Onbekende esdoorns

De Acer japonicum 'Aconitifolium'

Ook wel Japanse esdoorn met monnikskapbladeren genoemd, is dit een esdoorn die heel wat te bieden heeft: zijn bladverliezende bladeren zijn bijzonder opvallend, fijn ingesneden en tot aan de basis ingesneden, waardoor ze inderdaad lijken op de kenmerkende insnijdingen van de monnikskap, met vrij smalle lobben. Niet alleen hun vorm is bijzonder, ook hun formaat is interessant: ze zijn maar liefst 10 cm in doorsnee (soms 15 cm) en tonen eerst hun zuurgroene kleur in het voorjaar, daarna lichtgroen en ten slotte prachtig rood vanaf het begin van het najaar: de Acer ‘Aconitfolium’ vat dan letterlijk vlam en kleurt van oranjerood naar gloeiend rood… D‘it is een van de mooiste esdoorns wanneer zijn kleur verandert!

De heester wordt 3 tot 4 m hoog op volwassen leeftijd en is ongeveer 3,50 m breed. Omdat de stam kort blijft, krijgt hij in de loop der jaren een mooi, breed uitgroeiend silhouet. Hij groeit langzaam, dus je kunt ervoor kiezen hem meerdere jaren in een pot op een schaduwrijk terras te kweken.

Acer japonicum ‘Aconitfolium’: groeiwijze en blad in april (© Wikimedia Commons, Line 1), en blad in oktober (© Wikimedia Commons-James Steakley)

De Acer japonicum 'Vitifolium'

De Acer japonicum ‘Vitifolium’ valt eveneens op door zijn grote, zeer fijne en zeer sierlijke blad (10 tot 15 cm groot, vrij rond). Hij is ook bekend als wijnblad-esdoorn, omdat zijn diep ingesneden en brede bladeren daar enigszins op lijken, maar ronder van vorm zijn, als een bijzonder regelmatige waaier. Hij krijgt prachtige oranje tinten naarmate het najaar intreedt, eerst langs de bladrand en vervolgens over het hele blad, dat daarna rood kleurt. Deze kleuren komen nog beter tot hun recht op een standplaats op het westen, in het avondlicht. Net als een Enkianthus kan hij zo een vlammende kleur toevoegen aan een border met zure grond. Deze esdoorn verdraagt zon en zelfs droogte. Op volwassen leeftijd wordt hij 5 tot 7 m hoog.

Acer japonicum ‘Vitifolium’ in het voorjaar (© Andrey Zharkikh) ©), blad in november rechtsboven (© Alvin Kho). Het blad in de zomer rechtsonder.

De Acer shirasawanum 'Aureum'

Als je op zoek bent naar prachtig frisgroen blad, dan is de Acer shirasawanum ‘Aureum’ (een Japanse esdoorn) echt iets voor jou! In het voorjaar loopt hij uit met bladeren in een bijzonder frisse en heldere groene kleur. In de zomer kleuren ze vervolgens geel en goud, vandaar zijn bijnaam gouden Japanse esdoorn. Deze esdoorn, die nog maar weinig in tuinen voorkomt, heeft blad dat geleidelijk prachtig oranje en rood kleurt en de tuin vóór de eerste vorst in vuur en vlam zet. De bladeren zijn mooi gelobd, met 7 tot 11 getande lobben en een flinke omvang. Net als zijn soortgenoten produceert hij in het voorjaar kleine paarsrode bloemen. Zoals vaak bij lichtgekleurd blad is deze esdoorn gevoelig voor te veel zon. Geef hem daarom een beschutte standplaats in de schaduw of halfschaduw, beschut tegen koude en droge wind. Deze mooie esdoorn blijft klein, wordt niet hoger dan 4 m en bereikt een breedte van ongeveer 3 m. Op volwassen leeftijd heeft hij een zeer sierlijke groeiwijze.

