Topiary's snoeien: wanneer en hoe?

Benodigde hulpmiddelen en voorafgaand advies

Om vormsnoei uit te voeren, is het belangrijk om schoon en goed geslepen gereedschap te gebruiken. Desinfecteer het gereedschap met een in alcohol van 90° gedrenkte doek om te voorkomen dat ziekten worden overgedragen. Snoeiwonden zijn open poorten voor ziekten, die zich snel van de ene heester naar de andere kunnen verspreiden.

Het onmisbare gereedschap voor vormsnoei is de vormsnoeischaar. Dankzij de lange messen is deze ideaal om vlakke oppervlakken te egaliseren, maar ook om mooie rondingen te maken. Je hebt ook een snoeischaar nodig voor preciezere ingrepen, bijvoorbeeld bij enkele takken die moeilijk met de vormsnoeischaar te knippen zijn. Gebruik indien mogelijk geen heggenschaar voor vormsnoei, tenzij je grote oppervlakken moet snoeien. Met de vormsnoeischaar krijg je een veel fijner en mooier resultaat.

Om je vormsnoei vorm te geven, heb je, tenzij je erg handig bent en alles uit de vrije hand doet, waarschijnlijk gereedschap nodig om de vormen te geleiden! Om mooie rechte vormen te maken (kubussen, de bovenkant en zijkanten van hagen…), kun je een waterpas, een schietlood en winkelhaken gebruiken. Je hebt misschien ook touw en stokken nodig om je te begeleiden, en metalen frames als je ingewikkeldere vormen maakt, zoals bijvoorbeeld dieren. In de handel vind je patronen, mallen van draadgaas en snoeigeleiders.

Je hebt ongetwijfeld wat oefening nodig voordat je perfecte vormen kunt snoeien. Laat je niet ontmoedigen als de eerste heesters onregelmatigheden of gebreken vertonen… Na een paar snoeibeurten krijg je het al snel onder de knie! Voor de eerste snoeibeurten raden we je aan om eenvoudige vormen te kiezen: bollen, kubussen, rechte hagen… die zijn het gemakkelijkst te maken.

De vormsnoei in Jardin Plume, in Normandië

Wanneer snoei je vormbomen?

Wacht tot het einde van het voorjaar, rond half juni, met het snoeien van vormbomen. Daarna kun je aan het einde van de zomer, rond september, of zelfs in oktober opnieuw snoeien.

Snoei niet tijdens vorst of bij hoge temperaturen. Het beste is dat de lucht licht bewolkt is, zodat je niet in de volle zon snoeit.

Hoe vormsnoei vormen?

Vormsnoei kan heel uiteenlopende vormen aannemen. Ze kunnen geometrisch zijn: een kubus, bol, kegel, piramide of spiraal, of zelfs meerdere bollen boven elkaar… Je kunt ook vrijere vormen maken, zoals golven. Daarnaast kun je rechte of gebogen hagen, sierlijke patronen en krullen maken. Het is zelfs mogelijk om vormen van dieren te maken! Kies de vorm die je het meest aanspreekt. Deze moet passen bij de algemene groeiwijze van de heester. Laat je creativiteit de vrije loop!

Plant je plant in de tuin, of snoei planten die al op hun plaats staan. Om bepaalde brede, uitgespreide vormen te maken, kan het nodig zijn meerdere heesters samen te voegen in plaats van elke plant afzonderlijk te snoeien. Je kunt ook een bestaande haag in golven snoeien.

De snoei die je uitvoert, hangt natuurlijk af van de gewenste vorm. Over het algemeen raden we echter aan om bovenaan de heester te beginnen en naar beneden toe te werken. Verwijder eerst de langste scheuten. Knip met de schaar telkens kleine, heel gerichte stukjes weg, met vrij korte bewegingen van het blad. Snoei heel geleidelijk en kom meerdere keren op dezelfde plek terug, in plaats van alles in één keer te snoeien om meteen de definitieve vorm te verkrijgen. Houd de schaar evenwijdig aan de vorm van de plant en laat de schaar lichtjes over de plant glijden. Het is ook belangrijk om regelmatig wat afstand te nemen. We raden aan rustig te snoeien en rond de plant te lopen. Zodra de vorm klaar is, kun je de afwerking met de snoeischaar doen.

Met vormsnoei kun je heel uiteenlopende vormen maken!

• Als je een bol wilt maken, kun je het beste een hulpmiddel gebruiken. Dat maak je door een ijzerdraad in een ronde vorm te buigen en vervolgens tegen de heester te houden, zodat je hem perfect bolvormig kunt snoeien. Je kunt ook zonder hulpmiddel op het oog snoeien. Begin bovenaan en werk vervolgens langs de zijkanten naar beneden, terwijl je helemaal rond de heester loopt. Een variant is om meerdere bollen boven elkaar te vormen, voor een pompoeneffect.
• Om een kegel te vormen, kun je rondom de heester stokken plaatsen, op gelijke afstand van het midden van de heester, en ze boven de heester aan elkaar binden. Vervolgens kun je de scheuten snoeien die buiten de stokken uitsteken en van deze kegelvorm afwijken. Snoei terwijl je rond de heester loopt en probeer met je schaar steeds dezelfde hellingshoek aan te houden.
• Een spiraal vormen is wat lastiger. Net als bij de vorige vorm kun je stokken rondom de heester plaatsen, in de vorm van een kegel. Bind vervolgens bovenaan een touw vast, laat dit rond de heester lopen en geleidelijk naar beneden zakken. Het touw dient als hulpmiddel om de vorm van de spiraal uit te snijden.
• Als je originelere vormen wilt maken, bijvoorbeeld dieren, kun je in de winkel draadgaasconstructies vinden die je de ideale vorm geven. Plaats de constructie over je plant. Vervolgens moet je wachten tot de plant groeit en de vorm volledig opvult. Daarna groeit de plant buiten het draadgaas en is het heel eenvoudig om haar langs het gaas te snoeien. Knip enkele centimeters buiten het draadgaas, zodat dit goed verborgen blijft in het loof.

Je kunt ook zelf een constructie maken met ijzerdraad en draadgaas, bijvoorbeeld kippengaas.

• Tot slot: als je lage hagen met patronen of sierlijke lijnen wilt maken (bogen, krullen…), gebruik dan stokken en touw als hulpmiddel.

Hoe onderhoud je vormsnoei?

Zodra de heester in vorm is gesnoeid, is het onmisbaar om regelmatig vormsnoei toe te passen. Zo behoud je een evenwichtige en regelmatige vorm.

Snoei je vormbomen elk jaar, minimaal twee keer per jaar: idealiter in juni en september. Soorten met een snelle groei (zoals de cipres) moeten vaker worden gesnoeid dan andere.

Om je heester te voeden en de groei te stimuleren, raden we aan om tijdens het planten wat meststof toe te dienen en dit vervolgens elk jaar in het voorjaar te herhalen. In de volle grond kun je gerust wat goed verteerde compost aan de voet van de heester aanbrengen en deze lichtjes door de bodem werken met een grondbewerking met handklauw.

Als je buxus kweekt, let dan op de buxusmot, een vlinder waarvan de rupsen de bladeren van de buxus opeten. Deze heester is ook gevoelig voor de schimmel Cylindrocladium buxicola, die verdroging van het loof veroorzaakt. Controleer de gezondheid van je vormbomen, zodat je bij een ziekte of plaag kunt ingrijpen.

Een in golven geschoren haag in Jardin Plume