Decoratieve uitgebloeide bloemen in de winter

De hortensia's

Wat is het mooi om hortensia’s in de winter een tweede leven in de tuin te geven! Hoewel sommige tuiniers voorstander zijn van een korte snoei van Amerikaanse hortensia’s (Hydrangea paniculata en Hydrangea arborescens) vanaf het najaar, is het beter om de mooie, vaak beige of okerkleurig geworden bloemhoofden te laten staan, zodat je er maandenlang van kunt genieten. Ze vullen dan de lege plekken op, vooral wanneer ze in grote borders staan, en komen prachtig uit in de winterzon of onder een laagje rijp.

De klassieke hortensia’s met grote bollen, de Hydrangea macrophylla, hebben vaak mooie groene tot paarsachtige tinten gekregen, die ze in het najaar nog een tijdje behouden. Ook daarvan zou het jammer zijn om ze in de tuin te missen, zelfs als je van de mooiste bloemhoofden droogboeketten hebt gemaakt voor een charmant accent in huis. Door ze niet te snoeien, bescherm je bovendien de voorjaarsknoppen effectief.

De Hydrangea paniculata ‘Annabelle’ vormt een mooi contrast tegen een rozemarijn (©Gwenaëlle David)

De grassen

Grassen behoren tot de grootste troeven van een tuin in het najaar, wanneer ze op hun mooist zijn, maar ook in de winter! Ze brengen door hun glans en hun zachtheid een oneindige sierlijkheid, dankzij hun doorschijnende, witte of ivoorkleurige tinten en hun textuur: zijdeachtige of juist luchtige aartjes, als dansende pluimen in de wind of als decoratieve aren. Alle vangen ze in de winter het licht als geen andere plant en blijven ze opmerkelijk mooi. Ze vormen de poëtische aanvulling op wintertuinen of een “winter garden”.

De grassen die je zeker moet onthouden: Miscanthus sinensis en zijn vele cultivars in verschillende hoogten, Calamagrostis , waaronder het prachtige diamantgras, Andropogon gerardii ‘Prairie Sommer’ met zijn koperrode kleur…

Miscanthus sinensis en Calamagrostis brachytricha

Sedums of vetkruidten

Tot de laatste bloei in de nazomer behoren de sedums of vetkruiden tot de meest opvallende, vanwege de lange bloei, de vorm van hun tuilen met heel kleine bloemen, hun zachte kleuren, lichtroze of donkerder roze, en hun aantrekkingskracht op bijen.

Zodra het mooie, vlezige blad in november of december is verdwenen, krijgen de bloemen, als je ze hebt laten staan, door de regen en kou een bruine kleur, als van verbrand brood. Deze donkere kleur valt niet bij alle tuiniers in de smaak, maar zorgt net als bij de Phlomis voor een interessant tegenaccent in een border waarin de andere vaste planten in rust zijn gegaan. De donkere sedums komen prachtig uit met een dun laagje rijp of sneeuw.

Hier hebben we het over de grote sedums, de Sedum spectabile zoals de populaire Sedum ‘Matrona’ of ‘Autumn Joy’, die allemaal groeien in zeer goed doorlatende bodem, in de zon of lichte halfschaduw.

Sedum spectabile ‘Autumn Joy’ (© Rosewoman)

De Daucus carota en het fijne akkerscherm

De wilde bloemen van de schermbloemigenfamilie komen prachtig tot hun recht in natuurlijk aangelegde tuinen. Hun platte of bolle bloemschermen, die tegelijk wolkig en luchtig zijn, geven een zeer natuurlijke uitstraling aan weiden en landelijke tuinen. Ze zijn vaak wit, of geel, zoals bijvoorbeeld de wilde venkel. Ze groeien in de zon en gedijen bovendien op arme, droge en zelfs kleiachtige grond.

Naast hun waarde voor bijen en hun landelijke uitstraling, zijn ze uitgebloeid nog altijd prachtig, omdat de bloemen zich dan naar binnen vouwen als een klein, taps toelopend zakje. Tegelijk verhouten ze en krijgen ze een licht roodbruine karamelkleur. Tot de mooie bloemen die je ‘s winters met rust kunt laten, behoren de wilde peen of Daucus carota ‘Dara’, bijzonder sierlijk met haar roze bloemen in de zomer, en de hoge, statige Ammi visnaga,. Deze bloemen zijn zowel in de tuin als in landelijke boeketten prachtig en geven zowel verse als gedroogde boeketten een luchtige uitstraling!

