Onbekende bomen en heesters

De Daphniphyllum

De Daphniphyllum himalayense is een grote wintergroene heester die nog maar weinig in tuinen wordt gezien. Deze ‘valse daphne’ groeit op één of meerdere korte stammen en ontwikkelt daarboven een grote, dikke en langwerpige bladpartij (ongeveer 20 cm) met een mooie compacte, afgeronde groeiwijze. De Engelsen noemen hem ‘rododendron met rode kraag’, en inderdaad lijkt de Daphniphyllum himalayense daar enigszins op. Ook deze plant groeit graag in de halfschaduw. Maar hoewel hij prachtig tot zijn recht komt in exotische of Japanse tuinen, is het vooral de schoonheid van zijn blad die hem zo aantrekkelijk maakt, en niet zozeer zijn bloei: de jonge bladeren die in het voorjaar verschijnen, zijn aan de basis prachtig rood gekleurd, net als hun bladstelen. Dat zorgt voor een spectaculair effect in de tuin, terwijl de plant het oude blad sierlijk laat afhangen.

De bloei vindt plaats in mei of begin juni. De apetalige bloemen zijn fuchsiaroze tot rood aan de mannelijke planten en groen aan de vrouwelijke exemplaren, net onder de lichtere jonge bladeren. De Daphniphyllum himalayense groeit vrij langzaam en wordt als volwassen plant ongeveer 3 m hoog (soms kan hij een hoogte van 5 m bereiken).

Deze zeer fraaie Aziatische heester is goed bestand tegen kou (winterhard tot -15 °C) en verdient een prominente plaats in de tuin, in een border met heidegrond of solitair.

Daphniphyllum macropodum

de sneeuwklokjesboom

Dit is ongetwijfeld de minst onbekende van deze lijst. De Halesia carolina is desondanks nog niet erg ingeburgerd in onze tuinen, en dat is jammer. De sneeuwklokjesboom, zoals deze sierheester ook wel wordt genoemd, behoort tot dezelfde familie als de Styrax, een andere mooie sierheester. In zijn natuurlijke omgeving, waar hij oorspronkelijk uit het zuidoosten van de Verenigde Staten komt, kan hij uitgroeien tot een grote heester van 8 m of hoger, maar bij ons blijft hij doorgaans tussen 3 en 6 m.

Zijn charme ontleent hij aan zijn groeiwijze: een ronde kroon die zich geleidelijk uitspreidt en losser wordt, breder dan hoog, en aan zijn zeer sierlijke bloei, in de vorm van trossen zuiver witte klokjes. Die verschijnt in april of mei, afhankelijk van het klimaat, tegelijk met het uitlopen van de bladeren of vlak daarvoor. Het blad is bladverliezend en bestaat uit fijn getande, groene bladeren die in het late najaar geel verkleuren.

De Halesia carolina groeit op een zonnige tot halfbeschaduwde standplaats, in elke bodem zolang die goed fris en doorlatend blijft. Deze heester is gevoelig voor chlorose en heeft daarom een licht zure tot neutrale bodem nodig

→ Goed om te weten: De Halesia monticolata, afkomstig uit de bossen van het noordoosten van Noord-Amerika, heeft grotere bloemen (ongeveer 2,5 cm lang), die roze zijn wanneer ze in knop staan.

Halesia carolina

De Toona sinensis

Dit is een bijzondere heester vanwege de kleur van zijn voorjaarsblad: de Toona of Cedrela sinensis, die ook bekendstaat als Chinese mahonieboom of Chinese ceder.
Deze naam, die is afgeleid van ceder, verwijst naar het roodbruine hout, maar het zijn vooral de lange, even geveerde, samengestelde, felroze bladeren die in het voorjaar bekoren. Deze grote heester of kleine boom (hij wordt 10 tot 15 m hoog) is dan spectaculair, temeer daar ook de bladstelen een mooie roodachtige kleur hebben, die per cultivar verschilt. Het blad verkleurt geleidelijk van roze naar crème en vervolgens naar glanzendgroen en goudgeel in het najaar, terwijl de onderzijde altijd witter blijft.
De Toona sinensis ‘Flamingo’ is vooral interessant vanwege zijn zeer smal opgaande groeiwijze, want hij wordt maximaal 2 tot 3 m breed. Zijn bijzondere, rechtopgaande, bosachtige vorm komt vooral tijdens het uitlopen mooi tot zijn recht. Hij past daarom zowel in middelgrote als in grote tuinen, waar hij voor een fraaie verticale lijn zorgt.
De bloei verschijnt aan het einde van het voorjaar, in juni en soms in juli, in de vorm van hangende, crèmekleurige pluimen.
Een laatste troef van deze Chinese boom is dat hij snel groeit in de eerste jaren (een beetje zoals de hemelboom, waarmee de botanische soort in de zomer kan worden verward), waardoor hij nuttig is voor nog kale tuinen.
Zeer winterhard (hij verdraagt temperaturen tot -20 °C), deze fraaie boom is absoluut het ontdekken waard, en kan het best solitair worden geplant om optimaal van zijn schoonheid te genieten, op een zonnige plek in de tuin, in vochthoudende en goed gedraineerde grond.

