee

Deze bletilla draagt witte bloemen. Ze zijn zeer elegant en combineren perfect met de bloei van rozen, klokjesbloemen of Zeeuwse knoopjes.

• Bloeitijd juni, juli
• Uiteindelijke planthoogte 40 cm

Productfiche bekijken

 

Bletilla striata Soryu Blue Dragon - Japanse orchidee

Deze variëteit valt op door haar mooie blauwviolette bloei.

• Bloeitijd juni tot augustus
• Uiteindelijke planthoogte 45 cm

Productfiche bekijken

 

Collection 6 Blétillas

Een collectie met variëteiten met roze bloemen en andere met witte bloemen!

• Bloeitijd juli, augustus
• Uiteindelijke planthoogte 50 cm

Productfiche bekijken

Japanse orchidee planten

Waar planten?

Plant bletilla’s bij voorkeur in de halfschaduw, hoewel dit afhankelijk is van uw geografische ligging: in het zuiden en in mediterrane streken kunt u ze beter beschermen tegen de felle zon. In de noordelijke helft van het land kunt u ze echter prima in de zon planten. Ideaal voor bletilla’s is ochtendzon en gefilterde schaduw in de namiddag, tijdens de warmste uren (bijvoorbeeld op een plek op het oosten). Kies bij voorkeur een beschutte plek, beschermd tegen koude wind.

Als u in een streek woont waar de winters bijzonder koud zijn, kunt u ze in potten telen, zodat u ze ‘s winters op een vorstvrije plek kunt zetten.

De bletilla staat graag in vruchtbare, humusrijke grond. Ook een neutrale of lichtzure bodem is geschikt, want deze plant houdt niet van kalkrijke substraten.

Soms wordt aangeraden bletilla’s langs de rand van een vijver te planten, zodat ze kunnen profiteren van vochthoudende grond. De bodem mag echter niet voortdurend nat blijven. Plant ze in lichte, luchtige grond waarin het water gemakkelijk kan infiltreren. Ze hebben een hekel aan verzadigde grond in de winter, omdat het vocht de pseudobollen kan laten rotten! Verbeter de waterafvoer als uw grond zwaar en kleiig is. Bletilla’s houden in de zomer echter wel van bodems die vochthoudend blijven.

De bletilla past prima in een border, maar u kunt haar ook solitair planten om haar beter tot haar recht te laten komen. U kunt haar ook in een pot planten en op een terras, een balkon met halfschaduw of in een patio zetten. Ze past ook in een vochtige rotstuin of in een bostuin. De bletilla is geen kamerplant: u kunt haar tijdelijk in een veranda zetten, maar in de winter heeft ze koele temperaturen nodig om in het voorjaar te kunnen bloeien!

Wanneer planten?

Plant bletilla’s aan het begin van het voorjaar, rond april.

Hoe planten?

Houd ongeveer 20 cm afstand tussen elke plant.

1. Graaf een plantgat. Als uw grond zwaar is en de neiging heeft water vast te houden, brengt u drainerend materiaal aan: grind, grof zand, lavagrind…
2. Doe een mengsel van potgrond, compost en zand in het plantgat en plaats de pseudobol. Deze moet op een diepte van 5 tot 7 cm worden geplaatst, met de bladknoppen naar boven gericht.
3. Dek af met een laag substraat.
4. Geef water.
5. U kunt mulch aanbrengen om de bodem langer vochthoudend te houden en te voorkomen dat onkruid gaat groeien.

Blijf na het planten regelmatig water geven, totdat de plant goed is aangeslagen. Daarna kunt u de gietbeurten verder uit elkaar zetten.

Bekijk ook onze video-adviezen voor het planten van bletilla’s:

Planten in pot:

De bletilla doet het redelijk goed in pot, zolang u haar in goed doorlatend substraat plant. Het voordeel is dat u haar, als u in een streek met een koud klimaat woont, ‘s winters gemakkelijk in een koele maar vorstvrije ruimte kunt zetten.