De wilde peen in de winter en rechts in het voorjaar, in knop en geopend, helemaal wit

De Phlomis

Met hun gele bloemen in gelaagde pompons (men spreekt van kransen) op stevige hoge stengels aan het einde van het voorjaar brengen de Phlomis een onmiskenbaar zonnige noot en zachtgroen tot grijsgroen blad, afhankelijk van of het om Phlomis russeliana of Phlomis fruticosa gaat.

Zodra het najaar goed is ingetreden, verliest de plant zijn blad en verkleurt hij donkerbruin; het lijkt wel alsof er kleine antennes staan. Het silhouet van de Phlomis en de vruchtvorming (in het Engels spreekt men van ‘seedheads’, een term die bij de Phlomis bijzonder begrijpelijk is) die regelmatig over de rechte stengels verspreid is, geeft deze vaste plant in de tuin al haar charme. Deze donkere kleur steekt prachtig af tegen lichte, luchtige grassen, zoals in het voorbeeld hieronder. Je kunt de Phlomis daarom beter pas aan het einde van de winter opruimen, zodat je midden in de winter van zijn raadselachtige schoonheid kunt genieten, die nog ontroerender is wanneer er een fijn laagje sneeuw op ligt!

Brandkruid

De clematissen

De clematissen zijn misschien wel de meest verrassende bloemen uit deze selectie: na hun prachtige zomerbloei ondergaan sommige nog een laatste, niet geringe metamorfose. De bloem verandert in een pluizige, sneeuwwitte, zachte en zijdeachtige pompon, zoals bij de Clematis tangutica, de Clematis vitalba, de Clematis terniflora of de Clematis koreana.

Dit is de laatste fase van de bloei: de overgang naar de vrucht, de nootjes, die wanneer ze rijp zijn plaatsmaken voor deze vreemde en zeer sierlijke, kleine pluizige bolletjes. Hun vederlichte textuur wordt versterkt door de lichtstralen die erdoorheen vallen.

Clematis koreana

De zonnehoeden

De zonnehoeden betoveren, net als de Rudbeckia, de tuinen tot in het begin van het najaar met hun warme tinten. Zodra ze zijn uitgebloeid en de bloembladen zijn afgevallen, behouden ze hun bloemhoofdje, het hart van de bloem, vaak een grote uitstekende kegel die helemaal zwart is geworden. In grote partijen geplant zorgen deze bloemen in de winter voor een betoverend schouwspel, wanneer al deze aanhangsels een myriade zwarte pompons vormen. Ook zij worden versterkt door het winterlicht en door sneeuwdagen, die de kegels met spierwitte bollen bedekken!

Wintermagie op de zwarte kegels van Echinacea purpurea

De Physalis of lampionplant

De Physalis peruviana heeft twee veelzeggende bijnamen die verwijzen naar zijn bijzondere schoonheid: lampionplant of Japanse lantaarn. Ze verwijzen naar de vruchtvorming die aan het einde van de zomer ontstaat uit de eerder onopvallende witte bloemen. Het zijn hier dus eerder de vruchten dan de bloemen die onze aandacht trekken, maar we nemen deze plant in deze selectie op vanwege zijn absoluut opmerkelijke kleur, die in het najaar uniek is in de tuin: deze capsule in de vorm van een Aziatische lantaarn heeft een zeer decoratieve oranjerode kleur. Omdat het membraan echter zeer dun is, raakt het snel beschadigd en verschrompelt het wanneer er veel regen valt in het najaar.

De Physalis is dus interessant in de tuin in het najaar en kan het best worden gesnoeid en gebruikt in een droogboeket of als kerstdecoratie op tafel, samen met dennenappels voor een sprookjesachtige sfeer.

De kleine lampionnen van de Physalis op het toppunt van hun schoonheid

De judaspenning of Lunaria annua

Bien bekend in cottagetuinen is de judaspenning, een tweejarige plant (Lunaria annua) of vaste plant (Lunaria rediviva) waarvan ook de vruchtvorming in de vorm van hauwen, unieke platte en langwerpige schijven, wordt gewaardeerd. Deze verschijnen al aan het begin van de zomer, na de witte of mauve voorjaarsbloei. Ze lijken op kleine muntjes, maar zijn zo delicaat met hun ivoorkleurige, doorschijnende membraan, waardoor de zaden binnenin zichtbaar worden.

