Iris ensata Royal Banner - Japanse iris

De Iris ensata Royal Banner draagt zijn naam 'koninklijke banier' werkelijk met verve. De grote, fluweelzachte bloemen van deze Japanse wateriris, in een diep koninklijk paars, tonen in hun hart prachtige standaards, als gouden tongen omzoomd met wit. Heel anders dan onze tuiniris, voelt deze rhizomateuze vaste plant zich perfect thuis in niet-kalkhoudende, vochtige grond in de zomer. Ze zijn schitterend in grote groepen in vochtige zones en langs de oevers van waterpartijen. De Iris ensata werd vroeger intensief geteeld in Japan, onder meer rond Edo (de voorloper van Tokyo), als snijbloem.

De Iris ensata (synoniem kaempferi), hanashōbu in het Japans, beter bekend als Japanse wateriris, is niet te vergelijken met onze klassieke tuiniris, behalve dan hun familieband (Iridaceae). De oorspronkelijke Iris ensata is een plant met vezelige wortelstokken uit Azië, meer specifiek uit vochtige gebieden in Japan, de Himalaya en Siberië. Deze irissoort, bekend als wat lastig te telen, houdt van zure, venige grond (kan geen kalkoverschot verdragen), heeft veel water nodig tijdens de groei- en bloeiperiode, maar prefereert in de winter wat drogere grond: in de natuur staan ze vaak boven het waterniveau dat 's winters daalt en in het voorjaar weer stijgt door smeltende sneeuw.

De cultivar 'Royal Banner' is een horticultuurproduct. De plant vormt een borstelige, vrij opgaande pol en bereikt ongeveer 90 cm hoogte in bloei bij 50 cm breedte. Deze iris breidt zich langzaam uit via zijn wortelstokken en wordt elk jaar mooier. Het blad, dat in de winter afsterft, is middengroen en bestaat uit lange, smalle, lintvormige bladeren die omhullend (schedevormend) zijn aan de basis en een opvallende hoofdnerf hebben. De bloei vindt plaats in de zomer, meestal in juli-augustus, afhankelijk van het klimaat. Uit de bladpol komen bloemstengels. Elke stengel draagt 2 tot 3 enorme, grote bloemen. Elke bloem bestaat uit 3 grote, afgeplatte en licht overhangende kelkbladen, met daarop 3 nauwelijks kleinere, eveneens overhangende kroonbladen. In het hart van de bloem zie je ook 3 decoratieve, bloembladachtige stijlen.

Vaak geteeld langs de oevers van vijvers en waterpartijen, kunnen Iris ensata, net als veel moerasplanten, in de zomer met de "voeten" in het water staan, maar hun wortelstokken verdragen geen volledige onderdompeling in de winter, zeker niet als die streng is. In onze tuinen doen deze Japanse iris het goed in leemrijke tuingrond, goed luchtig gemaakt met potgrond, maar die in de zomer niet uitdroogt. Plant ze bijvoorbeeld in zware grond in een lichte komvorming, onderaan een helling of op een oever waar de grond vochtig blijft door capillaire werking. Combineer Iris ensata 'Royal Banner' bijvoorbeeld met Anemone rivularis, Darmera peltata, Lobelia 'Queen Victoria', astilbes, wederik en ligularia.