U kunt bijvoorbeeld een pot met een diameter van ongeveer dertig centimeter nemen, maar vermijd te grote potten. Leg een laag grind of potscherven onder in de pot, zodat het water gemakkelijker kan weglopen. Vul de pot vervolgens met potgrond, gemengd met een beetje grof zand en heidegrond. Plaats de pseudobollen in de pot, dek ze af met een dunne laag substraat en geef water.

Onderhoud

De bletilla houdt van vochthoudende bodems: geef in de zomer regelmatig water. De grond mag tijdens de groeiperiode niet te veel uitdrogen. Overmatige vochtigheid moet echter worden vermeden, omdat de pseudobollen hierdoor kunnen gaan rotten. Geef in de winter minder water, wanneer de plant in rust is.

Hoewel de bletilla redelijk winterhard is, kan bescherming tegen vorst nodig zijn. De winterhardheid hangt ook af van de diepte waarop de bol is geplant. Soms raken jonge scheuten beschadigd door late vorst. Wij adviseren u om uw bletilla’s te beschermen door in het najaar een dikke laag mulch rond de voet aan te brengen. Naast bescherming tegen vorst beperkt mulch ook de frequentie van water geven en wieden. Woont u in een streek waar de winters bijzonder koud zijn en hebt u ze in potten geplant, zet ze dan tijdelijk op een koele, vorstvrije plek, om ze het volgende voorjaar weer buiten te zetten. Staan ze in de volle grond, dan kunt u de pseudobollen ook uitgraven en op een droge, vorstvrije plek bewaren. Bletilla’s zijn geen kamerplanten: ze hebben in de winter een relatief koude periode nodig… warmte kan de vorming van bloemknoppen verhinderen! Het beste is daarom om ze gewoon vorstvrij te houden.

Het is beter om de bloemen te verwijderen zodra ze zijn uitgebloeid. Omdat de bletilla een loofboom is, drogen de bovengrondse delen aan het einde van de groeiperiode uit. U kunt de pol in het najaar schoonmaken door de stengels op vijf centimeter boven de grond af te knippen, rond november.

Aan het begin van het voorjaar heeft de bletilla baat bij een gift van langzaam werkende, uitgebalanceerde meststof. Als u ze in potten kweekt, geef dan af en toe vloeibare meststof met het gietwater (eventueel speciale orchideeënmest).

Over het algemeen zijn bletilla’s die in potten worden gekweekt gevoeliger voor kou en hebben ze vaker water en meststof nodig dan exemplaren in de volle grond. Ze hebben wat meer aandacht nodig.

Wij adviseren om de pollen van bletilla’s te scheuren om de drie à vier jaar. Zo kunnen ze worden verjongd en verbetert de bloei. Als u ze in potten kweekt, verpot ze dan om de twee à drie jaar, rond februari. De pseudobollen breiden zich na verloop van tijd uit en verplaatsen zich naar de buitenkant, terwijl de exemplaren in het midden van de pol afsterven. Daarom moet de plant worden verpot en de pol weer in het midden worden geplaatst. Verpot in een goed doorlatend en luchtig substraat.

De bletilla is weinig gevoelig voor ziekten. Het belangrijkste teeltprobleem dat u kunt tegenkomen, is overmatige vochtigheid in de winter, waardoor de pseudobollen gaan rotten.

Wat plagen betreft, zijn naaktslakken en slakken dol op jonge scheuten in het voorjaar. Bletilla’s kunnen ook worden aangetast door bladluizen. Ze vestigen zich op de bladeren en zuigen plantensap op, waardoor de plant verzwakt en het loof vaak vervormt. U kunt behandelen met zwarte zeep. Bletilla’s zijn ook gevoelig voor rode spint en wolluizen. Rode spint veroorzaakt soms vergeling van het loof. U kunt dit bestrijden door water of brandnetelgier te verspuiten. Gebruik tegen wolluizen een mengsel op basis van zwarte zeep, water en brandspiritus.