→ Goed om te weten: De Toona sinensis is een ‘groenteboom’: het jonge, roze blad smaakt naar ui en is een beetje bitter. In Azië (China, Vietnam, Korea…) wordt het veel gebruikt in de keuken.

Toona of Cedrela sinensis (© Leonora Enking)

De Azara serrata

Er zijn niet zo veel grote heesters met een gele bloei, en de Azara serrata brengt wat vernieuwing in het geslacht. Deze prachtige heester is schitterend wanneer hij bedekt is met kleine, goudgele pomponbloemen, een beetje zoals de mimosa. Hij zorgt in het voorjaar (meestal tussen mei en juli) voor een prachtige uitstraling in combinatie met gelijktijdige blauwe bloei, zoals die van blauweregens of Amerikaanse seringen. De bloemen hebben als bijzonderheid dat ze zeer geurig zijn, aan vanille doen denken en honingdragend zijn, waardoor ze bijen, vlinders en hommels aantrekken.

Het kleine, glanzende, donkergroene en leerachtige blad is wintergroen in een mild klimaat (elders halfwintergroen) en zeer geschikt om in een bloeiende haag te worden verwerkt. Eenmaal volwassen wordt hij (hij groeit vrij langzaam) tot 5 m hoog. Hij vormt een bossig silhouet, waarbij de takken geleidelijk door de uitbundige bloei doorbuigen.
De Azara serrata komt oorspronkelijk uit Chili, maar is toch wat vorstgevoelig: plant hem liever niet in streken waar de temperaturen rond -8 °C liggen. Hij is perfect voor regio’s aan de Atlantische kust of rond de Middellandse Zee, om hem in een heesterhaag of afscheidingshaag te verwerken of in een grote border te combineren. Plant hem in de zon of lichte schaduw, in goed doorlatende, eventueel zandige maar humusrijke grond. Het is een probleemloze heester in de tuin: nooit ziek en zonder bijzondere verzorging!

→ Goed om te weten: het geslacht Azara omvat veel soorten, waaronder de Azara lanceolata, de Azara microphylla en twee variëteiten met bont blad in crème, de Azara microphylla ‘Variegata’ en de Azara integrifolia ‘Variegata’

Azara serrata (© Leonora Enking)

De Maackia amurensis

Dit is een zeer interessante kleine boom vanwege zijn grote winterhardheid, waardoor hij werkelijk overal in Frankrijk kan worden aangeplant. De Maackia amurensis, of Amoermaackia (naar de rivier de Amoer) dankt deze mooie naam aan zijn oorsprong in Zuidoost-Azië, waar de rivier de Amoer stroomt. Deze fraaie boom wordt op volwassen leeftijd ongeveer 10 m hoog en heeft een iets grotere breedte. Hij valt niet alleen op door zijn sierlijke, bijenvriendelijke bloei in lange, roomwitte trossen die in juli rechtop aan het uiteinde van de takken staan, maar ook door zijn blad en zijn uitstraling.

De bladeren zijn bladverliezend en bestaan uit ongeveer tien deelblaadjes. Bij het uitlopen zijn ze prachtig grijsgroen, waarna ze in de zomer donkerder groen worden. Zijn silhouet is schitterend en waaiert uit, waardoor er geleidelijk een kleine parasolboom ontstaat die als schaduwboom kan worden gebruikt.

