Iris ensata Geisha-Hiskiki - Japanse iris

De Iris ensata 'Geisha-Hiskiki' ontplooit in de zomer grote, zeer ronde en wijd openstaande bloemen die mooi plat liggen, in een diep paarsblauwe kleur. Ze worden opgefleurd door een prachtig geel signaal dat overgaat in een lange witte vlek aan de basis van elke bloemblad. Dit is een rhizomateuze plant voor verse tot vochtige, niet-kalkhoudende grond die perfect staat op de oevers van waterpartijen, maar ook in tuingrond die in de zomer goed vochtig blijft. Uitstekende snijbloemen, die onder andere voor ikebana worden gebruikt. De Iris ensata werd in Japan vroeger intensief voor dit doel geteeld, vooral in de omgeving van Edo (de voorloper van Tokio).

De Iris ensata (synoniem: kaempferi), hanashōbu in het Japans, beter bekend als Japanse wateriris, is niet te vergelijken met onze klassieke tuiniris, behalve dan dat ze tot dezelfde familie (Iridaceae) behoren. De oorspronkelijke Iris ensata is een plant met een vezelig wortelstok, afkomstig uit Azië, meer specifiek uit vochtige gebieden in Japan, de Himalaya en Siberië. Deze irissoort, bekend als lastig te telen, houdt van zure en venige grond (kan niet tegen een teveel aan kalk), heeft veel water nodig tijdens de groei- en bloeiperiode, maar staat graag wat droger in de winter. In de natuur groeien ze vaak boven het waterniveau dat in de winter daalt en in het voorjaar weer stijgt door de smeltende sneeuw.

De cultivar 'Geisha-Hiskiki' vormt een wat stugge, rechtopgaande pol en bereikt in bloei toch een hoogte van 80 cm bij een breedte van 50 tot 60 cm. De plant breidt zich langzaam uit via wortelstokken en wordt elk jaar mooier. Het blad is bladverliezend, middengroen van kleur en bestaat uit lange, smalle, lintvormige bladeren die omhullend (schedevormend) zijn aan de basis en een opvallende hoofdnerf hebben. De bloei vindt plaats tussen mei en augustus, afhankelijk van het klimaat, en duurt ongeveer 3 weken. Uit de bladpol komen bloemstengels, elk met 2 tot 3 zeer grote bloemen van 12-15 cm in diameter. Deze bestaan uit 3 grote, ronde, gegolfde en afgeplatte bloembladen, met daarop 3 eveneens afgeplatte, kleinere kroonbladen. Het hart van de bloem wordt ingenomen door 3 kleine, rechtopstaande, kroonbladachtige stijlen in een lichtere kleur.

Hoewel Iris ensata vaak op de oevers van vijvers wordt gekweekt, kunnen ze, zoals veel moerasplanten, in de zomer met de wortels in het water staan, maar hun wortelstokken verdragen geen volledige onderdompeling in de winter, zeker niet als het vriest. In onze tuinen doen deze Iris ensata het goed in leemrijke tuingrond die is verlicht met potgrond, maar die in de zomer niet uitdroogt. Plant ze bijvoorbeeld in zware grond in een lichte kuil, onderaan een helling of op een oever waar de grond vochtig blijft door capillaire werking. Combineer de Iris ensata 'Geisha-Hiskiki' met Anemone rivularis, daglelies (Hemerocallis), Darmera peltata, Lobelia 'Queen Victoria', astilbes, Physostegia virginiana, wederiken (Lysimachia) en ligularia's.