Acer shirasawanum ‘Aureum’: groeiwijze (© Wendy Cutler), blad in juni (© Megan Hansen) en onderaan herfstblad van de cultivar ‘Autumn Moon’ (© Megan Hansen)

Acer sempervirens: de groenblijvende esdoorn

Ja, je droomt niet: er bestaat een esdoorn die zijn bladeren niet verliest, een zeldzaamheid binnen het geslacht Acer! Deze wintergroene esdoorn heeft verschillende benamingen (Acer creticum of Kretenzische esdoorn, maar ook Acer orientale, Acer humile en Acer heterophyllum). De bladeren van deze esdoorn, die afkomstig is uit Kreta en Turkije, zijn glanzend en dik, polymorf (ze zijn niet altijd hetzelfde, meestal met 3 afgeronde lobben) en lijken een beetje op de bladeren van de Spaanse aak. De jonge bladeren hebben een licht koperkleurige tint en worden daarna donkergroen. Hij vormt een grote heester of kleine boom van 5 tot 6 m hoog, met een zeer dichte groeiwijze. Zijn kleine bloemen, die in april verschijnen, zijn groengeel. Als volwassen plant wordt hij 5 m hoog. Hij komt ideaal tot zijn recht in een heesterhaag of in bosjes, maar kan ook solitair worden aangeplant. Dankzij zijn mediterrane oorsprong verdraagt de wintergroene esdoorn droogte zeer goed. Plant hem op een zonnige plek. In de koudste streken is hij soms halfwintergroen (hij is winterhard tot -12 °C).

Acer sempervirens

De Acer circinatum

Iets groter dan de andere esdoorns uit deze selectie groeit de Acer circinatum, ook wel wijnblad-esdoorn genoemd, uit tot 5 of 6 m, maar onder zeer goede omstandigheden kan hij 8 m hoog worden, zoals in zijn natuurlijke Amerikaanse leefgebied. Deze esdoorn, die ook rondbladige esdoorn wordt genoemd, valt op door zijn zeer brede groeiwijze, die hem een bijzonder sierlijk silhouet geeft. Zijn bladeren hebben 7 tot 9 lobben en zijn 8 tot 10 cm in doorsnee; ze kleuren vanaf het einde van de zomer geel, oranje en rood tot in het najaar, voordat ze afvallen. De Acer circinatum groeit langzaam en is bij ons nog weinig bekend. Net als zijn verwanten heeft hij vochthoudende, humusrijke grond nodig om goed te gedijen. Halfschaduw of schaduw is gunstig. Hij lijkt op een Japanse esdoorn, met als voordeel dat hij bijzonder goed tegen warmte bestand is.

Acer circinatum: groeiwijze en blad in oktober (© Neil Bell), voorjaarsblad rechtsboven en blad in het begin van het najaar rechtsonder

De Acer ginnala

Met zijn spreidende groeiwijze en uitzonderlijke, handvormige scharlakenrode blad in het najaar is de Acer ginnala een van de mooiste middelgrote esdoorns. Deze esdoorn komt oorspronkelijk uit Japan en China en wordt ook Amoer-esdoorn of Acer tataricum genoemd (de nog steeds gebruikte benaming Acer ginnala is in feite een oude naam); hij wordt tot 6 m hoog en ongeveer 3 m breed. Het blad is drielobbig en bijna hartvormig (maar de volksnaam Amoer-esdoorn verwijst naar de rivier die door Siberië en China stroomt…), en de jonge takken en bladstelen zijn rood aangelopen, wat een mooi contrast vormt met het frisgroene voorjaarsblad. In het najaar verkleurt het blad in alle tinten: van geel en oranje tot schitterend felrood.

De Acer ginnala groeit in goed doorlatende, niet-kalkhoudende grond. Eenmaal gevestigd is hij goed bestand tegen droogte, maar ook tegen strenge vorst en hitteperiodes. Als vrije haag of solitair is hij overal in de tuin prachtig. 

Met de variëteit ‘Bailey Compact’ kun je deze mooie soort ook in kleine tuinen of in een pot aanplanten, want deze wordt slechts 2,50 m hoog. 

Acer ginnala of Amoer-esdoorn (© FD Richards)

→ Olivier vertelt je in zijn video meer over de Amoer-esdoorn!