Plant hem in de zon, in een bij voorkeur vochtige, goed gedraineerde bodem die licht zuur tot neutraal is. Eenmaal gevestigd is de Maackia amurensis zeer goed bestand tegen droogte en heeft hij echt alle troeven in handen voor een grote of middelgrote tuin!

Maackia amurensis

De Rostrinucula dependens

De Rostrinucula dependens doet soms denken aan een vlinderstruik. Hij wordt ook wel boomachtige munt genoemd… Hoewel deze kleine heester bepaalde kenmerken van de Buddleia heeft (zilvergroen blad, een gebogen groeiwijze, bloei en een gebarsten schors), behoort hij toch niet tot dezelfde botanische familie, en al helemaal niet tot de muntfamilie… Wat is deze bijzondere heester dan eigenlijk?

Door zijn lange, overhangende en behaarde, violetroze bloeiwijzen en zijn tegelijkertijd gebogen en uitwaaierende silhouet, is de Rostrinucula dependens een heester die maximaal 1 tot 2 m hoog wordt, met een vergelijkbare of zelfs grotere breedte. Hij is vooral interessant vanwege zijn late bloei, die vaak in september begint en tot in oktober of zelfs november duurt. Zo brengt hij kleur in de tuin in een periode waarin die wat van zijn kleuren verliest. Bovendien is hij een goede voedselbron voor bestuivende insecten, want net als de Buddleia is hij rijk aan nectar. Het blad is licht aromatisch en ruikt naar munt wanneer je het kneust. Je kweekt en onderhoudt hem net als de Buddleia, in de zon, in een goed gedraineerde bodem die bij voorkeur steeds fris blijft en arm mag zijn. Plant hem in een gemengde border, als vrije haag of solitair om van zijn mooie groeiwijze te genieten.

De variëteit ‘Happy Cascade’, waarvan de bloemen iets langer en sterker gebogen zijn dan die van de soort, is iets minder winterhard, maar loopt altijd weer uit vanuit de stronk als de vorst niet strenger is dan -10 °C.

Rostrinucula dependens

De Brachychiton

Met de Brachychiton acerifolius wanen we ons (bijna) in Australië, met een boom vol levenslust! Hoewel hij alleen is weggelegd voor de gelukkige tuiniers in de mediterrane kuststreek, blijft het een schitterende boom die we graag aan je voorstellen. Zijn bijnaam Australische vlam is veelzeggend: de Brachychiton acerifolius is betoverend exotisch, met een zeldzame bloei in helder koraalrood.

De apetalische bloemen (zonder kroonbladen), in de vorm van een kom of hangende klokjes, staan aan het uiteinde van de takken en bloeien tussen mei en juli. Het bijzondere aan de Brachychiton is dat hij caulifloor is, wat betekent dat zijn bloemen rechtstreeks uit de stam en takken groeien. Op dat moment is de Brachychiton adembenemend mooi.
Het gelobde blad verschijnt vlak na de bloei of soms tegelijkertijd. Het doet denken aan esdoornbladeren, zoals zijn Latijnse naam al aangeeft. De loofboom wordt in de zon gekweekt, in rijke, vochtige en goed doorlatende grond.

Hoewel de Brachychiton lang nodig heeft om te groeien en te bloeien, bereikt hij bij ons als volwassen boom de omvang van een boom van ongeveer 10 m hoog, met een mooie piramidale kroon. Soms wordt hij flessenboom genoemd; dat komt door de vorm van zijn verdikte stam, die hij krijgt naarmate hij ouder wordt. Daarin slaat hij watervoorraden op, waardoor hij zeer resistent wordt tegen droogte. Het is een boom voor een exotische tuin aan de Côte d’Azur en op Corsica, en wie weet verovert hij door de klimaatopwarming misschien ook de beschutte tuinen aan de Atlantische kust?

→ Goed om te weten: In Frankrijk vind je ook de Brachychiton populneus  (of flessenboom), met witte bloemen met roze vlekken en wintergroen blad, en de Brachychiton bidwilii, die kleiner blijft en in een grote pot kan groeien.

Brachychiton acerifolius

De Lomatia

Lomatia behoort tot de proteafamilie, een grote familie met groenblijvende heesters uit het zuidelijk halfrond (Oceanië, Zuid-Afrika, Latijns-Amerika…). Het geslacht Lomatia omvat op zichzelf al een tiental soorten, die allemaal fascineren door de schoonheid van hun fijn ingesneden, varenachtige blad bij sommige soorten en door hun exotische uitstraling, die ook door de bloei wordt versterkt.

