Planten die je in de winter niet moet snoeien

Wintergroene planten

Met hun jaarrond wintergroene blad geven de wintergroene heesters structuur aan de tuin, zowel qua vormen als kleuren. Omdat ze langzamer groeien, hoef je ze minder vaak of zelfs helemaal niet te snoeien.
Wanneer snoei toch nodig is, voornamelijk om de omvang te beperken of de groei weer in balans te brengen, raden we aan om in het voorjaar of najaar te snoeien bij heesters die in de zomer bloeien. Vergeet niet dat bij wintergroen blad de sapstroom in de weefsels doorgaat, in tegenstelling tot bij bladverliezende bomen en heesters. Deze planten kennen een minder uitgesproken winterrust.
Daaronder vallen talrijke sierheesters, zoals abelia’s, de lauriersneeuwbal, de aucuba, de liguster, Daphne, Choisya, olijfwilg, en alle heesters die geschikt zijn voor vormsnoei (schijnhulst, buxus, Ilex, Lonicera nitida…)

In vormsnoei gesnoeide heesters en buxus

Voorjaarsbloeiende heesters

De eerste heesters die in het jaar bloeien, doen dat al in maart en soms zelfs in februari. Bekijk ze goed: al vroeg in de winter zijn hun bladknoppen zichtbaar, die geleidelijk dikker worden. Om niets van hun vroege bloei te missen, is het belangrijk de heesters te herkennen die al begonnen zijn met de vorming van bladknoppen, bijvoorbeeld wanneer je in de winter in een tuin komt zonder de planten al te kunnen identificeren: Cercis, Forsythia, sering, bruidsbloem, boerenjasmijn, spierstruiken, sneeuwballen, weigelia, koninginnenstruik enzovoort. Al deze voorjaarsbloeiende heesters snoei je zodra ze zijn uitgebloeid.

N.B.: Wat betreft de winterbloeiende heesters, zoals het peperboompje, mahonia, de toverhazelaar of de Viburnum bodnantense, de bekendste voorbeelden, moet je natuurlijk ook elke snoeibeurt achterwege laten: ze bloeien al vanaf januari en het peperboompje en de mahonia soms al in november-december.

Kolkwitzia amabilis, Philadelphus, Syringa vulgaris en Viburnum plicatum ‘Watanabe’

Coniferen

Hier gaat het meer bepaald over coniferen die als haag worden gebruikt of in vorm worden gesnoeid, zoals levensbomen, schijncipressen of Cupressus, want juist deze planten willen we snoeien om hun vorm te behouden. Zoals voor alle coniferen geldt, snoei je niet in de winter, ook al lijkt hun onberispelijke uiterlijk het tegenovergestelde te suggereren. Hetzelfde geldt voor dennen waarvan je enkele lage takken wilt verwijderen om de kroon hoger op de stam te brengen.

Coniferen verdragen een jaarlijkse snoei aan het einde van het voorjaar (idealiter in juni) en/of aan het einde van de zomer (eind augustus tot september), wanneer de snoeiwonden zonder problemen kunnen genezen bij bomen en heesters (de sapstroom komt vanaf het najaar op gang).

Alleen de vormsnoei voor niwaki gebeurt in de winter: meestal snoei je vanaf het einde van het najaar tot het einde van de winter.

→ Zie ook Wolkensnoei of niwaki en Topiary: wanneer en hoe snoei je ze?

Hagen van coniferen en heesters die in vorm zijn gesnoeid, wachten tot het einde van het voorjaar

Bomen en heesters met zacht hout

In deze categorie vallen soorten waarvan het houtige deel wat sponsachtiger is (in het midden van de takken of stengels bevindt zich merg). Onder de bomen en heesters met zacht hout vinden we de gewone vlier, de wilg, maar ook de walnoot en de populier. Sommige heesters, zoals hortensia’s, hebben daarentegen holle stengels, die bij wintersnoei ook kwetsbaarder zijn, vooral in regio’s met veel neerslag.
Wacht tot het einde van de winter als je deze planten wilt snoeien.

Sambucus nigra, Salix exigua en Populus alba

Heesters met sierlijke schors en takken

Er zijn veel heesters die midden in de winter op hun mooist zijn: dit zijn heesters met decoratief hout, bladverliezend en verkleurend door de kou, waarvan de kale boomkroon sprookjesachtig wordt en gele, oranje of rode, en soms zelfs blauwachtige tinten krijgt.
De bekendste zijn de kornoeljes met gekleurde takken (Cornus sanguinea, Cornus alba en hun schitterende variëteiten), maar ook andere mooie heesters vallen in deze categorie, zoals de Salix (Salix vinimalis, rode wilg) of de sierbramen (Rubus cockburnianus en Rubus thibetanus)…
Het is juist de snoei aan het einde van de winter (eind februari-maart) die ervoor zorgt dat deze heesters in de winter nieuwe, zeer kleurrijke takken vormen.

Bij sommige andere heesters, zoals esdoorns, krijgt de schors schitterende vlammende tinten, zoals bij de Acer palmatum ‘Sango-kaku’, of een bijna fluorescerend zuurgele kleur, zoals bij de Acer negundo ‘Winter Lightning’. Tot slot verdient de knoestige boomkroon van sommige heesters een mooie plek in de tuin. Laat deze heesters daarom met rust, zoals de wilg, de kronkelhazelaar en de sierkersen op stam.

→ Lees ook Michaëls keuze: 5 bomen en heesters met gekleurd hout voor je wintertuin en de Winter garden

Cornus sanguinea, Rubus cockburnianus (© Leonora Enking) en Salix erythroflexuosa

Heesters met winterbessen

Nogmaals: pas op dat je niet in heesters snoeit die hun kleurrijke vruchten en bessen in de winterkou dragen, want ook vogels zouden er dan niet meer van kunnen profiteren evenmin: sierappel, hulst, Cotoneaster, hondsroos, Aucuba’s (vrouwelijk), Nandina domestica (hemelse bamboe), Symphoricarpos en gaultheria, maar ook klimop en de Skimmia japonica, om de populairste te noemen. Bij de bomen zal de kakiboom soms tot Kerstmis zijn oranje kaki’s tentoonspreiden, en de Idesia policarpa houdt zijn scharlakenrode bessen lang vast!

Cotoneaster, sneeuwbes, sierappel en klimop

Sierplanten onder de rijp

Ook zij zorgen voor een onvergelijkbare charme in de tuin, wanneer ze bedekt zijn met een dun laagje rijp of een laagje ongerepte sneeuw.
Het gaat bijvoorbeeld om Sedums (vetkruiden), hortensia’s, Phlomis en grassen, …onder andere… Tast de winterse schoonheid van deze vaste planten en heesters niet aan! Ze hebben bovendien vaak holle stengels die, als je ze zou snoeien, snel zouden beschadigen doordat ze zich met water vullen. Tot slot beschermen al deze planten elkaar en bieden ze kleine dieren een schuilplaats. Ook de wortelkluit profiteert daarvan, omdat deze extra wordt beschermd. Bij Hydrangea macrophylla beschermt de top van de bloeiwijzen bovendien de bladknoppen eronder doeltreffend.

Je kunt grassen en vaste planten tussen eind februari en begin maart terugsnoeien.

→ Lees ook: Uitgebloeide bloemen die mooi zijn in de winter en borders opruimen voor de winter

De tuin van Piet Oudolf in de winter… de onvergelijkbare sierlijkheid van grassen en vaste planten onder de rijp