Ook deze hauwen zijn zeer kwetsbaar en al enkele maanden in de tuin aanwezig. Ze blijven tot in het najaar mooi buiten op een zonnige plek, waar de zon met hun parelmoeren schittering speelt, goed beschut tegen wind en regen, of kunnen net als de Physalis worden gebruikt in prachtige droogboeketten voor in huis.

De judaspenning, prachtig getransformeerd tot vrucht, maar kwetsbaar

De papavers en het juffertje-in-het-groen

Ware kleine juweeltjes van de natuur, fotogeniek als wat… Je kunt niet genoeg lof zingen over de zaaddozen van oosterse papavers en juffertje-in-het-groen, twee vaste planten die niet tot dezelfde botanische familie behoren, maar die na de bloei bijna even aantrekkelijk blijken (in juli voor de eerste en in september voor de tweede). Hun bloemen verdienen het om bewaard te worden, zodat ze op hun stelen veranderen in kunstwerken van bloemsierkunst! De prachtige, helemaal gekreukelde papaverbloemen, in pastel- of felle kleuren, zien hun zaaddozen verkleuren van celadongroen naar mauve, vervolgens naar grijsg beige en bruin. Het juffertje-in-het-groen laat alle kleuren zien: na de blauwe of witte bloei krijgt de warrige zaaddoos een groene kleur, gestreept met bordeauxrood, om uiteindelijk, eenmaal volledig droog, de kleur van koffie met melk aan te nemen.

Deze twee blijven kwetsbaar, ondanks de stevige stengels van de papavers. Daarom blijven ze in streken met weinig regen tot het einde van het najaar in de tuin staan, maar denk er vooral aan om ze te gebruiken voor prachtige droogboeketten voor in huis!

Zaaddozen van papaver en juffertje-in-het-groen

De kaardebol (Dipsacus) en distels

De grote kaardebol en distels zijn in de zomer al sierlijk met hun stekelige bloemhoofdjes en mauve kleur. Ze komen prachtig tot hun recht in natuurlijke en wat wilde tuinen. De kaardebol verkleurt naar strogeel en wordt door zijn statige groeiwijze (hij wordt vaak 1,50 m hoog) een geliefde blikvanger in de winter, omdat hij elegant afsteekt tegen het landschap. Ook distels – Eryngium en Echinops – zijn in het late najaar en de winter opvallend, vooral de grotere of bijzondere soorten zoals Eryngium yuccifolium of Eryngium planum. Let wel op met bepaalde Echinops, waarvan de bol te snel uit elkaar valt en niet de gewenste stevigheid voor de wintertuin behoudt.

De kaardebol en zijn kenmerkende silhouet

Alliums, engelwortels en Afrikaanse lelies

De bolvormige bloeiwijzen die kenmerkend zijn voor sieruien, engelwortels en Afrikaanse lelies, vormen ook prachtige silhouetten wanneer ze eenmaal uitgebloeid zijn en in de zon schitteren met hun perfecte stralen.

Afrikaanse lelies zijn op hun mooist wanneer ze hun zaden hebben laten vallen en hun zeer fijne bloemstelen zichtbaar worden. Engelwortels (Angelica archangelica) zijn betoverend wanneer hun zaden er nog aan vastzitten, bruin zijn geworden en bestand zijn tegen de laatste vorst. Wat de Alliums betreft: omdat veel soorten in het voorjaar bloeien, hebben hun mooie bloemhoofden al heel wat te verduren gehad… Kies bij voorkeur de sterkste soorten met grote bloemen, zoals bijvoorbeeld Allium christophii of Allium ‘Ambassador’. Bewaar ook enkele Alliums voor droogboeketten…

→ zie ook 10 planten met bloemen in schermen: de mooiste variëteiten,

Uitgebloeide engelwortel, Alliums en Afrikaanse lelies

... en nog veel meer moois!

Er wordt minder vaak aan gedacht, maar nog veel meer bloeiwijzen veranderen en zorgen voor mooie visuele effecten in de tuin, vooral bij vorst of sneeuw: Asclepias, Veronicastrum, Geranium, Solidago, wildemanskruiden, Farfugium, klit, statice, witte knoop, duizendbladen…

Ontdek ook de wintertuin van Pierre, met zijn zo poëtische zaadhoofden!

Solidago, Pelargonium, wildemanskruid, Veronicastrum virginicum en Farfugium