Een van deze soorten is de Lomatia ferruginea, een heester van 2 tot 3 m hoog, die een verrassende roodroze en goudkleurige bloei in lange trossen krijgt. Binnen in de teruggebogen bloemen versterkt een zuurgroene stamper het bijna tweekleurige effect nog. Het jonge, bronzekleurige blad is prachtig, fijn ingesneden en blijft elegant, zelfs als de plant is uitgebloeid!

Ook Lomatia silaifolia is bij ons vrij gemakkelijk verkrijgbaar: een prachtige, gekrulde heester van klein formaat (1,75 m). Daarnaast is er Lomatia tinctoria uit Tasmanië, een charmante, eveneens compacte heester (1 m) met een sierlijke crèmewitte bloei. Beide kunnen in potten worden gekweekt.

De Lomatia-soorten bloeien bij ons in juli of augustus. Ze hebben zure grond nodig om goed te groeien, en zon of lichte schaduw. Reserveer ze voor tuinen waar het niet streng vriest (geen temperaturen onder -8 °C) en plant ze altijd op een beschutte standplaats. Zo kunt u borders met Australische planten aanleggen aan de Atlantische en mediterrane kust.

Links Lomatia ferruginea, rechts Lomatia silaifolia (© Clivid)

De Staphylea

Dit is een Europese heester die niet zo vaak in tuinen voorkomt. Toch kan Staphylea overal worden aangeplant dankzij zijn uitstekende winterhardheid (vrijwel identiek, of het nu gaat om Staphylea colchica, afkomstig uit de Kaukasus, of om Staphylea pinnata, afkomstig uit Azië en Oost-Europa).

De pimpernoot, zoals deze heester ook wordt genoemd, is bekend in het oosten van Frankrijk. Naast zijn mooie en uitbundige bloei in april of mei is hij ook een drachtplant. De ivoorkleurige, geurende klokvormige bloemen veranderen in decoratieve vruchten, die op kleine blaasjes lijken. Ze zijn eerst beige en later roestkleurig en blijven een groot deel van de winter aan de struik. Binnenin zit een eetbare amandel, waaraan de heester zijn volksnaam dankt. Het blad van Staphylea is bladverliezend en de struik heeft een bossige, brede groeiwijze.

Staphylea is middelgroot, 2 tot 5 m hoog, en heeft als voordeel dat hij snel groeit. Hij wordt gekweekt in rijke, vochtige bodem. Het is een ideale heester voor een landelijke tuin, als haag of achter in een grote heesterborder.

→ Goed om te weten: variëteiten van S. Colchica met purperen blad zorgen voor een aantrekkelijk contrast in de tuin, zoals Staphylea colchica ‘Black Beauty’.

Staphylea colchica in bloei bovenaan en Staphylea pennata onderaan (bloem en vruchten)

→ Lees ook ons volledige dossier over Staphylea, de pimpernoot: planten en kweken

De Castanopsis cuspidata

Tot slot is er een kleine boom waar weinig over wordt gesproken, die in sommige botanische tuinen of arboretums in Frankrijk is aangeplant, maar bij particulieren nog zeldzaam is: de Castanopsis cuspidata.
Deze boom komt oorspronkelijk uit Japan, waar hij vaak aan de kust groeit. Hij valt op door zijn bloei in juni, die bestaat uit lange witte katjes die de kroon letterlijk bedekken en verlichten. Ook zijn wintergroene blad, lancetvormig tot ovaal en gegolfd, met een heldergroene kleur, is aantrekkelijk. Dankzij zijn beperkte ontwikkeling bij ons (10 tot 15 m hoog) en zijn winterhardheid (-15 °C) kan hij in veel tuinen worden aangeplant. De Castanopsis heeft een lichte en zonnige standplaats nodig, eventueel in de halfschaduw, en een vochthoudende, altijd goed gedraineerde, neutrale of zure bodem (hij verdraagt kleigrond). Hij is prachtig als solitair aangeplant of in een boomgroep.

→ Goed om te weten: de Castanopsis behoort tot de beukenfamilie (de Fagaceae); tot het einde van de 19e eeuw werd hij Quercus castanopsis genoemd.

Castanopsis cuspidata in de plantentuin van Nantes (© Gwenaëlle David)