Iris ensata Sugar Dome - Japanse iris

De Iris ensata 'Sugar Dome' is een Japanse wateriris die ongebruikelijke, grote dubbele bloemen produceert, met enorme, golvende bloembladen in een zacht blauwpaars, geaderd met wit. Het is een halfvroege variëteit die meestal in juli bloeit. In tegenstelling tot onze tuinirissen, voelt deze rhizomateuze vaste plant zich uitstekend thuis in niet-kalkhoudende, vochtige grond in de zomer. Ze zijn prachtig wanneer ze massaal worden geplant in vochtige zones en langs de oevers van waterpartijen. De Iris ensata werd vroeger intensief geteeld in Japan, vooral rondom Edo (de voorloper van Tokio), als snijbloem.

De Iris ensata (synoniem: kaempferi), hanashōbu in het Japans, beter bekend als Japanse wateriris, is niet te vergelijken met onze klassieke tuinirissen, behalve dan dat ze tot dezelfde familie (Iridaceae) behoren. De oorspronkelijke Iris ensata is een plant met een vezelige wortelstok, afkomstig uit Azië, meer specifiek uit vochtige gebieden in Japan, de Himalaya en Siberië. Deze irissen, bekend als lastig te telen, houden van zure, venige grond (kunnen geen teveel aan kalk verdragen), zijn dorstig tijdens hun groei- en bloeiperiode, maar waarderen in de winter een wat drogere grond: in de natuur vind je ze boven het waterniveau dat vaak daalt in de winter en weer stijgt in het voorjaar met de sneeuwsmelt.

De cultivar 'Sugar Dome' is een cultivar van Bob Bauer en John Coble uit 2008. Dit uitstekende ras is bekroond in daarvoor bestemde wedstrijden (Eervolle Vermelding 2011; Merit Award 2013; Payne Medal 2015). De plant vormt een borstelige, vrij opgaande pol, die in bloei ongeveer 1 m hoog wordt met een breedte van 50 cm. Deze iris breidt zich langzaam uit via zijn wortelstokken en wordt elk jaar mooier. Het blad, dat in de winter afsterft, is middengroen en bestaat uit lange, smalle, lintvormige bladeren die omhullend (schedevormend) zijn aan de basis en een opvallende hoofdnerf hebben. De niet-doordragende bloei is zomers, meer of minder vroeg afhankelijk van het klimaat. Uit de bladpol komen bloemstengels. Elke stengel draagt 2 tot 3 zeer grote, platte bloemen met een diameter van 15 cm. Elke bloem bestaat uit 6 grote, afgeplatte en horizontale, sterk gegolfde kelkbladen, met daarboven 3 veel kleinere kroonbladen en 3 opstaande stijlen. De kelkbladen zijn middellichtblauw, vermengd met lichtblauw aan de randen en geaderd met wit. De kleine kroonbladen zijn wit, warrig, met een vleugje zacht citroengeel. In het hart van de bloem verlichten felgele signalen het geheel.

Hoewel ze vaak langs de oevers van vijvers en bassins worden geteeld, kunnen Iris ensata, zoals veel moerasplanten, in de zomer met de "voeten" in het water staan, maar hun wortelstokken verdragen het slecht om in de winter onder water te staan, vooral als het vriest. In onze tuinen doen deze Japanse irissen het goed in leemrijke tuingrond, goed luchtig gemaakt met potgrond, maar die in de zomer niet uitdroogt. Plant ze bijvoorbeeld in zware grond in een lichte komvorming, onderaan een helling of op een oever waar de grond vochtig wordt door capillaire werking. Combineer de Iris ensata 'Sugar Dome' met bijvoorbeeld Anemone rivularis, Darmera peltata, Lobelia 'Queen Victoria', astilbes, lysimaques en ligulaires.