Vermeerderen

Het zaaien van orchideeën is over het algemeen vrij ingewikkeld, maar Bletilla’s kunnen zich gemakkelijk vermeerderen door scheuren!

Scheuren

Aarzel niet om Bletilla door scheuren te vermeerderen. We raden aan dit elke drie tot vier jaar te doen. Het beste moment is wanneer de plant nog in volle groei is, direct na de bloei.

1. Graaf een wortelstok uit. Neem bij voorkeur een wortelstok aan de rand, aan de buitenkant van de pol. U kunt de grond verwijderen, eventueel door de wortelstok onder water af te spoelen.
2. Snijd hem netjes door met een mes.
3. Bereid de grond voor en plant de delen opnieuw.
4. Geef water.

U kunt de wortelstokken van Bletilla ook aan het einde van de winter of aan het begin van het voorjaar (rond maart) scheuren, voordat de groei opnieuw begint.

Combineren

Blétilla’s kunnen natuurlijk prima een plek vinden in een gemengde border, samen met andere kleurrijke bloeiers en sierlijk loof. Toch raden we aan om vooral planten met zachte, delicate tinten te kiezen (lichtroze, wit, blauw, mauve…). U kunt ze combineren met gipskruid, rozen of ooievaarsbek… U kunt de blétilla’s aan de rand van een border planten, vóór andere, grotere planten.

Profiteer van de delicate bloei van de blétilla’s om een zeer natuurlijke tuin te creëren, in de stijl van een bostuin: combineer ze met het sierlijke loof van hosta’s, varens of Brunnera’s… Ontdek ook de luchtige bloemen van de elfenbloemen! Voeg enkele Arisaema en salomonszegels toe. U kunt ook smeerwortel (Symphytum officinale) of lievevrouwebedstro planten… Uw tuin krijgt de uitstraling van een echt natuurlijk bos, misschien alleen wat bloemrijker! Zet deze planten onder bomen of heesters met licht, niet te dicht loof, want blétilla houdt van veel licht!

Voor een bostuin met een zeer natuurlijke uitstraling: Bletilla striata (foto David J. Stang), Paris polyphylla, Arisaema ciliatum en Hosta ‘Emily Dickinson’

Soms wordt aangeraden om blétilla’s in de buurt van een vijver te planten. Dat is een uitstekend idee om een zeer natuurlijke en wilde tuin te creëren. Maar let op… Hoewel blétilla’s van koelte houden, zijn ze gevoelig voor overmatige vochtigheid en hebben ze goed doorlatende grond nodig. Als u ze iets verderop plant, op een heuveltje of in goed doorlatende grond, kunt u een prachtig tafereel creëren door ze te combineren met mammoetbladeren, varens of Aziatische sleutelbloemen!

Om te blijven genieten van een natuurlijke en wilde tuin, kunt u de blétilla met andere orchideeën planten: vrouwenschoentje (Cypripedium calceolus), Calanthe, Pleione, Dactylorhiza… Deze planten komen vrij weinig voor in tuinen, en toch bieden ze allemaal een delicate en verfijnde bloei! In dezelfde sfeer kunt u de blétilla’s combineren met zeldzame bollen.

Aarzel ook niet om enkele pollen blétilla’s apart te zetten om ze beter tot hun recht te laten komen. Ze kunnen wat natuurlijkheid brengen in een meer beheerste, strakke omgeving… Als uw tuin er vrij formeel en modern uitziet, met rechte lijnen en perfect gesnoeide planten, kunt u blétilla’s planten om contrast en een natuurlijker, wilder karakter toe te voegen. Verspreid hier en daar enkele pollen, bijvoorbeeld langs de rand van een gazon…

Wist je dat?

• Een geneeskrachtige plant

De wortelstok van de Bletilla wordt soms gebruikt in de fytotherapie binnen de Chinese geneeskunde. De wortelstok zou werkzaam zijn tegen tuberculose en longaandoeningen, en bloedingen kunnen stelpen en brandwonden kunnen verzachten.