Lomatia ferruginea - Lomatie

Lomatia ferruginea, de Rode Lomatia, is een even ongewone als sierlijke struik. Oorspronkelijk afkomstig uit de regenwouden van Chili, is hij zonder problemen in de vollegrond te telen langs onze Atlantische kust, waar hij geniet van de zachte temperaturen en relatief natte zomers. Hij betovert met de schoonheid van zijn jonge, roestkleurig fluwelen scheuten, zijn elegant varenachtige loof en zijn prachtige zomerbloei, in bloemtrossen getint met roze en rood, en gewassen met crème en goud. Bestand tegen korte vorstperiodes van -8 tot -10°C, is hij gemakkelijker te kweken dan zijn Protea-verwanten en stelt hij tevreden met een goed gedraineerde grond die koel blijft, bij voorkeur zuur tot neutraal. Deze exotische struik verdient een prominente plek in de tuin of op het terras. 

Lomatia ferruginea, soms ook Embothrium ferrugineum genoemd, behoort tot de familie van de Proteaceae. De plant is endemisch in Argentinië, het zuiden van Chili, in het Andesgebergte en op de Chiloé-eilanden, waar hij uitgroeit tot kleine bomen van wel 10 meter hoog. Daar komt hij tot op 1200 meter hoogte voor in bossen en bosjes. De Rode Lomatia is wintergroen; hij behoudt zijn bladeren het hele jaar door. Zijn habitus is bossig maar opgaand en de groei is langzaam. Deze mooie, licht uitlopende struik bereikt in ons klimaat in de vollegrond ongeveer 3 meter hoogte bij 1,50 meter breedte, en 1,50 meter hoogte als hij in een pot wordt gekweekt. In juli-augustus verschijnt de verrassende en zeer mooie bloei in trossen van 15 tot 20 cm lang in de bladoksel. Deze bloemen, samengesteld uit 4 dunne, teruggebogen kroonbladen, zijn bijna driekleurig, met een overheersend felroze en rozerood, maar hun zichtbare achterkant is getint van wit tot geel. In het midden van de kroon staat een lange, felgroene stijl met daarop een imposante stempel in hetzelfde groen. De bloemen maken plaats voor langwerpige, leerachtige vruchtdozen (follicula) die donkerbruin zijn bij rijpheid en platte, gevleugelde zaden bevatten. De jonge lenteloten zijn bedekt met een fluwelen laag in de kleur roest tot brons. Ze ontvouwen grote, afwisselend geplaatste bladeren van 20 cm lang en 10 cm breed, die zijn verdeeld in deelblaadjes die zelf weer zijn onderverdeeld in dunne blaadjes, een beetje zoals varenblad. Al deze bladsegmenten zijn aan de bovenkant donkergroen, aan de onderkant lichter en fluweelachtig.

In de tuin verdient Lomatia ferruginea een ereplaats, op de voorgrond van een bloeiende haag, solitair aan de rand van het gazon, op de hoek van een groot plantenperk, als blikvanger aan het eind van een pad of dicht bij het terras, beschut tegen de wind. Deze struik is ook zeer geschikt om in potten te kweken, die je niet ver van de voordeur of op het terras kunt plaatsen. Hij kan worden gecombineerd met veel zuurminnende planten (Kalmia, Pieris, Rhododendrons en camelia's), of in neutrale grond met pluim- of boomhortensia's die van dezelfde zonnige omstandigheden houden. Hij zal bij voorkeur worden geplant in beschutte kusttuinen die gespaard blijven van strenge vorst, ideaal in een mild zeeklimaat. In onze zuidelijke streken vraagt hij een halfschaduwrijke standplaats en regelmatige watergift in de zomer, met kalkarm water.